Francet, Elisabeth

Francet, Elisabeth

Ik ben arabist van opleiding en werkte jarenlang als vertaler Arabisch. Sinds 5 jaar werk ik in de openbare bibliotheek van Landegem (Deinze), waar ik collectievorming voor de fictie (volwassenen) doe. Ik ben een verwoed lezer en sinds jaar en dag een gepassioneerd recensent. Ik schrijf regelmatig voor de Vlaamse recensiewebsite Mappalibri en voor mijn eigen blog geendagzonderboek.com . Niets liever doe ik dan op zwerftocht gaan door de literatuur, op jacht naar metaforen en nieuwe verhalen. Goede literatuur stelt me in staat om tijdelijk een ander leven te leiden in een andere wereld. Door te lezen en te recenseren wil ik hulde brengen aan de taaltovenaars, de schoonheid van taal en het mysterie van poëzie.

93 Recensies

09-07-2021

Een graf / Numa, een legende

Bewustzijn op de dool [Recensie] Achter in de oude, verwilderde tuin van een landgoed in de mythische streek Región bevindt zich een perk met een graf. Meteen na het uitbreken van de revolutie gaven de bewoners, alvorens op de vlucht te slaan, de bewaker van het landgoed de opdracht het geschonden graf schoon te maken en opnieuw te vullen. Op...


02-07-2021

Kallocaïne

Waarheid en angst [Recensie] Zijn brits is iets harder, het eten smakelozer en hij komt minder vaak in de buitenlucht. Kalls gevangenschap verschilt niet zoveel van zijn vroegere leven als vrij man in de Wereldstaat. Anderzijds hoeft hij voor niets bang te zijn, zolang hij maar de orderegels respecteert. Net geen veertig is de chemicus Leo Kall wanneer hij zijn...


18-06-2021

De kelder

De smet van Salzburg [Recensie] Toen hij op een ochtend besliste niet meer naar het gehate gymnasium te gaan, maar “in de tegengestelde richting” en “tegen alle redelijkheid in” aan een vakopleiding te beginnen, onttrok Thomas Bernhard (1931-1989) zich op zestienjarige leeftijd radicaal aan de verwachtingen van de burgerlijke samenleving. In de autobiografische roman De kelder blikt hij terug op...


28-05-2021

Mijn bekroning

Een bord linzen en beren op de weg [Recensie] Meer mensen dan hij in tijden zag, zijn vanmiddag in zijn appartement langsgekomen. Gelach, felicitaties. Mensen die hij niet kende, schudden hem de hand. Als hij het goed begreep, waren ze er omwille van een onderzoek dat hij vroeger zou hebben uitgevoerd in een natuurkundig laboratorium en dat nu blijkbaar een...


21-05-2021

Wij zijn met vijf

Freewheelen met klei [Recensie] In zijn jongste roman, Wij zijn met vijf, experimenteert de Noorse schrijver en conceptueel kunstenaar Matias Faldbakken er ongebreideld op los. Wars van regels en conventies, vermengt Faldbakken slapstick, horror, absurdisme, rauw realisme en dystopische elementen tot iets wat het midden houdt tussen sardonische camp en onversneden punk. Zo origineel en excentriek is deze dollemansrit, dat...


14-05-2021

Waarom naar dieren kijken

De blik van het dier [Recensie] Op het omslag zien we een hond, het hoofd met een visueel trucje van de romp gescheiden. De hond staart langs je heen naar iets in de verte. Jij staat niet in het brandpunt van zijn aandacht. Wat ziet hij? De honden op de foto’s van Pentti Sammallahti fascineerden de Britse schrijver, kunstenaar en...


04-05-2021

Tere min

Aangeraakt op afstand [Recensie] Op een begraafplaats verschijnen voor zonsopgang twee mensen, een man en een vrouw, die elkaar niet kennen. Zwijgend bevinden ze zich op de rand van elkaars waarneming. Zij kijkt door een verrekijker naar vroege vogels, terwijl hij, roerloos en in zichzelf gekeerd, onder de treurwilg aan het water staat. De lezer komt nauwelijks iets over hen...


30-04-2021

Praagse kleine luyden

Impressies van gewone mensen [Recensie] Om zich in alle rust voor te bereiden op zijn examens, betrekt kandidaat-advocaat Krumlovský een kamer in de Malá Strana wijk in Praag. Maar dat is buiten de aanwezigheid van de kleine luyden in het huis, de tuin, de wijk gerekend: de schoenlapper, de kastelein, de schilder, de conducteursvrouw, de huisbaas, de overbuurjongen en de...


