Leeuw, Karin de

Leeuw, Karin de

Karin de Leeuw, meisjesnaam van Lierop, (1958) studeerde (koloniale) geschiedenis en kunstgeschiedenis van China en Zuidoost-Azie in Amsterdam en Leiden. Voor haar levensonderhoud was ze schoonmaakster in de legendarische boekhandel ‘Huis aan de Drie Grachten’ en in antiquariaten. Daar leerde ze boeken verslinden. Als stagiaire in het Rijksmuseum mocht ze een bijdrage leveren aan een catalogus over porselein uit een Oosindievaarder en ontdekte wat schrijven betekent. Ze is er nooit meer mee opgehouden. Ze werkte als journalist en (eind)redacteur voor historische tijdschrift Skript, universiteitsbladen en bedrijfsmagazines. Sinds twintig jaar publiceert ze als freelancer en schrijft brieven.

130 Recensies

03-09-2020

In het spoor van Jan Mankes

Enige kleine verkenningen [Recensie] Heel ver van de randstad, in Appingedam (Groningen) is, in een prachtige herenboerderij, een museum gevestigd voor realistische kunst: Museum MĆøhlmann. Eigenaar is de verzamelaar en kunstenaar Rob MĆøhlmann. Hij is een bewonderaar van de vroeg twintigste-eeuwse schilder Jan Mankes. In het museum heeft hij een speciaal Mankeskabinet ingericht. Deze zomer [2020/red.] is daar bovendien, nog...


24-05-2020

Je keek te ver

De worsteling van zinvol loslaten [Resencie] Marjoleine de Vos schreef een boekje over de dagelijkse wandeling die ze maakt op het platteland in Groningen, in de driehoek Zeerijp, Eenum, Wirdum. U had nog nooit gehoord van deze plaatsen? U zal de enige niet zijn. Het ligt in het noorden van Groningen tussen Loppersum en Roodeschool. Het is niet zo moeilijk...


03-04-2020

Groene genade

Ploeteren en genieten samen met de natuur [Signalering] Er verschijnen veel boeken over tuinieren, maar niemand schrijft over tuinieren zoals Jan Graafland. Graafland is een zeer ervaren tuinier, al vijftien jaar is hij hoofdtuinier van Weleda, producent van natuurlijke geneesmiddelen en verzorgingsproducten. In het blad van Natuurmonumenten schrijft hij een column over planten, tuinieren en leven met de natuur. Een...


11-03-2020

De toevallige ontdekking van Paaseiland

Ontberingen in de vroege achttiende eeuw [Signalering] De Middelburgse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen kreeg in 1721 toestemming van de Westindische Compagnie om te gaan zoeken naar het Zuidland. Vrij algemeen verwachtte men in die tijd dat er ten zuiden van de Indonesische Archipel nog een continent moest zijn. Voor de ontdekkingsreis stelde de Compagnie drie schepen ter beschikking. Op 1 augustus...


29-02-2020

Holland Breien

[Recensie] Schapen horen bij het Nederlandse landschap. Je ziet ze volop lopen. Vaak denken we er niet eens bij na. Er kleven een paar clichĆ©s aan schapen. Lammetjes en babyā€™s zijn een samenhangend beeld, schaapjes moet je tellen als je niet kunt slapen en bij wol denken we aan warme jassen. Maar al met al is ons beeld van het...


13-11-2019

Vrouwen en kinderen eerst

Korte stukjes over de achterkant van de geschiedenis [Recensie] Els Kloek is een van de beroemdste historici van Nederland op dit moment. Ze werd bekend door de twee vuistdikke pillen met korte biografieƫn van Nederlandse vrouwen, 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis en 1001 vrouwen uit de twintigste eeuw. Nu is een bundel uitgegeven met veertig columns waarin Kloek vertelt...


12-11-2019

Geluk is ook niet alles

Tips en adviezen voor een beter leven [Recensie] Wil van der Does is hoogleraar klinische psychologie aan de Universiteit van Leiden. In de wereld van de zelfhulpboeken is hij een grootheid. Eerder schreef hij een bestseller over persoonlijkheidstypen: Zo ben ik nu eenmaal! Lastpakken, angsthazen en buitenbeentjes. Nu heb ik een vreselijke hekel aan het gebruik van uitroeptekens, zeker in...


06-11-2019

Landgoed als leerschool

Biografie van een adellijke padvinder [Recensie] Philip Dirk Baron van Pallandt van Eerde werd geboren in 1889 op het landgoed Duinrell in Wassenaar. Later verwierf hij door vererving ook het landgoed Eerde bij Ommen. De twee landgoederen bleven belangrijk in zijn leven. Geheel in de traditie van de Haagse adel uit die tijd kreeg hij huisonderwijs. Zijn ouders achtten hem...


14-09-2019

Shetland breien

Een eiland met gekleurde schapen [Recensie] Ik zal het u eerlijk bekennen: ik ben geen deskundige als het gaat om breiboeken. Weliswaar brei ik graag, maar ik zou niet graag claimen dat ik er verstand van heb. Mijn moeder is lerares fijne handwerken en regelmatig heb ik haar hulp nodig wanneer ik weer eens begin aan een al te ambitieus...


11-09-2019

Jaarboek De Zeventiende Eeuw (2019)

De crisis van 1618 [Recensie] De werkgroep Zeventiende Eeuw heeft de goede gewoonte, sinds drie jaar, om een jaarboek uit te brengen. Men bundelt daarin dan artikelen rond het thema van het vorige congres van de werkgroep. Dit jaar is het jaarboek dus gevuld met artikelen over de crisis in de Republiek in het jaar 1618. Dat was namelijk het...


21-08-2019

Craeft

De ware betekenis van een ā€˜vak geleerd hebbenā€™ [Recensie] Op de dag dat archeoloog en mediĆ«vist Alexander Langlands een mooi verwaarloosd boerderijtje ging huren, was hij veroordeeld tot het maaien van gras en het knippen van heggen. Na een tijdje begon hij een hekel te krijgen aan de dag waarop hij, met gehoorbeschermers op zijn motormaaier moest klimmen, technische problemen...


07-08-2019

Mediterraneo

Een culinaire reisgids voor de mediterrane middeleeuwen [Recensie] Jacques Meerman schreef eerder twee opvallende boeken over de Nederlandse keuken, namelijk Kleine geschiedenis van de Nederlandse keuken en Kleine geschiedenis van de hutspot. Daarbij had deze schrijver en vertaler op het gebied van gastronomische onderwerpen, zich voor mij geprofileerd als iemand die houdt van de Hollandse pot. Ik wist niet dat...


31-07-2019

Diaconie

Vijf eeuwen armenzorg in Den Haag in Ć©Ć©nĀ  lijvig boek [Signalering] Jurjen Vis was een kenner van de geschiedenis van de armenzorg in het westen van Nederland. Eerder schreef hij een werk met de titel Oudemanhuispoort (2002) en over het Roomsch Catholijk Oude Armen Kantoor (2008). Hij wist dus waar hij aan begon toen hij, in opdracht van STEK (Stad...


24-07-2019

Vormen uit Vuur

Geschiedenis in glas en lood [Signalering] Soms is kijken over de heg van je eigen vakgebiedstuintje meer dan de moeite waard. De traditionele buren van de geschiedenis, zoals de kunsthistorici lenen zich voor een interdisciplinaire uitwisseling. Het tijdschrift Vormen uit Vuur, de uitgave van de Nederlandse Vereniging van Vrienden van Ceramiek en Glas komt deze maand met een mooi nummer...


24-07-2019

Lied van de tijd

Op zoek naar Doggerland [Recensie] Ooit kon je van Londen naar Amsterdam lopen. Een gigantische laagvlakte verbond Engeland met de rest van Europa. Doggerland werd het gebied genoemd. Zoā€™n zevenduizend jaar geleden nam de zee het in bezit en sindsdien herinnert slechts de naam van de Doggersbank aan dit verleden. Ooit was ook in het leven van de Britse auteur,...


