Homer, Troy and the Turks. Heritage and Identity in the Late Ottoman Empire 1870-1915
De Osmaanse Turken en hun klassieke erfgoed [Recensie] Afgezien van de Bijbel zijn er nauwelijks teksten te bedenken die een centralere plaats in de canon van de Europese cultuur innemen dan de Ilias¬†en de Odyssee¬†van de Griekse dichter Homerus. Zijn epische gedichten over de Trojaanse Oorlog en de nasleep daarvan maakten al in de klassieke oudheid deel uit van de literaire bagage van de ontwikkelde Griek en Romein, en zeker de Ilias¬†werd beschouwd als de po√ętische weergave van een historische werkelijkheid. Homerus is nooit vergeten en hoefde daarom nooit herontdekt te worden. De Ilias¬†en de Odyssee¬†waren zowel in Byzantium als in het middeleeuwse Europa bekend...

Lees verder...

The Cutting Edge of the Poet’s Sword. Muslim Poetic Responses to the Crusades
Geschiedschrijving middels po√ęzie [Recensie] In de Arabistiek is het een recente ontwikkeling: het idee dat de Arabische po√ęzie een rol zou kunnen spelen bij de bestudering van de Arabische geschiedenis. Voor onze opvatting over po√ęzie lijkt dit een vreemde gedachte. Arabische po√ęzie geldt immers als bloemrijk, exotisch en ‚Äėori√ęntaals‚Äô. Deze kwalificaties doen de Arabische po√ęzie echter geen recht. Po√ęzie heeft in de Arabische wereld een andere traditie en een andere plaats in de samenleving dan bij ons het geval is. Terwijl in het Westen po√ęzie vaak een enigszins marginaal bestaan lijkt te leiden naast andere mainstreamvormen van culturele expressie, is de Arabische po√ęzie het middelpunt...

Lees verder...

Scholarly Adventures in Digital Humanities: Making  the Modernist Archives Publishing Project
Een versmelting van theorie en technologie [Recensie] Virginia en Leonard Woolf kochten hun eerste handdrukpers in 1917 en installeerden¬†deze machine op de keukentafel in hun eigen huis, Hogarth House, in Richmond. Deze¬†aanschaf lag aan de basis van de Hogarth Press, een uitgeverij die in de eerste drie decennia¬†van haar bestaan uitgroeide tot een invloedrijke commerci√ęle onderneming.¬†Naast de werken van Virginia Woolf zelf publiceerde de Hogarth Press vele andere¬†belangrijke werken uit de modernistische periode, waaronder Prelude van Katherine¬†Mansfield en The Waste Land van T.S. Eliot. Verschillende literatuurwetenschappers¬†hebben erop gewezen dat de oprichting van de Hogarth Press een cruciale gebeurtenis vormde in de geschiedenis van het modernisme....

Lees verder...

The Reception of Ancient Virtues and Vices in Modern  Popular Culture: Beauty, Bravery, Blood and Glory
Jong vakgebied op zoek naar zelfrechtvaardiging Tot in het midden van de twintigste eeuw was het zeer gebruikelijk voor geesteswetenschappers om over de klassieke traditie te spreken. Hiermee werd verwezen naar de immense en blijvende invloed die de klassieke oudheid sinds de val van het Romeinse Rijk heeft uitgeoefend op de West-Europese kunst en cultuur. Pas eind twintigste eeuw maakte het concept van traditie plaats voor een nieuw concept van receptie: de nadruk verschoof van de oudheid als onuitputtelijke en superieure bron van invloed op latere culturen naar de nieuwe betekenissen en functies die antieke elementen aannemen wanneer zij worden gerecipieerd door een latere, van de oudheid sterk verschillende cultuur. In het...

Lees verder...