23-04-2021

Grensgebieden

Caleidoscoop van de geest [Recensie] In een afgelegen buurtschap nabij de grens arriveert de Australische schrijver en heremiet Gerald Murnane (1939), met als enige doel in volkomen afzondering te mijmeren, in zijn herinneringen te graven, beelden op te roepen en over die geestesactiviteit een verslag te schrijven. Zijn blik zal hij ‘hoeden’, beperken tot wat zich aan de rand van...


16-04-2021

Ik is een ander

Een vorm van meditatie [Recensie] In zijn oude huis in Dylgja ziet Asle zichzelf kijken naar Andreaskruis, het schilderij met de twee strepen, één lila en één bruin. Waar de strepen elkaar kruisen, vermengen zich de kleuren en licht het schilderij op. Sinds de dood van zijn vrouw Ales heeft Asle zich teruggetrokken in het woordloze schilderen. Net zoals in...


26-03-2021

Gekken & specialisten

De specialist, de gek en de herbalist [Recensie] Gekken & Specialisten van de Nigeriaanse schrijver en Nobelprijswinnaar (1986) Wole Soyinka is een briljante satire op de samenleving als een eeuwige machtsstrijd tussen geloofssystemen die elk voor zich de waarheid claimen. Soyinka plaatst in zijn uiterst actuele toneelstuk met scherpe, geestige dialogen drie wereldbeelden tegenover elkaar. Voor de specialist (dokter Bero)...


12-03-2021

De andere kant van de zee

Zeventien krijsende meeuwen [Recensie] Angola is verleden tijd. Was het misschien verbeelding? Hebben de negerdorpen nooit bestaan? Was het geweld een verzinsel? Een ambtenaar, een kolonel en de dochter van een plantagehouder: drie Portugezen die de koloniale oorlog van nabij meemaakten, blikken terug op hun verleden in Afrika. Door herinneringen op te halen, proberen ze het grote, gewelddadige verhaal een...


05-03-2021

Schipbreuk der beschavingen

Kwestie van samen [Recensie] Amin Maalouf (1949), schrijver en wereldburger, groeide op in de Levant, een vergeten wereld waar ooit de oude culturen van het Oosten en de jongere culturen van het Westen elkaar de hand reikten. Die open en intieme omgang is nagenoeg verdwenen. Een groot verlies, aldus Maalouf, want die contreien waren een voorbeeld van ‘eendrachtige co-existentie’ en...


26-02-2021

Afscheid

Sequentie van bevroren beelden [Recensie] Aandachtig leest de kroeguitbater annex winkelier de handen van de lange, breedgeschouderde man, die zich vanaf de hoek aan het raam licht voorovergebogen naar hem toe beweegt om te betalen. De zwijgzame man, de blik zopas nog strak op de weg gericht, verfrommelt het wisselgeld. Zijn vingers zijn niet meer in staat de dingen vast...


19-02-2021

De jongen

Afmattend machtsspel [Recensie] In de collegezaal zit iemand wiens contouren gedurende het voorjaarssemester dermate scherp zijn geworden dat de verteller zich niet meer kan concentreren op zijn studie. Het is iemand die weet dat de verteller naar hem kijkt. Iemand die weet waar ze voor of tegen is. De andere studenten filmwetenschap denken waarschijnlijk dat zij, met haar flodderige trui...


12-02-2021

De neef van Rameau

Heerlijke satire met montere dialogen [Recensie] De ene dag loopt hij door de straten met gebogen hoofd, smerig hemd en gescheurde broek, met nauwelijks schoenen aan zijn voeten. Dan hult hij zich dusdanig in onzichtbaarheid dat passanten geneigd zijn hem een aalmoes te geven. De volgende dag ontmoeten we hem gepoederd en wel, voornaam geschoeid, met gekrulde haren en opgeheven...


05-02-2021

De onderspitdelver

Omzeggens Glenn Gould waardig [Recensie] “Ãœberhaupt geen kunstenaar!” Terwijl hij deze woorden telkens voor zichzelf herhaalt, schenkt een gedemotiveerde pianist resoluut zijn Steinway, die ooit een “bolwerk tegen de stompzinnigheid van zijn familie en van de wereld” was, aan een volstrekt talentloze onderwijzersdochter in het dorp, in de wetenschap dat zij het instrument in geen tijd te gronde zal richten....