17-07-2019

Van Nijl tot Amstel

Mededelingen van het Allard Pierson no. 120 (2019) [Signalering] Het Allard Piersonmuseum is vernieuwd. Dat is niet iets waar iedereen zonder meer gelukkig van wordt. Een kleine groep trouwe bezoekers was dol op de stille zalen met een vaste collectie vol oudheden. Een bezoek aan het Allard Piersonmuseum was, sinds de vorige Ā“vernieuwingĀ“ in 1975, als een volgende ontmoeting met...


17-07-2019

De hoeve en het hart

Een boerenfamilie in de Gouden Eeuw [Recensie] Enny de Bruijn is historisch onderzoeker, journalist en schrijver. Ze studeerde Nederlands en promoveerde op een biografie van Jacob Revius. Daarnaast publiceerde ze over zeventiende-eeuwse literatuur, over de biografie en over de lokale impact van de zestiende-eeuwse Refeormatie in de Nederlanden. Als er iemand geschikt moet worden bevonden om een boek te schrijven...


10-07-2019

Low Countries Historical Review vol 134/2 (2019)

De herinterpretatie van bekende bronnen [Recensie] Het geschiedverhaal, zelfs van gebeurtenissen die al zeer ver achter ons liggen, is nooit definitief geschreven. Iedere tijd en iedere groep stelt zijn eigen vragen aan het verleden. We zien het momenteel in de discussie over het slavernijverleden. Onder vakhistorici is het niet anders. Ook daar worden steeds nieuwe vragen aan oude bronnen gesteld....


05-06-2019

In Africa with Avi and Kumbi

Kinderboek over de echte geschiedenis van Afrika [Signalering] Dit bericht is vooral voor uitgevers en boekhandels bedoeld. Het gaat namelijk om een boek dat in Nederland op dit moment vrijwel niet te koop is, maar dat wel zou moeten zijn. Naledi Nomalanga Mkhize is een jonge hoogleraar geschiedenis aan de Nelson Mandela Universiteit in Port Elizabeth (Zuid-Afrika) merkte bij haar...


05-06-2019

Executie aan de Meppelerstraatweg

Willekeur en drama in de laatste oorlogsweken [Recensie] Op 31 maart 1945 in de vroege ochtend werden op de Meppelerstraatweg in Zwolle vijf mannen door de Duitsers gefusilleerd. Voorbijgangers werden ongewild getuige van dit wrede actie. Het was Ć©Ć©n van de drie groepsexecuties die in die laatste weken van de oorlog werd uitgevoerd (Zwolle werd medio april bevrijd) als vergelding...


29-05-2019

De Nederlandsch Gist- en Spiritusfabriek

Industrieel Jacques van Marken als sociaal pionier [Signalering] Een mooi artikel van Arlette Dekker in NRC van zaterdag 26 mei over het boek De Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek van Van Marken in Delft. De titel is wat oubollig en doet niet helemaal recht aan deze biografie van deze buitengewoon schilderachtige figuur. Maar het boek achter de titel geeft een aardig...


29-05-2019

De geschiedenis van het pad

De voetreis van de man die nooit meer autoreed [Recensie] Geschiedenis is een containerbegrip. We kennen de canon van nationale feiten, we kennen de traditionele geschiedenisboeken met opsommingen van jaartallen, heersers en veldslagen en we kennen, onder nog veel meer, de persoonlijke geschiedenis en de weg die we gaan: ieder voor zich en toch in het spoor van de hele...


22-05-2019

De hemelschijf van Nebra

Verdwenen beschavingen in het hart van Europa [Signalering] De hemelschijf van Nebra is een van de opvallendste voorwerpen in een Europees museum over de prehistorie. Niet alleen is het voorwerp spectaculair te noemen. Ook de wijze waarop het voorwerp gevonden werd en pas na omzwervingen uit de handen van illegale schatzoeker gered werd, leest als een thriller. De schijf werd,...


22-05-2019

Brutus de nobele samenzweerder

Het ware gezicht van een ongrijpbare moordenaar [Aankondiging] Van Julius Caesar weten we bijna alles, zou je zeggen, maar van de man wiens naam vaak in Ć©Ć©n adem met deze Romein genoemd wordt, Brutus, weten we slechts dat hij een moordenaar was. Je bent een bruut en ā€œOok gij, Brutusā€, het is ons bekend, maar wie was die man? Marcus...


22-05-2019

De gouden draad

Textiel dat raakt ons allemaal [Signalering] Omdat bijna niemand van ons (voortdurend) naakt rondloopt, raakt de geschiedenis van de textiel ons allemaal. We zijn er allemaal mee omringt, door onze kleding, de stoffering van ons huis en onze werkplek en nog veel meer. Stoffen voor warme en voor koele dagen, textiel op een marktkraam of een tent, een wollen matrasje...


15-05-2019

Aldolf Hitler, ondergang

De man en zijn oorlog [Aankondiging] Onlangs verscheen het tweede deel van de biografie van Adolf Hitler geschreven door de Duitse historicus Volker Ullrich. Voor wie het eerste deel, Adolf Hitler. Opkomst, gelezen heeft zal mogelijk naar dit afsluitende deel uitgekeken hebben. Opkomst verscheen in 2013 en behandelt het leven van Hitler tot aan de viering van zijn vijftigste verjaardag...


01-05-2019

Onthoofdingen in de Hofstad

De val van de Oldebarnevelts [Recensie] Op de ochtend dat Johan van Oldebarnevelt onthoofd werd, 13 mei 1619, luisterde hij in de Rolzaal van het Binnenhof naar zijn vonnis en wond zich op. Nog steeds is het niet zo moeilijk te begrijpen waarom. Feitelijk wordt in het vonnis geen ander bewijs genoemd dan zijn eigen verklaring, die dan ook nog...


24-04-2019

De kok, de boerin, haar advocaat en dier verpleegster

Vrouwen met 50 jaar ervaring [Recensie] In 2013 interviewde freelance journaliste Els Quaegebeur actrice Ellen Vogel. Die was toen 91 jaar oud. Het bracht Quaegebeur op het idee een aantal vrouwen te gaan interviewen die Ć©Ć©n ding gemeen hebben: ze kunnen terugkijken op een lange carriĆØre. Alle vrouwen zijn boven de vijfenzestig en een groot deel van hen werkt op...


03-04-2019

Waanwijze lasterbende

Ruzie maken over de jonge wetenschap [Recensie] In de zeventiende eeuw veranderde het wereldbeeld. De tijd van de wetenschappelijke revolutie wordt het wel genoemd. Veel ontwikkelingen liepen door de Nederlanden. Mede daarom is er het laatste decennium in het Nederlands taalgebied sprake van een grote belangstelling voor de wetenschappelijke discoursen van die tijd. Het valt dan ook niet mee om...


27-03-2019

Lotharingia

Het middenland van West-Europa ontstond in de middeleeuwen [Recensie] Op dit moment verschijnen er nogal wat geschiedenisboeken die pretenderen dat ze de lezer een blik gunnen op de oorsprong van Europa. Bij de een gaat het daarbij om een Europa dat in de basis altijd al een vorm van eenheid kende, bij de volgende auteur gaat het er juist om...


27-02-2019

De stralende wereld

De allereerste feministische utopie [Recensie] In 1667 gaf de Engelse auteur, Margaret Cavendish, hertogin van Newcastle, te kennen de Royal Society te willen bezoeken. Het illustere instituut ter bevordering van de wetenschap was nog geen decennium daarvoor opgericht. Beroemdheden als Isaac Newton en Robert Boyl waren er lid van. Een belangrijk initiator was de fameuze Francis Bacon geweest. Dat een...