Artikel door:

Auteurs:

Beoordeling:

Sprekend kritiek
Twee media, twee ontwikkelingspaden der literaire kritiek [Recensie] Dat de literaire kritiek in de vorm van geschreven essays een belangrijke plaats innam in de Nederlandse literatuur van het modernisme is genoegzaam bekend. Met zijn monografie Sprekend kritiek: Literatuurprogramma’s in de vroege jaren van de Nederlandse radio en televisie, tevens verschenen als proefschrift aan de Radboud Universiteit Nijmegen, richt Jeroen Dera zijn blik echter op media die in relatie tot de literatuur nog al te vaak als ondergeschoven kindje worden behandeld: radio en televisie. Op overtuigende wijze laat Dera zien dat de literaire kritiek hier enerzijds sterk institutioneel gebonden was, anderzijds echter in wisselwerking stond met de traditionele geschreven kritiek. Voor zijn onderzoek...

Lees verder...

Artikel door:

Auteurs:

Beoordeling:

Ongeziene blikken. Nabeschouwing bij de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur
Terugblik [Recensie] Ongeziene blikken is, als beschouwing achteraf op de Geschiedenis van de Nederlandse¬†literatuur (GNL), een novum. Alle Nederlandse literatuurgeschiedenissen die ik in dit¬†verband weer eens bekeken heb beginnen met een woord vooraf, waarin uiteengezet¬†wordt hoe de taak van de betreffende geschiedschrijving is opgevat. Soms volgde dan¬†nog een ‚ÄėInleiding‚Äô waarin begrippen als literatuur, esthetica, de relatie tussen literaire¬†kritiek (‚Äėsubjectief‚Äô) en literatuurgeschiedenis (‚Äėobjectief‚Äô) behandeld werden. Jan te¬†Winkel bijvoorbeeld nam daar in het eerste deel van zijn Ontwikkelingsgang der¬†Nederlandsche letterkunde (1922), niet minder dan 104 bladzijden voor. Hij gebruikte die¬†ook om nader in te gaan op allerlei literaire begrippen om, ten slotte, de eisen te schetsen¬†waaraan een...

Lees verder...

English as a Literature in Translation
In de bloedsomloop van de literatuur Over Fiona Doloughans English as a Literature in Translation In haar boek English as a Literature in Translation stelt Fiona Doloughan dat de hedendaagse¬†Engelstalige literatuur in toenemende mate verweven is met meertaligheid en¬†vertaling. Taal en thematiek zijn hier geen monolithische, nationale blokken meer,¬†maar weerspiegelen het pluriforme, plurilinguale en pluriculturele van de wereld die¬†erin beschreven en verkend wordt. Dat is op zich geen bijzondere waarneming, per¬†slot van rekening is zij al eerder gedaan, bijvoorbeeld in taalgebieden die van meet af¬†aan meertalig zijn ‚Äď ik denk aan Isra√ęl, dat vanaf zijn bestaan tal van talen moest verenigen¬†in een nieuw soort meertalig...

Lees verder...

Imagining Sameness and Difference in Children’s Literature
Verrassend vooruitstrevend: de beeldvorming van ‚Äėandere‚Äô¬†culturen in de westerse jeugdliteratuur sinds de Verlichting [Recensie]¬†Culturele identiteit, diversiteit, (post)multiculturalisme en alteriteit zijn concepten die¬†de laatste jaren niet meer uit het jeugdliteratuuronderzoek weg te denken zijn. Amerikaanse¬†wetenschappers spelen op dit vlak een voortrekkersrol, met boeken als Critical¬†Multicultural Analysis of Children‚Äôs Literature, Diversity in Youth Literature en Was the Cat in¬†the Hat Black? tot resultaat.1 Openlijk en onderhuids racisme en de ondervertegenwoordiging van ‚Äėmensen van kleur‚Äô in kinder- en jeugdboeken vormen de rode draad¬†in deze studies, die voornamelijk met hedendaagse primaire literatuur werken. De anthologie Imagining Sameness and Difference,¬†From the Enlightenment to the Present Day¬†(2017) kadert in een Europese...

Lees verder...