22-01-2021

Waarom ik schrijf

De essentiële Orwell [Recensie] Onder het pseudoniem George Orwell schreef de Brit Eric Blair (1903-1950) een aantal romans met journalistiek onderzoek als vertrekpunt. Op dat prozawerk vormen zijn uitgebreide essays, waarvan een royale selectie gebundeld werd in het zopas verschenen Waarom ik schrijf, een uitstekende aanvulling. Deze essays belichamen de essentiële Orwell. Naar eigen zeggen afkomstig uit de ‘lagere hoge...


25-12-2020

De crisis van de geest

Het lot van de geest in crisistijd [Recensie] Op kantelpunten is een beschaving even fragiel als een leven. Niet alleen kunnen zelfs de best geordende dingen onverwacht vergaan, ook ontstaan er in het denken plots paradoxen die het vanzelfsprekende bruutweg onderuit halen. In de prikkelende essaybundel, De crisis van de geest, werpt prominent Frans intellectueel, essayist en dichter Paul Valéry...


18-12-2020

Het verhaal van de zoon

De zware sluier van het taboe [Recensie] In 2008 staat Antoine voor het eerst aan het graf van zijn oudoom, in Chanterelle. Armand Lachalme, tweelingbroer van Antoines grootvader Paul, was vijf toen hij stierf. Antoines zonen – eveneens een tweeling – zijn nu vijf jaar oud. In de familiegrafkelder ligt de stilte van afwezigheid begraven. Hun leven lang hebben moeder,...


11-12-2020

Blue Aloha

Verdwaald in herinneringen [Recensie] Frans schrijver en Nobelprijswinnaar Patrick Modiano (1945) is een flaneur. Hij begeeft zich graag in menigten, dwaalt, lost op, neemt waar. Modiano’s echtgenote, Dominique Zehrfuss, getuigt in het voorwoord van Blue Aloha hoe hij “soms urenlang zich niet verroert en als een radar de stralingen van de tijd registreert”, eindeloos naar een gebouw kan staan kijken. Blue Aloha bundelt vier...


04-12-2020

Gesmoorde woorden

Memoires van een Odysseus zonder Ithaca [Recensie] “Een man neemt zich voor de wereld in kaart te brengen. Jaren aan één stuk bevolkt hij de ruimte met beelden van provincies, koninkrijken, bergen, baaien, schepen, eilanden, vissen, kamers, instrumenten, hemellichamen, paarden en mensen. Kort voor zijn dood ontdekt hij dat door die geduldige doolhof van lijnen het beeld werd geschetst van...


20-11-2020

Het saaie, het gewone

Troubadour van het alledaagse [Recensie] Zo grijs, zo alledaags valt het niet te bedenken of de Rus Dmitri Danilov (1969) exploreert het in proza of poëzie. Zijn werk is een onafgebroken hymne op de zelfkant van het hedendaagse Rusland. Hypnotisch afstandelijk en met kurkdroge humor smeedt Danilov autobiografisch materiaal aaneen tot literaire documentaires, waarin hij vooral de schoonheid van het...


13-11-2020

Op weg naar de Hartz

De dwaaljaren van Ewout Meyster [Recensie] In de jaren 1880 schreef Friedrich Nietzsche in nauwelijks drie weken tijd de openbaringen van Also sprach Zarathustra, waarin hij zijn alter ego, de profeet Zarathoestra, de uitgeleefde menselijke moraal ten grave laat dragen. Nu God dood is en alle zingevingsconstructies ontmanteld zijn, roept de profeet de mens op om voorbij het nihilisme te...


06-11-2020

Aantekeningen over André Gide

Een tegenpolige vriendschap [Recensie] Tijdens een maandelijkse ontvangst voor medewerkers en vrienden van de Nouvelle Revue Française, maakte de Franse schrijver Roger Martin du Gard in 1913 eindelijk kennis met de legendarische André Gide. Hij zag eruit als een clochard: uit een gekreukte boord stak een oude vogelnek waarop een slecht geschoren en wrattig gezicht rustte. De excentrieke schrijver sleepte...