20-02-2019

De Sleutel der Minne

Middeleeuwse liefdeskunst [Recensie] Helaas lukte het niet meer om het recensie-exemplaar van De Sleutel der Minne vĆ³Ć³r Valentijnsdag in huis te hebben. Ik had het voor u tot een aardig verhaal willen maken. Voor mijzelf pakte het beter uit. Ik werd op die speciale dag van de liefde, verrast en verblijd met dit kleinood, een boekje met een oud-Franse bewerking...


06-02-2019

Mannen van de microscoop

In de voetsporen van Darwin [Vooraankondiging] Vandaag, 6 februari, wordt in Amsterdam een boek gepresenteerd over vier bijzondere Nederlandse wetenschappers.Ā GeĆ«nthousiasmeerd door Darwin en de Duitse embryologie trokken aan het eind van de negentiende eeuw Nederlandse ontwikkelingsbiologen vanuit hun nieuwe laboratoria naar buiten. Onder leiding van Pieter Harting bekeken en vergeleken studenten onder de microscoop nauwkeurig de ontwikkelingsstadia van verschillende plant-...


23-01-2019

Ze kwam uit Marioepol

De onkenbare moeder [Signalering] Een mens kan bijna zestig worden en toch niets weten van zijn moeder, zelfs al heeft men tot zijn tiende jaar met haar gewoond. Het overkwam Natascha Wodin. In 1945 werd ze geboren in een vluchtelingenkamp in Duitsland. Haar ouders zijn van Russisch OekraĆÆense afkomst. In de oorlog zijn ze als dwangarbeider naar Duitsland gedeporteerd. De...


16-01-2019

Wahibre-em-achet en andereĀ Grieken

Migratie in de oudheid [Voorbeschouwing] Van Jona Lendering komt in het voorjaar een boek uit over Wahibre-em-achet, een zeer hoge Egyptische ambtenaar die leefde meer dan zeshonderd jaar voor het begin van voor onze jaartelling. Zijn sarcofaag is te bekijken in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Maar wat blijkt? Deze belangrijke Egyptenaar is een immigrant. Zijn ouders zijn Grieken....


16-01-2019

Jaarboek De Zeventiende Eeuw 2018

Cultuur in de Nederlanden in interdisciplinair perspectief Geheimen in de Zeventiende Eeuw [Recensie] Sommige jaarboeken en themanummers van tijdschriften kunnen de concurrentie met goed leesbare artikelenbundels ruimschoots aan. Ze zijn interessant, ook voor de wat beter geĆÆnformeerde leek. Ze zijn informatief en aantrekkelijk vormgegeven. In 2018 hield de Werkgroep Zeventiende Eeuw een congres over Geheime praktijken, secreten, spionage en stiekem...


05-12-2018

Spul

Wat je al niet vindt wanneer je een metro graaft [Recensie] ā€œDe geschiedenis van steden kan op talloze manieren worden geschreven.ā€ Met deze ware woorden beginnen Jerzy Gawronski en Peter Kranendonk hun verhaal over de archeologische vondsten gedaan tijdens de aanleg van de Amsterdamse Noord/Zuidlijn. Spullen, materiĆ«le cultuur in de bodem en in het licht gebracht door archeologen, zijn Ć©Ć©n...


05-12-2018

Mohammed en de late oudheid

Een nieuwe blik op de vroege islamitische expansie [Signalering] De wisselwerking van culturen staat volop in de belangstelling. Met de vragen die er zijn over de groeiende invloed van de Islam in Europa rijzen ook de vragen over het ontstaan van die religie en de snelle expansie van Islamitische rijken in de jaren 650-1100. Dat was de reden voor de...


28-11-2018

Dichter in de jungle

Het leven van John Gabriel Stedman en zijn reis naar Suriname [Recensie] Op 2 februari 1773 kwam de 28-jarige kapitein John Gabriel Stedman aan in Suriname. Hij zou er bijna vijf jaar blijven. Al snel na aankomst schreef hij een gedicht over de prachtige natuur ter plaatse. Hij was opgetogen over wat hij zag. Enkele jaren later was zijn stemming...


21-11-2018

De canon van Nederland in de Koninklijke Bibliotheek

Vijftig boeken bij vijftig vensters [Signalering] Het is al weer een tijd geleden dat de canon van Nederland werd gepresenteerd. Daarin zou alles staan wat iedereen minimaal van de Nederlandse geschiedenis zou moeten weten. In goed Nederlandse traditie werd er daarna eindeloos over de canon gesteggeld, zowel over Ć³f er wel een canon moest worden geformuleerd als over welke keuzes...


21-11-2018

Welkom aan de kust

Tweehonderd jaar Scheveningen-Bad achter de schermen [Recensie] Toen Constantijn Huijgens in de zeventiende eeuw zich inzette om de Scheveningse Weg (Zee-straet) aangelegd te krijgen, dacht hij vooral aan het belang van de aanvoer van verse vis voor de stad. De duinpaden die tot dan toe gebruikt werden om de verbinding tussen Den Haag en Scheveningen te onderhouden werden regelmatig onder...


21-11-2018

Uit de marge

Kanttekeningen bij de cultuurhistorische canon [Signalering] De canon van Nederland bestaat sinds 2006 en geldt sinds 2009 als richtlijn voor het geschiedenisonderwijs in Nederland. In vijftig zogenaamde vensters wordt de geschiedenis van Nederland geschilderd, hapklare brokken van hoge cultuur. De canon is een werk dat tot stand kwam onder leiding van cultuurhistoricus Frits van Oostrom en onderhouden wordt door de...


07-11-2018

Vaderland en vrede, 1672-1713

Toen De Nederlanden een eenheid werd [Recensie] In 1648 werd de Vrede van Westfalen gesloten, in Nederland meestal aangeduid met de deelvrede die in Munster gesloten werd. De vrede van Munster betekende voor de Zeven Provinciƫn de definitieve vrijheid en onafhankelijkheid. Hij werd dan ook gevierd, zij het niet altijd van ganser harte en zonder bijsmaak. Het volgende historische feit...


31-10-2018

De voedselcommissaris

Dubbelspel tijdens de oorlog [Recensie] Kees Tukker schreef een boek over zijn oudoom, de hoge ambtenaar Jan Groen Tukker. ā€˜Groenā€™ werd na de oorlog opgepakt wegens vermoeden van “heulen met de Duitschers”. Na enkele maanden kwam hij weer vrij. Net als iedereen in die tijd wilde hij daarna de blik vooruit richten. Er bleef echter een zweem van mysterie rond...


24-10-2018

Gordel van geweld

Overleven in Indiƫ [Recensie] Een Nederlandse man besluit beroepsmilitair te worden en vertrekt naar Nederlands Indiƫ. Het is 1932. Henk Navest is 29 en ontvlucht daarmee de crisis in Nederland en misschien ook wel het saaie leven in Ede en de Enkafabrieken. Zijn vader was ook in het KNIL geweest. Henk is een buitenman, iemand die gemaakt lijkt te zijn...


24-10-2018

De Opstand in de Nederlanden 1568-1648

Oorlogsgeschiedenis en het vaderland [Recensie] De Tachtigjarige Oorlog wordt dezer dagen weer veel besproken en herdacht. Er verschijnen dan ook nogal wat boeken over deze tijd. Enkele weken terug besprak ik op de geschiedenispagina van De Leesclub van Alles het boek Tachtig jaar oorlog dat is uitgegeven door onder andere het Rijksmuseum. Dat boek geeft veel aandacht aan de belevenissen...