Nu alles voorbij is, begint wat voorbij is opnieuw
Een lacune opgevuld Nu alles voorbij is, begint wat voorbij is opnieuw. De doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in de Nederlandse po√ęzie [Recensie] Uitgangspunt van Nu alles voorbij is, begint wat voorbij is opnieuw, geschreven door Liesbeth Vonh√∂gen, is de vaststelling dat er naar de doorwerking van de Tweede Wereldoorlog in de Nederlandse po√ęzie nauwelijks onderzoek is verricht. Dat staat in schrille tegenstelling tot de overstelpende hoeveelheid historische publicaties en studies over de doorwerking van de oorlog in het Nederlandse proza. Dat onevenwicht heeft ertoe geleid dat de Tweede Wereldoorlog volgens de dominante visie veel minder sporen heeft nagelaten in de po√ęzie dan in het...

Lees verder...

Artikel door:

Beoordeling:

Schrijverstypen
De auteur, gewikt en gewogen [Recensie] Waarschijnlijk is het genre van het academische liber amicorum met uitsterven bedreigd.¬†In de (zeer bekritiseerbare) hi√ęrarchie van academische publicaties lijkt slechts¬†een marginaal plaatsje voorbehouden aan het vriendenboek, een verzameling essays¬†waarmee vakgenoten aan een hoogleraar een ode brengen. Een boek als Schrijverstypen.¬†De moderne auteur tussen individu en collectief is dan ook een mooi gebaar. Het is opgedragen¬†aan Gillis Dorleijn, die in 2016 afscheid nam als hoogleraar Moderne Nederlandse¬†letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hoe zeldzaam boeken als Schrijverstypen¬†ook aan het worden zijn, ze vervullen toch nog steeds een belangrijke functie¬†voor de academische gemeenschap. Niet alleen brengen ze een hommage aan een¬†hoogleraar...

Lees verder...

Karl Popper and Literary Theory
Van pseudowetenschap tot wetenschap Een tijd geleden was ik aanwezig bij een discussieavond genaamd Why Humanities¬†Matter, georganiseerd door de Vrije Universiteit Amsterdam. Gezien de oververtegenwoordiging¬†van geesteswetenschappers kwam er al snel een eenduidig antwoord¬†op de vraag waarom geesteswetenschappen ertoe doen: ze stellen ons in staat vragen¬†en fenomenen te benaderen die de exacte disciplines niet kunnen, of willen, onderzoeken. Opmerkelijk vond ik het bestaan van het seminar zelf. Het aandragen van redenen¬†voor waarom de geesteswetenschappen belangrijk zijn impliceert dat ze hun¬†bestaansrecht moeten bewijzen. Dit in tegenstelling tot de ‚Äėechte‚Äô wetenschappen: ik¬†heb bijvoorbeeld nooit gehoord van een Why Exact Sciences Matter-seminar. De aanname¬†is dat de exacte wetenschappen feiten...

Lees verder...

De ernst van het spel
Een ge√ęngageerde modernist [Recensie] Willem Frederik Hermans promoveerde in 1955 cum laude in de fysische geografie.1¬†Het behalen van de doctorsgraad vergeleek hij met het verrichten van een ‚Äėherculische¬†taak‚Äô. (Delvigne 1999: 58)2 Ingekwartierd bij een varkensslager in het Luxemburgse¬†Wiltz, ‚Äėeen afschuwelijk stadje‚Äô, vertrok hij iedere ochtend om zeven uur voor veldwerk,¬†bleef weg tot ‚Äôs avonds laat, werkte nog wat aan aantekeningen en lag daarna uitgeteld¬†in bed. (Delvigne 1999: 56) Het proefschrift bezorgde hem hartkloppingen.¬†(Hermans & Reve 2008: 150-152)3 Niettemin verwachtte hij eenzelfde toewijding en¬†resultaat van promovendi die zich bezighielden met zijn literaire werk. Aan neerlandicus¬†Wilbert Smulders, die onderzoek deed naar de verteltechniek in De donkere kamer¬†van...

Lees verder...