06-11-2020

De aanwezigheid van de doden

Vrede sluiten met de doden [Recensie] Vanuit zijn appartement in het Palais-Royal slaat de schrijver Emmanuel Berl zijn overbuurvrouw gade, een bleke dame die voor haar open raam een raadselachtig ritueel uitvoert: met gelijkmatige passen, geheven hoofd en kaarsrechte rug loopt ze, in kamerjas gehuld, heen en weer in de kamer. Zijn het oefeningen, is het een gebed, is ze...


23-10-2020

De solitair

Existentiële quarantaine [Recensie] Dankzij een onverwachte erfenis van een oom in Amerika kan ‘De solitair‘ eindelijk een punt zetten achter zijn relatief korte beroepsleven en zijn oude bestaan, getekend door verveling, depressies en vluchtige escapades, vaarwel zeggen; het geluk lacht hem toe. Zijn verhuis naar een eenvoudig appartement, net buiten het centrum van Parijs, lijkt niet meteen soelaas te bieden,...


09-10-2020

Het hellen van een leven

In de schaduw van El Hacho [Recensie] De opdringerige koopman begrijpt niet waarom de boer zo bruusk zijn royale bod afslaat. Wat voor plezier kan er nu beleefd worden aan dat dorre, steile land vol stenen aan de voet van El Hacho? Met de eenvoudige woorden “zonder die bomen ben ik alleen maar een man, en dat stelt niet veel...


02-10-2020

Een vrouw apart. En de stad

Het comfort van vreemden [Recensie] “Alsof er een kippenbotje in mijn strot zit.” Leonard zucht wanneer zijn goede oude vriendin Vivian vraagt hoe het leven ervoor staat. Vivian en Leonard treffen elkaar wekelijks in hun thuisstad New York en doen bijna niets anders dan wandelen en praten. Leonard is cynicus en homoseksueel; Vivian een pittige feministe, een alleenstaande “vrouw apart”....


25-09-2020

Een man die slaapt

Zo wakker als maar zijn kan [Recensie] In een dienstbodekamertje van vijf vierkante meter zit met een opengeslagen boek op schoot roerloos een wakkere man. Hij leest niet meer, wacht, verlangt naar diepe slaap. In een roze plastic teiltje liggen drie paar sokken te weken. Hier is iets existentieels aan de gang: “Je blik in de gebarsten spiegel, het druppelen...


18-09-2020

De zondagen van Jean Dézert

Een perfect inwisselbaar leven [Recensie] De regen daalt, zoals gewoonlijk, gestaag neer in de straten van Parijs wanneer Jean Dézert naar zijn courante eethuisje loopt voor de gebruikelijke dagschotel. Hij steekt zijn paraplu op, trekt zijn broekspijpen omhoog, steekt de straat over. Nergens maakt hij zich druk om. De sensationeelste nieuwsberichten glijden van hem af als druppels van zijn regenjas....


11-09-2020

kLEINE HELLEN

Vlakgom voor emoties [Recensie] kLEINE HELLEN van beeldend kunstenaar en auteur Anne Moon Disko (alias Martijn Couwenhoven) opent als een naïef schilderij. Een kind slalomt argeloos tussen strandstoelen met op de achtergrond bolle, witte wolken boven een azuurblauwe zee. Hij loopt langs de vloedlijn, verdwijnt. Zijn zusje staart verstijfd van angst naar de zee, “die nog nooit zo weids en diep...


28-08-2020

Een doodgewoon leven

Doodgewoon en hopeloos ingewikkeld [Recensie] In Een doodgewoon leven van Karel Capek (1890-1938) beseft een plichtsgetrouwe spoorwegbeambte op rust dat hij weldra zal sterven. Hij wil orde scheppen in zijn leven door een zo compleet mogelijk dossier over zichzelf samen te stellen. De eendimensionale man meent een lineair leven gehad te hebben en te volstaan met het rangschikken en bundelen van rapporten, akten,...


21-08-2020

De gefnuikte roeping

Weinigen zijn uitverkoren [Recensie] Op zijn veertigste besloot de Franse schrijver, vertaler en kunstenaar Pierre Klossowski (1905-2001) in te treden bij de benedictijnen en theologie te studeren. Een late roeping. De decadente levensstijl en het antisemitisme bij de monniken deden hem spoedig uitwijken naar een ander klooster, waar hem na enkele maanden vriendelijk verzocht werd andere oorden op te zoeken,...