17-10-2018

Vechten voor het beloofde land

Nederlanders in de Amerikaanse Burgeroorlog [Recensie] De Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865) was een mensenlevensverslindende gebeurtenis. Het bloedigste conflict dat vermoedelijk ooit op Amerikaanse bodem is uitgevochten leverde maar liefst 600.000 doden op. Schrijnend is dat tweederde daarvan niet stierf in de strijd, maar ten gevolge van ziektes en door de ontberingen in de krijgsgevangenkampen. Ook nieuwe landgenoten vochten mee in de...


17-10-2018

De Vliet langs Leidschendam en Voorburg

Een tijdschrift op salontafelformaat [Recensie] De Vliet is het kanaal dat langs Voorburg en Leidschendam naar Leiden voert. Nu is hij nog in beperkte mate van belang voor de beroepsscheepvaart, maar vooral in trek bij de pleziervaart tussen Leiden en Delft. De bewoners van Voorburg-Leidschendam passeren het water over de bruggen en de sluis, wandelen en vissen, spelevaren en zwemmen...


10-10-2018

1001 vrouwen in de 20e eeuw

Een tijdsbeeld van vrouwen [Recensie] Ine Kusumoto was de eerste vrouw die als arts de westerse geneeskunde beoefende in Japan. Dochter van een Nederlands-Duitse leger arts en een Japanse courtisane leidde zij als ongehuwde moeder en medicus een interessant leven. We hebben het over de jaren 1860-1903. Wist u dat? Had u ooit van deze vrouw gehoord? Met de kleine...


03-10-2018

80 jaar oorlog

De geboorte van Nederland [Recensie] Onder de titel 80 jaar oorlog. De geboorte van Nederland herdenken het Rijksmuseum en de NTR de 450ste verjaardag van het begin van de tachtigjarige oorlog. Op 12 oktober wordt een grote publiekstentoonstelling geopend in het Rijksmuseum en sinds 28 september loopt een zevendelige serie op NPO 2, waar Hans Goedkoop volgens beproefd recept ons...


26-09-2018

Geschiedenis van de MCC

Tot aanqueek van de Zeeuwse koophandel en zeevaard [Recensie] “Tot aanqueek van de (Zeeuwse) koophandel en zeevaarden” werd in 1720 te Middelburg een Compagnie van Commercie (MCC) opgericht. Handel, vooral die buiten Europa, was in de zeventiende eeuw zo kapitaalintensief geworden dat alleen door samenwerking tussen kooplieden en financiers nog projecten konden worden gerealiseerd. Naast de VOC en de Westindische...


25-09-2018

Thobi

Mensen die door gaan [Recensie] Thobi wordt geboren in de township Mzamomhle in Zuid-Afrika. Zonder geboortebewijs en zonder aanwezige vader. Wanneer zijn moeder sterft is hij overgeleverd aan zijn broers. Het is een verhaal zoals er vele zijn. Corrie Baas was een vrouw die al vroeg moest knokken voor haar idealen. In Nederland, waar iedereen in de jaren zestig alles...


19-09-2018

Thorbecke wil het

Biografie wint PrinsjesBoekenPrijs 2018 [Signalering] Een biografie van Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872), de eerste in vrij lange tijd, heeft de PrinsjesBoekenPrijs 2018 gewonnen. Het gaat om het boek Thorbecke wil het van de Nijmeegse historicus Remeig Aerts. De prijs is een particulier initiatief en wordt uitgereikt tijdens het Prinsjes Festival, dat jaarlijks, als feest voor en van de democratie, wordt...


19-09-2018

De Dertigjarige Oorlog

De allereerste wereldoorlog en misschien wel de verschrikkelijkste [Recensie] Voor Nederlanders is de Dertigjarige Oorlog vaak een vage gebeurtenis. Hij scheen gruwelijk te zijn, net als de Franse godsdienstoorlogen. Voor Nederlanders is de Dertigjarige oorlog het einde van de Opstand, toen de strijd zich afspeelde buiten Holland en in de steden van het westen van de Nederlanden de Gouden Eeuw...


12-09-2018

De hartenjager

Leven, werk en roem van Gerbrandt Adriaensz. Bredero [Leesclubverslag] In de leesgroep onder leiding van Persis Bekkering van de Amsterdamse Academische Club krijgtĀ  regelmatig bijzonder sprekers op bezoek. Begin september kwam RenĆ© van Stipriaan langs om een bespreking te houden over zijn nieuwste boek De Hartenjager, een biografie van de (toneel)schrijver en dichter G.A. Bredero. Aanleiding voor het verschijnen van...


05-09-2018

Wereldgeschiedenis van Nederland

Nederland is al enige tijd deel van de wereld [Signalering] Kort na de presentatie (op 31 augustus) van het boek Wereldgeschiedenis van Nederland kwamen de eerste commentaren waarin werd gesuggereerd dat dit het boek was om Stef Blok cadeau te geven: een voor de hand liggende suggestie. In Wereldgeschiedenis van Nederland vertellen meer dan honderd aanstormende en gevestigde Nederlandse onderzoekers...


05-09-2018

Anna van Saksen

De vrouw die grenzen overschreed [Recensie] Niet alleen Hendrik VIII van Engeland was een vrouwenverslinder, ook de Nederlandse vader des vaderlands kon er wat van. Hoewel hij zelf slechts 51 jaar oud werd, trouwde hij tot vier keer toe. Zijn vrouwen onthoofden, zoals Hendrik VIII tot twee maal toe deed, was niet de stijl van Willem van Oranje, maar het...


08-08-2018

Koloniale oorlogen in Indonesiƫ

Er was altijd wel ergens strijd [Recensie] Piet Hagens Koloniale oorlogen in Indonesiƫ staat op de longlist voor de Libris Geschiedenisprijs 2018. Dat is niet verwonderlijk, want Hagen heeft een standaardwerk geschreven waar voorlopig geen verbetering van te verwachten is. Het boek dat bij tropische hitte vorige maand uitkwam, behandelt meer dan vijfhonderd conflicten die werden uitgevochten in een tijdspanne...


01-08-2018

Nieuwe steden in de middeleeuwen

Tijdschrift voor Historische Geografie [Signalering] Jacob van Deventer (ci. 1505-1575) tekende in zijn leven stadsplattegronden. Maar liefst 226 zijn er nog bekend. Recent zijn deze kaarten voor het eerst samengebracht in een boek, Stedenatlas Jacob van Deventer. Naar aanleiding van deze gebeurtenis werd een congres gehouden en verscheen, recent, een themanummer van het Tijdschrift voor Historische Geografie over het ontstaan...


01-08-2018

Plakkaat van Verlatinge

Dit is niet de Nederlandse onafhankelijkheidsverklaring [Bespreking] Op 26 juli was het 437 jaar geleden dat het Plakkaat van Verlatinge werd aangenomen door de Staten Generaal. Een paar maanden er voor werd deze resolutie met kracht van wet uitgeroepen tot ā€˜Pronkstuk van Nederlandā€™, wat dat verder ook mag betekenen. Er gaan zelfs stemmen op om van 26 juni een nationale...


11-07-2018

Geschiedenis van Suriname

Een boek voor in de klas [Recensie] Suriname werd in 1667 veroverd op de Engelsen en heeft sindsdien een band met Nederland. Eeuwenlang bleef het een kolonie die van groot economisch belang was vanwege zijn plantages. De invoer van slaven (Marrons en Creolen) en vervolgens van contractarbeiders uit o.a. Portugal, India (Hindoestanen) en Indonesiƫ waren een gevolg van deze productiewijze....


11-07-2018

De handelsgeest van Isaac Pool

Dagboek van een Amsterdammer in de Gouden Eeuw [Recensie] In het jaar 1663 begon de Amsterdamse handelaar in wijn en vastgoed, Isaac Pool, een dagboek bij te houden. Hij deed dat in een almanak, een drukwerk met informatie over zaken als waterstanden, marktdagen en maanstanden. Almanakken werden uitgegeven in een omvang van slechts Ć©Ć©n blaadje tot hele boekwerken. In de...