07-08-2020

Grand Hotel

Een onderkomen voor tragiek [Recentie] Berlijn, een druilerige winterdag midden jaren twintig. We bevinden ons in het Grand Hotel. Op dit avondlijke uur is het komen en gaan in de lobby; straks beginnen de theatervoorstellingen. Onafgebroken toeteren langsrijdende auto’s en op straat wemelt het van bewegende lichtreclames, zwarte paraplu’s, gele autobussen. Boys en piccolo’s met nat gekamde haren lopen zich de...


07-08-2020

Teddy

“Arme, arme Teddy!“ [Recensie] Teddy en Arktoer van de Russische schrijver en musicus Joeri Kazakov (1927-1982), onlangs gebundeld verschenen bij De Wilde Tomaat, zouden tot de beste dierenverhalen uit de wereldliteratuur behoren. Kazakov roept stemmingsbeelden op van een onmetelijk landschap in het noorden van Rusland en onderzoekt de psyche van de mens in verhouding tot de natuur. Hij projecteert menselijke eenzaamheid en isolement...


24-07-2020

Hôtel du Nord

Hôtel du Nord: een impressie [Recensie] Vissers aan de oever van Canal Saint-Martin. Ladende en lossende vrachtschuiten. De kastanjelaars in bloei, verliefde stelletjes in het plantsoen. Al die bedrijvigheid aan Quai de Jemmapes in een Parijse volksbuurt vindt het echtpaar Lecouvreur prachtig. Hoewel geen van beiden het beroep van hoteleigenaar kent, laten ze zich niet afschrikken door het armoedige interieur...


18-07-2020

Republiek van licht

De kindertijd: machtiger dan fictie [Recensie] “Het was drukkend warm de dag dat ze in San Cristóbal aankwamen.” Alles leek te veranderen toen een ambtenaar Sociale Zaken met zijn gezin het provinciestadje binnenreed. Armoede kwam in al haar rauwheid op hen af. Bedelende kinderen op straat. Het subtropische stadje lag ingesloten tussen een ondoordringbaar regenwoud en een bruine kolkende rivier,...


17-07-2020

Bespieder van de Eerste Persoon / Die Vanbinnen

Het fabelachtige bewustzijn van Sam Shepard [Recensie] De legendarische Amerikaanse acteur, regisseur en schrijver Sam Shepard stierf in 2017 aan de gevolgen van ALS. In de laatste jaren van zijn leven, stevig gekruid met drugs, drank en rock & roll, schreef hij twee bijzondere, deels autobiografische prozawerkjes. Omdat zijn spieren het lieten afweten, riep hij de hulp in van zijn...


10-07-2020

Afscheid

Aanschouwelijk drijfzand [Recensie] In de wintertuin staat een man, in gedachten verzonken. Hij vraagt zich af wat het einde van het einde kan zijn. Hem lijkt het ultieme afscheid geen enkele vorm van verdriet. Hij ziet een wolk, “loodgrijs, te zwaar voor elke weegschaal”. Stemmen van vroeger weerklinken. Hoofden van overledenen trekken in een stoet voorbij. Zopas verscheen Cees Nootebooms...


03-07-2020

Autobiografie van een lijk en andere verhalen

Verhalen van voormalige mensen [Recensie] Vrijwel zijn hele leven lang bleef de Poolse Rus Sigizmoend Krzjizjanovski (1887-1950) kleinbehuisd. In de Sovjet-Unie gingen vanaf de jaren 1920 speciale commissies langs de huizen om te controleren of de bewoners zich wel aan de maximaal toegelaten woonoppervlakte hielden. Krzjizjanovski situeerde de experimentele en fantastische verhalen in Autobiografie van een lijk en andere verhalen...


26-06-2020

Als de tijd daar is

Val in de tijd [Recensie] Onthutst, sprakeloos staan twee mensen tegenover elkaar. Aan de ene kant van de deuropening: Judith, die “op een merkwaardige manier op zichzelf leek”, aan de andere kant: de naamloze ik-verteller. Ze hebben elkaar lang niet gezien. Hij komt voor Judiths huisgenote Claudia. Terwijl ze zwijgend tegenover elkaar staan, komen begraven herinneringen bovendrijven. Ontzetting neemt bezit...


26-06-2020

Vorosjylovhrad

Odyssee van nergens naar nergens [Recensie] Tussen de rotzooi in een oude woonkazerne in Charkiv, Oost-Oekraïne, ligt Herman met zijn kleren aan te slapen, wanneer hij om vijf uur ’s ochtends door telefoongerinkel gewekt wordt. Het is Kotsja, om te melden dat Joera (Hermans broer) het afgetrapt is en dat hij nu met de gebakken peren zit wat betreft het...