04-07-2018

Redbad

Koning in de marge van de geschiedenis [Recensie] Twee weken geleden kwam de film Redbad, een spektakelfilm met veel actie en aantrekkelijke beelden, in de Nederlandse bioscopen. Misschien is het niet toevallig dat juist een historicus werkzaam op de Radboud Universiteit Nijmegen, Sven Meeder, het idee kreeg om eens op een rijtje te zetten wat we eigenlijk weten over deze...


29-06-2018

Het ontbijtbuffet

Tobben op vakantie [Recensie] ā€œHet begon er mee dat mijn vader een nieuwe auto kocht, en we begrepen niet waarom. Er was niets mis met onze witte Ford Cortina. Hij had stoelen van lichtblauw skaileer…Het was trouwens niet eens een nieuwe auto, de Volvo van grijs plaatstaal met zijn loensende koplampen en zijn kattenrug. Hij was tweedehands. Nieuw was het...


27-06-2018

Een ondraaglijk juk

Nederlandse beeldvorming van de Spanjaarden in de onafhankelijkheidsoorlog [Recensie] Het juk van de Spaanse overheersing was ondraaglijk voor de Nederlanden, waarschijnlijk heeft u ook nog wel iets van die emotie meegekregen tijdens de geschiedenisles op school. De Spaanse (!) koning Philips II legde torenhoge belastingen op, voerde de inquisitie in en zijn troepen waren door en door wreed. Hoe anders...


20-06-2018

Van Constantijn tot Tonio

Het dode kind in de Nederlandse literatuur [Recensie] Een kind verliezen is voor ouders en de naaste omgeving een onvoorstelbare situatie. Maar tegelijkertijd, omdat iedereen weet dat het gebeurt, is het helemaal niet onvoorstelbaar: het is iets dat iedereen vreest en zich liever niet voorstelt. Dat laatste is wat Willem-Jan Korsten noemt de proto-traumatische ervaring: het is zo onvoorstelbaar dat...


15-06-2018

Het houten bestek

Ode aan de veerkracht van een mens [Recensie] In de loop der jaren is er veel over geschreven: het leed dat gezinnen doormaken wanneer een of beide ouders lijden aan de gevolgen van extreem gruwelijke herinneringen. Op dit moment wordt het onder de aandacht gebracht in verband met vluchtelingen. Rond de eerste dagen van mei ligt de focus op mensen...


13-06-2018

Nieuw Atlantis

De wetenschappelijk gefundeerde samenleving [Signalering] Het is een bekend thema: een groep reizigers of schipbreukelingen verdwaalt en komt aan op een eiland met een samenleving die ideaal georganiseerd is. Plato beschreef zoiets, Thomas More en ook Francis Bacon (1561-1626). In de zeventiende eeuw zagen gezaghebbende tijdgenoten hem als een zeer belangrijk wetenschappers, maar, net als More, bekleedde Bacon ook de...


13-06-2018

De tranen van de herinnering

Het gesprek met de doden [Recensie] “I began with the desire to speak with the dead.ā€ Dat is het motto voor het onderliggende boek. De woorden zijn van Stephen Greenblatt, de historicus die al een half leven in gesprek is met Shakespeare en daardoor kan schrijven zo vloeiend als shakespeariaans vers en met het letteraantal van een klassiek Frans alexandrijn....


06-06-2018

Van kamer tot kamer

Een kijkboek vol Hollands glorie [Recensie] Mensen wonen al lang. En al lang is dat niet meer alleen een kwestie van bescherming zoeken tegen regen en wind. Woningen zijn steeds groter en steviger geworden. Er zijn kamers met verschillende functies gekomen. Dat geeft vorm aan onze dagbesteding en werkzaamheden. De indeling van een huis bepaalt of ondersteunt ook de sociale...


30-05-2018

RMO Leiden een geschiedenis

Twee honderd jaar skeletten en vazen kijken [Recensie] Een tante had mijn zusje en mijĀ  uitgenodigd. Omdat het een alleenstaande dame was die zelf geen kinderen had, was onze koffer extra zorgvuldig ingepakt. ā€œNiet dollen en hard lachen,ā€zei mijn moeder. ā€œDoen wat ze zegt, ook als het anders is dan je gewend bent,ā€zei mijn vader. Zo gingen wij, tien en...


23-05-2018

Re-considering the burden of disease

Over de historische studie van epidemieƫn [Recensie] We doen het niet zo vaak op de geschiedenispagina van De Leesclub van Alles, vaktijdschriften bespreken. Dat lijkt ook logisch. Die zijn niet bestemd voor het grote publiek. Toch zijn er soms themanummers die te aardig zijn om ze de belangstellende leek te onthouden. Vandaar dat hier een uitgave besproken wordt van The...


23-05-2018

Musch

Het leven van een jonge wiskundige die later stadhouder werd [Recensie] De Gouden Eeuw was een samenloop van heel veel dingen: gunstige economische omstandigheden, beginnend kolonialisme en slavernij, de vorming van een unieke staatsvorm en een explosieve bloei van de kunsten. De zeventiende eeuw in de politiek van de Republiek was ook corrupt. En het toppunt van boosaardige corruptie, opportunisme...


18-05-2018

Stilte, ruimte en duisternis

En dan, wat is natuur nog in dit land? J.C. Bloem dichtte het al: Natuur is voor tevredenen of legen. En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos, ter grootte van een krant, Een heuvel met wat villaatjes ertegen. [Recensie] Kester Freriks moet zich in deze beschrijving herkent hebben. Doch, waar Bloem besluit dat hij dan...


16-05-2018

Unfabling the East

Hoe de Verlichting aankeek tegen het Oosten [Voorbeschouwing] We hebben over het algemeen een vast beeld van de Europese houding ten opzichte van de landen die vanaf de vijftiende eeuw vanuit ons continent ontdekt werden. Het is aan onze tijd om te denken dat de Europeanen gedreven werden door winstbejag en aannames over eigen superioriteit. Het is goed dat er...


11-05-2018

Dubbelzien

Over zien, kijken en visie [Recensie] Een vrouw staat mijmerend voor het raam van een huis waar ze al heel lang woont. Over een paar weken gaat ze hier weg. Ze kijkt en ineens lijkt het of de schoorsteen aan de overkant uitrekt tegen de lucht. Een man zit in een cafƩ en ziet vanuit zijn ene ooghoek de serveerster...


09-05-2018

De ruimte van Christiaan Huygens

Kijken als het mannetje op de maan In 2016 moest Museum Boerhaave in Leiden verbouwd worden en werd hun collectie met betrekking tot Christiaan Huygens uitgestald in diens woonhuis: Museum Hofwijck in Voorburg. Omdat ik vrijwel naast dat museum woon, ben ik maar eens gaan kijken. Op de warme zolder, waar in vroegere tijden Christiaan zich terugtrok, lag ook de...


09-05-2018

Tyrant

Shakespeare over politiek [Recensie] ā€œNog niet zo heel lang geleden, hoewel het lijkt of er sindsdien een eeuw verstreken is, zat ik in een groene tuin in SardiniĆ« en drukte ik mijn groeiende bezorgdheid uit over de mogelijke uitslag van een op handen zijnde verkiezingen. De bevriende historicus, Bernard Jussen, die bij mij was, vroeg me: ā€˜En, wat doe je...


04-05-2018

Max, Mischa & het Tetoffensief

De Scandinaviƫrs komen Voor wie er van houdt zijn er de komende week diverse evenementen met schrijvers uit het hoge noorden die waarschijnlijk de moeite waard zijn om te bezoeken. Uitgeverij Podium haalt Dorthe Nors, Gunnhild Ƙyehaug en Johan Harstad naar Nederland. Van alles drie zijn onlangs vertalingen verschenen. Spiegel, spiegel, schouder van Nors kreeg al aandacht in de pers....


02-05-2018

Reconquista

Soms is schrijven leuker dan lezen Gewoonlijk bespreken we bij De Leesclub van Alles literatuur op vrijdag. Voor Reconquista van Miquel Bulnes maakt redacteur Karin de Leeuw deze week een uitzondering. We bekijken deze historische roman op de pagina voor geschiedenis en archeologie. Dat biedt een goede gelegenheid eens na te denken over dit genre. [Recensie] Aan het begin van...


02-05-2018

Ik, Vondel

Een roman als leerboek over de geschiedenis [Recensie] Hij is bewaard gebleven, de rouwkaart voor Joost van den Vondel. Als ik er naar kijk ontroert hij me. Voor woensdag 8 februari 1679 wordt de lezer (aangesproken met Uwe E.) gebeden ter begrafenis van Joost van den Vondel, oud 92 jaren en bij leven woonachtig op de Singel, over de Warmoesgracht...


25-04-2018

Het visioen van Constantijn

Misschien niet echt gebeurd, maar wel waar [Voorbeschouwing] De titel van dit stuk ontleen ik aan wijlen dominee Nico ter Linden. Hij zei het over het kerstverhaal. Jona Lendering en Vincent Hunink – beiden wel bekend bij De Leesclub van Alles – schreven nu een boek over een verhaal waarover men ook de grootst mogelijke twijfels kan hebben, maar waarvan...


18-04-2018

Indisch leven in Den Haag

Toen verlofgangers bij het Kurhaus zaten [Recensie] Er was een tijd, lang voordat Wieteke van Dort van de Indische Menschen in Den Haag typetjes veranderde, dat je in de tram in Den Haag mensen elkaar luidruchtig zag begroeten. Dan wist je vrijwel zeker dat het Indiƫgangers waren. Zeker in Den Haag vormden ze een aparte sociale geleding. Het waren de...


11-04-2018

Het verhaal van Apollonius

Klassieken komen niet alleen uit het noorden van de Middellandse Zee [Column] Het is Week van de Klassieken. Kijk in de boekhandel en je kunt er niet om heen. De boeken van populaire schrijvers als Fik Meijer en Adrian Goldsworthy liggen in grote stapels klaar. David Rijser schreef speciaal voor deze week een essay De portiek van de buren. Verbeeldingen...


04-04-2018

De toekomst is geschiedenis

De terugkeer van het totalitaire Rusland [Recensie] De Grieken schijnen een spreekwoord te hebben: de toekomst komt van achteren. Joke Hermsen gebruikte het in haar boek Stil de tijd om aan te geven hoezeer een dergelijke gedachtegang verandering kan blokkeren. Je staat er met je rug naar toe, die toekomst kan je zo maar overvallen. Iets verder oostelijk, in Rusland...


04-04-2018

A Dutch Republican Baroque

Het was niet alles goud wat er blonk [Recensie] Het is nog steeds de gewoonte in ons land om de zeventiende eeuw aan te duiden met de term Gouden Eeuw. Natuurlijk zijn er de laatste decennia genoeg boeken geschreven die vertellen dat het niet alles goud was wat er blonk, maar het is een niet-historicus die nu kans ziet een...


03-04-2018

A moonless, starless sky

Over mensen en het leven leven [Rercensie] Alexis Okeowo, kind van Afrikaanse emigranten in Alabama, USA, reisde terug naar het continent waar ze vandaan komt. Daar kwam er er al snel achter dat de realiteit van Afrika ingewikkelder is dan de korte berichten die men in het westen hierover leest. Het bracht haar er toe stage te gaan lopen in...


23-03-2018

Herfst

De lente komt pas na de oogst [Recensie] Medio oktober was het weer de tijd dat de winnaar van de prestigieuze Man Booker-prijs bekend werd gemaakt. Op de shortlist stond ook Ali Smith met Autumn (Herfst). Zonder een vergelijking te kunnen maken met het winnende boek, speet het me dat ze niet won. Of misschien speet het me niet. Sommige...


21-03-2018

De muur van Hadrianus

Gids voor een wandeling langs de Schotse grens Op de plek waar het Britse hoofdeiland heel smal is, de grens tussen Wales en Schotland, daar kun je nog overal de resten zien van de (vrij lage) muur die daar in de Romeinse tijd is gebouwd. De muur van Hadrianus noemen we hem tegenwoordig, naar de keizer die Engeland bezocht. Het...


21-03-2018

Over oude wegen

Over de weg gaat de geschiedenis [Recensie] ā€œDit is de E8. Die loopt van Londen naar Moskou.ā€ De vader van Mathijs Deen zei het terwijl hij de auto bestuurde waarmee hij zijn gezin van hun huis in Twente naar de Utrechtse Heuvelrug, naar het huis van de grootouders van de auteur, chauffeerde. Voor de ongeveer achtjarige Mathijs, jongste van drie...


14-03-2018

Hoe je verkiezingen wint

Broederlijk advies voor een effectieve verkiezingscampagne [Recensie] Toen de beroemde Cicero in 64 v Chr. consul van het Romeinse rijk wilde worden, schreef zijn broer Quintus Tullius Cicero hem een handleiding voor een succesvolle verkiezingscampagne. De adviezen komen opmerkelijk actueel over. Ze kunnen nog steeds als leidraad voor een campagne gebruikt worden, ondanks dat het politieke spel in het oude...


13-03-2018

Kruip nooit achter een geranium

Anekdotes en adviezen van oude rotten in het vak van de vitale vrouw Toen Barbara van Beukering, na een flink aantal jaren, haar baan als hoofdredacteur van Het Parool beƫindigde en ze zich realiseerde dat haar vier kinderen het huis uit waren, kwamen er vragen op over het ouder worden. De eeuwige jeugd was nu toch wel voorbij en overgedragen...


11-03-2018

Veel mooie woorden

De levenskunst van Etty Hillesum [Recensie] Etty Hillesum werd beroemd om haar dagboeken. Andere geschriften zoals brieven zijn daarna ook uitgegeven. Pas in deze eeuw is nog een nieuwe tekst beschikbaar gekomen: een citatenboekje, waarin Etty Hillesum zich laafde aan teksten die twee anderen kozen en waaraan ze zelf citaten toevoegde. Het werpt licht op haar gedachten in de laatste...


09-03-2018

Mijn allerliefste schat

Zo gruwelijk dat je doorleest [Recensie] Een man, Martin Alverston, woont met zijn veertienjarige dochter in een afgelegen, totaal overwoekerd, huis. De vader is een knappe man geweest in zijn jeugd, charismatisch, bekend bij alle meisjes van toen. Deze avond is er iets voorgevallen tussen zijn dochter en hem. Hij dwingt haar zich op te trekken aan de dakbalk in...


02-03-2018

Levensberichten

Op zoek naar het verdwijnpunt van alles [Recensie] Mensen verdwijnen in deze bundel van zes verhalen. Ze verdwijnen niet zo maar. Ze lossen op in het niets. En behalve het gemis bij naasten laten zij bij hen nog iets anders achter: het gevoel dat in dit oplossen ook iets finaals gerealiseerd wordt: ā€œEen ultiem moment waarin we voor het eerst...


28-02-2018

Verzwegen zeeheld

Een Fries in vreemde wateren [ Recensie] Jacob Benckes (1637-1677) hoort tot de categorie zeehelden uit de Gouden Eeuw. Tijdgenoot van Michiel de Ruyter, Cornelis Tromp en andere grote namen, wordt die van Benckes nog maar zelden genoemd en volgens auteur Jan de Vries is hij niet zozeer vergeten, maar vooral verzwegen. Dat zou dan te maken hebben met zijn...


25-02-2018

Poƫtica

PoĆ«zie: we leren en we genieten er van “De PoĆ«tica is het oudste en het invloedrijkste boek in de geschiedenis van de westerse literatuurtheorie.” zo begint de inleiding bij de nieuwe vertaling in het Nederlands van dit werk van Aristoteles (384-322 v.C). Casper de Jonge, de auteur van deze zeer instructieve inleiding, windt er geen doekjes om dat we hier...


23-02-2018

Echte leesboeken

Schrijvers voor het volk [Recensie] “Wie is een grootere schrijver, de man wien de goden kransen komen aandragen op den Parnassus of de man die precies de geestesgesteldheid van het volk weet te vertolken?” dat is de vraag die in de dertiger jaren van de twintigste eeuw de toen gerenommeerde criticus P.H. Ritter jr. stelde. Naast ‘echte literatuur’ waarvan het...


14-02-2018

Wat je niet vertelde

Vragen over identiteit en waar je thuis hoort [Voorbeschouwing] Op 15 februari komt de Nederlandse vertaling uit van het nieuwe boek van de Engelse/Amerikaanse/Russische/joodse historicus Mark Mazower. Eerder al schiep Mazower, heden ten dage hoogleraar geschiedenis aan Columbia University, een indrukwekkend oeuvre met boeken over Europa in de twintigste eeuw (The Dark Continent) en de Balkan. Begin van het boek...


14-02-2018

Bloeiende kennis

Natuurhistorie was de big science van de zeventiende eeuw [Recensie] De wetenschappelijke revolutie van de zestiende en zeventiende eeuw wordt over het algemeen voornamelijk geassocieerd met doorbraken in de natuurwetenschappen en de astronomie. Die waren zeker van immens belang. Maar verreweg het meeste geld werd in die tijd geĆÆnvesteerd in wat we nu noemen de natuurhistorie. We vergeten het wel...


09-02-2018

Manhattan Beach

Een zee als metafoor voor het leven van mensen Een sleutelmomenten in Manhattan Beach komt wanneer de hoofdfiguur Anna in volledige duikersuitrusting een meervoudige knoop in een touw moet ontwarren. De duikersuitrusting weegt negentig kilo en de handschoenen van het pak hebben aan iedere hand slechts drie lompe vingers. Het is een Alexandrijns probleem en een Gordiaanse oplossing ligt, voor...


07-02-2018

Fascism, liberalism and Europeanism in the political thought of Bertrand de Jouvenel and Alfred Fabre-Luce

De empathie van de historicus: de dillema’s van schrijven over fascisten [Interview] ā€œAls alle fascisten vandaag de dag geĆ¼niformeerde mannetjes met snorretjes, en met vreemde ideeĆ«n over geweld en antisemitisme waren, dan zouden er heden ten dage maar een handjevol bestaan,ā€ zegt DaniĆ«l Knegt, historicus en wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit van Amsterdam. Hij wijst erop dat je zo eenvoudig...


07-02-2018

Nederlanders in Rome

Ook in de eeuwige stad zijn ze overal [Recensie] Arthur Weststeijn woonde jarenlang in Rome en verdiepte zich in de verhalen van de Nederlanders die hem voorgingen op reis naar en wonend in de stad. Hij doet dat in zeven hoofdstukken, die allemaal zijn te lezen als een rondewandeling door een bepaalde wijk van Rome. Aan iedere wijk koppelt hij...


04-02-2018

Kostgangers

De bijbel als een verhaal van mensen [Column] Veel aandacht werd dezer dagen besteed aan Nico ter Linden, die eind januari overleed. De voormalige dominee van de Westerkerk in Amsterdam werd besproken om zijn navertelling van de bijbel (Het verhaal gaat, zes delen, diverse vertalingen en 500.000 exemplaren verkocht in Nederland), zijn theatraal optreden en zijn banden met het koninklijk...


31-01-2018

De ziel, een cultuurgeschiedenis

Iedereen heeft er een, maar niemand weet wat het is [Voorbeschouwing] De ziel wordt over het algemeen gezien als de afspiegeling van de individuele persoonlijkheid van een mens, als zijn essentie, voor sommigen hetgeen dat van een mens overblijft nadat het lichaam gestorven is. Anderen beweren daarentegen dat de ziel niet meer van deze tijd is. De ziel zou afgedaan...


28-01-2018

Mijn strijd 6 - Vrouw

Boeken over kracht en zwakte [Essay] De afgelopen jaren waren er aanslagen in Europa en zagen we beelden van belegerde steden in het Middenā€“Oosten. Velen vragen zich af wat de komende tijd ons zal brengen. In die onrust zoeken sommigen overzicht en inzicht. Voor een individu, staan de in de tijd, is dat soms moeilijk dat overzicht te krijgen. Meer...


27-01-2018

De kleine atlas van de belevingswereld

Een wereld van woordgrapjes en malle associaties [Recensie] Over de snelweg rijdt je naar Welkom. Je vervolgt je reis naar de haven van Vaarwel en neemt daar de pont naar Weerzien. Je kwam uit het land van Thuis. De dorpen Woensdagmiddag, Automatische piloot, Bij ons, Verstikken en Troost vormden het achterland. Misschien ga je naar de stad waar tegenover het...


24-01-2018

Lied der revolutie

Zes tijdgenoten, allen strijdend voor hun eigen vrijheid [recensie] Wie Amerikaanse onafhankelijkheid zegt, denkt aan George Washington. Hij had geen nazaten, maar in zekere zin zou je natuurlijk de Verenigde Staten kunnen beschouwen als zijn afstammeling. Van George Washington zelf was er slechts een; Dat vond hij zelf tenminste. En auteur Russell Shorto in zijn nieuwste boek geeft hem daarin...


19-01-2018

Noord

Meisjesboek over onafhankelijke vrouwen en vrije mannen [recensie] Waar dromen jonge vrouwen van als ze het zich heel gemakkelijk maken? Van succes en maatschappelijke erkenning voor hun unieke gaven op de eerste plaats. En dan natuurlijk van ruwe, ongebonden mannen -niet een maar meerdere- met fabelachtige lijven die jou bewonderen en beminnen. En in dat universum ben je vrij en...


12-01-2018

De onderwereld

Slecht weer, bier, seks en mijnbouw [Recensie] Idaho. Het is februari 1972. Grijs weer en natte sneeuw. Een bruiloft. Reeds bij de kerk komen alle mannen dronken aan. En dan staat daar het bruidje, een bleke spriet van negentien. Make-up kan haar slechte huid niet helemaal verbergen. Dat komt door de vervuilde lucht in het dal waarin het mijnbouwstadje ligt....


12-01-2018

Een onberispelijke man

Nostalgie voor een dag dat men binnen moet blijven [Recensie] Een oude heer, gepensioneerde rechter, onberispelijk in zijn decennia oude tweeds of getooid met bolhoed, woont aan het begin van deze eeuw in Dorset, Groot-Brittanniƫ. Zijn vrouw is onverwacht overleden, terwijl zij, met parelketting om, bloembollen aan het planten was in hun tuin. Ze zijn altijd heel precies en schoon...


05-01-2018

Donker Woud

Over de onvermijdelijkheid van keuzes [Recensie] Zelfs wie geen keuzes maakt, slaat in zijn leven een pad in en daarmee worden andere wegen afgesloten. Na enige tijd – halverwege of meer naar het eind – ontdekt men dat men ver van het vertrekpunt is geraakt. Soms wordt duidelijk dat de weg verder doodloopt, tenzij een nieuwe weg wordt ingeslagen.Ā Op een...


05-01-2018

De zevende functie van taal

Wie heeft Roland Barthes niet vermoord? [Recensie] In februari 1980 werd de Franse letterkundige en filosoof Roland Barthes aangereden door een bestelwagen. Hij overleed een maand later in een ziekenhuis. Dat zijn historische feiten. Maar was het wel een ongeluk? Zou het ook een misdrijf kunnen zijn en wat is dan het motief?Ā  In de roman De zevende functie van...


01-01-2018

Mijn Europese familie

Over de oergeschiedenis van de Europese mens [Essay] Toen de moeder van de Zweedse Karin Bojs overleed, begon ze zichzelf vragen te stellen over haar afkomst. Ze bereidde een toespraakje voor om te houden op de uitvaart. Ze dacht daarbij met name aan de kleinkinderen. Je wilt tenslotte dat de jongere generatie weet waar ze vandaan komen, dat ze geworteld...


29-12-2017

Het portret

Kijken en bekeken worden bij Hannah Roels [Recensie] Soms heb je het gevoel iets gemist te hebben. Ik had het toen ik een interview met Hannah Roels las in De Gids. Hoe was het mogelijk dat ik niet eerder had gehoord van deze Belgische auteur? Twee dagen later lag haar debuut, dat eerder dit jaar uitkwam, boven op mijn leesstapel....


20-12-2017

Dingen die ergens toe dienen

Wetenschap in voorwerpen en gebouwen [Recensie] Wie voorwerpen wil zien die te maken hebben met de geschiedenis van de wetenschap kan heden ten dage bij een flink aantal musea terecht. Het bekendst is misschien wel Teylers Museum in Haarlem, gevolgd door Museum Boerhaave in Leiden. Zalen vol telescopen, medische instrumenten, kompassen en astolabia en natuurlijk een electriceer machine. De materiƫle...


17-12-2017

Ricordi

Er zijn meer slechte mensen dan goede Levenswijsheden uit het ItaliĆ« van de Medici [Recensie] “Vrij en openhartig zijn, of, zoals men in Florence zegt ‘direct zijn’, wordt zeer geprezen en door iedereen gewaardeerd. Doen alsof wordt daarentegen afgekeurd en verfoeid, terwijl je daar zelf veel meer aan hebt…” Zie daar het begin van aforisme 104 van Francesco Guicciardini (1483-1540)....


13-12-2017

De toren van de Gouden Eeuw

De investituurstrijd aan de Amstel Een Hollandse strijd tussen gulden en god [Recensie] Wie in het voorjaar van 1645 over de Dam in Amsterdam liep zag een ander beeld dan het huidige. Uiteraard was het monument er nog niet. De Dam was nog beperkt tot het plein voor het huidige paleis.De schepen meerden nog af op het Rokin. Vrij centraal...


08-12-2017

De getatoeƫerde Lorelei

Ook na vijftig jaar zie je de travestieten nog levensecht voor je Vorige week overleed schrijver Jaap Harten. Karin de Leeuw herlas De getatoeƫerde Lorelei. [Recensie] De Lorelei van Jaap Harten is een oude zigeunerin in de jaren twintig van de vorige eeuw en ja, ze is geheel getatoeƫerd. Een gewezen kermisattractie is ze, die in een huurkazerne in het...


06-12-2017

Kennis in beeld

In de middeleeuwen waren ze dol op zelfhulpboeken [Recensie] De decembermaand is aangebroken en we gaan allemaal naarstig op zoek naar cadeauā€™s. Als historicus heb ik vaak zin om mensen een goed geschiedenisboek te geven. Ik moet zeggen dat het soort boeken dat genomineerd wordt voor de populaire, moderne geschiedenisprijzen, zoals de Librisprijs, mij zelden enthousiast maken, hoe verdienstelijk de...


01-12-2017

Vroege werken

Glorieus bovenkomen uit de Zeeuwse klei Recensie] ā€œDe doden zullen altijd talrijker zijn dan de levenden. En terwijl de doden voor ons bestaan, bestonden wij voor de doden niet.ā€ Dit is de eerste zin van een hoofdstuk in het debuut van Jan Postma, verschenen aan het begin van 2017. Postma houdt van dit soort semi-filosofische binnenkomers. Een ander hoofdstuk begint...


01-12-2017

De vrouw met het rode haar

Het Titanengevecht van vaders en zonen [Recensie] Twee grote sagen zijn belangrijk voor de hoofdpersoon in de nieuwe roman van Orhan Pamuk. Het zijn het verhaal van Oedipus, die, zonder het te weten, zijn vader vermoordt en Het boek der Koningen. Dit laatste is een Iraanse epos waarin de held Rostam in een lange, bittere strijd zijn tegenstander doodt. Het...


24-11-2017

Oude meesters

Homo homini lupus, maar wel met een happy end Joost de Vries toont zich wederom meester van een goed plot [Recensie]Ā Twee broers die Ć©Ć©n ding gemeen hebben, namelijk dat ze eigenlijk te laat geboren zijn, zo wordt de nieuwe roman van Joost de Vries ingeleid. Heren van stand zijn het, snelle jongens met de arrogantie van mensen die een verzekerde...


17-11-2017

Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken

Ereteken voor een wederzijds ambitie Arjen van Veelen schrijft een roman over jonggestorven vriend [Recensie]Ā Een vriend aan de dood verliezen is een monumentale gebeurtenis. De schrijver Thomas Blondeau (1978-2013) vroeg ooit aan zijn vriend Arjen van Veelen een obelisk op zijn graf te zetten. Van Veelen deed dit in de vorm van een essayistische roman, Aantekeningen over het verplaatsen van...


17-11-2017

Hazer

Hoe ruig het was, en hoe eenzaam Roman van Jeroen Thijssen over een kraakpand [Recensie] Het is 1978. In Haarlem is voor een achttienjarige student geen kamer te krijgen, maar Rogier Pardoen zal toch een tehuis moeten vinden. Zijn ouders, de hippies Hein en Carla, hebben besloten dat de zorg en opvoeding lang genoeg heeft geduurd. Zij vertrekken naar Ierland....


10-11-2017

Risingtidefallingstar

De liefde van jongens en de zee [Recensie] Op mistige winterdag wandelt een groepje mensen over het strand bij Provincetown, Massachusetts. De Engelsman Philip Hoare is een van hen. Hij kijkt naar de zee, zoals hij dat bijna dagelijks doet, aan welke kust hij ook is. ā€œThe sea, everywhere the sea, and no one looping at itā€ citeert hij Dany...


25-08-2017

De laatste Neanderthaler

De eenzaamheid van de laatste overlever Stel je voor dat je behoort tot een uitstervend ras. Hoe zou dat zijn? Voor een mens uit onze tijd is dit nauwelijks te bevatten. Eerder worden wij geplaagd door een teveel aan soortgenoten. En toch is dit exact waarover de Canadese schrijfster Claire Cameron (1973) verhaalt in haar nieuwste boek De laatste Neanderthaler....


20-10-2011

Het bloed in onze aderen

Hete Spaanse zomer, vol passie Mensen die denken dat de hel een plek is onder de grondā€¦. hebben duidelijk nog nooit een zomer doorgebracht in het Rifā€™. Met dat citaat begint het eerste hoofdstuk van de nieuwe, vuistdikke roman van Miquel Bulnes (1976). In de volgende bladzijden laat de auteur op overtuigende wijze zien dat dit motto in ieder geval...


15-09-2011

De bedlegerige

Verlamd geraakt door ā€˜stralingā€™ Het is 10 oktober 1957, de ochtend waarop in Windscale, in Europaā€™s eerste kerncentrale, brand uitbreekt. In BelgiĆ« ontwaakt tegelijkertijd de jonge arbeider Baziel Cleemput en ontdekt dat hij ergens in de nacht verlamd is geraakt vanaf zijn middenrif. Op het boze geroep van zijn moeder dat hij uit bed moet komen, kan hij niet reageren....