19-06-2020

Melancholie II

Kruispunt van kruiswegen [Recensie] Vroeg in de herfst van 1902 loopt Oline met de vis die ze beneden bij de zee kocht de helling op, naar haar mooie witte huisje met de rood geschilderde deur. Oline loopt met een stok. Ze is oud, krom en vergeetachtig. Intussen heeft ze zoveel kleinkinderen dat ze de tel kwijt is en de namen...


19-06-2020

Melancholie I

Opgesloten in het hoofd van een melancholicus [Recensie] Jon Fosse (1959), Noors dichter, romancier en dramaturg, wijdde in de jaren negentig aan de romantische landschapsschilder Lars Hertervig (1830 – 1902) een tweeluik, waarvan het eerste deel, Melancholie I, onlangs verscheen in Nederlandse vertaling. Op de achterflap staart Fosse, schonkig en imposant als Orson Welles, indringend naar iets in de verte. Zijn blik...


12-06-2020

De aanslag in Sarajevo

Sarajevo mon amour [Recensie] In 1957 reisde Georges Perec de vrouw op wie hij verliefd was achterna naar Belgrado. Later dat jaar stapte de eenentwintigjarige student naar een uitgever met het manuscript van De aanslag in Sarajevo onder de arm. Het romandebuut werd geweigerd en raakte in de vergetelheid. Door een gelukkige speling van het lot en een helpende hand...


12-06-2020

Sido

Thuiskomen in een zinnelijk leven [Recensie] Eind vorig jaar verscheen Sido van Colette (1873-1954) in een uitgepuurde, herziene vertaling door Kiki Coumans. Uitgeverij Vleugels brengt hiermee een grande dame van de literatuur opnieuw onder de aandacht. Sinds De eerste keer dat ik mijn hoed verloor (2017)heb ik mijn hart verpand aan de flamboyante Franse auteur, journaliste, actrice en mimekunstenares Sidonie Gabrielle Colette. In beide...


05-06-2020

Een ontgifting

Ontwenningskuur van een biograaf [Recensie] Een trein komt tot stilstand in Brussel-Centraal. Lodewijk Schrijver wil in de Belgische hoofdstad zijn laatste roman schrijven. Iemand staat op het perron. Hij heeft de contouren van Lodewijk Schrijver. De deuren gaan open; ze wisselen van plaats. Stuurs, op zijn hoede loopt Schrijver vervolgens door de straten van Brussel. Hij heeft het gevoel te...


29-05-2020

In galop het duister in

Shakespeariaanse familiegeschiedenis “Was het een betovering van oktober, met zijn weke en roestige bladeren, waarboven de Notre-Dame zich bleek verheft – elke steen gehouwen met de geborduurde precisie van een hermetisme – en zich spits aftekent tegen de troosteloze grijze hemel?” [Recensie] De ik-verteller is net ontwaakt uit een droom. De aanblik van de gargouilles op de Notre-Dame slingert hem...


29-05-2020

Tegenlicht, een drieluik naar Pierre Bonnard

De geest van Bonnard [Recensie] Vernon, 2017. Door het raam op de eerste verdieping kijk ik de lange, aflopende tuin in. Op dit uur van de dag reflecteert het kabbelende water van de Seine het licht verrukkelijk. Ik sta in het huis waar de Franse kunstenaar Pierre Bonnard (1867-1947) het interieur en de groentinten van zijn tuin talloze malen vereeuwigde....


22-05-2020

Heuvel

De kant van de natuur [Recensie] Vier huizen rondom een fontein in de schaduw van een berg: het Provençaalse gehucht Bastides Blanches, nabij Manosque, telt dertien inwoners inclusief dorpsgek. De wind snijdt er als een scheermes. De stad is ver, de wegen zijn slecht begaanbaar. Janet, de dorpsoudste, ligt ziek te bed. Bij het washuis klinkt het gezang der vrouwen,...


01-05-2020

Een huis dat van ons is

Als alle privacy verdwijnt [Recensie] De dikke rosse is niet meer. Eva Caradec vraagt zich af op welk moment een potentiële moordenaar in een feitelijke moordenaar verandert en waarom ze zelf dit plan ten uitvoer hielp brengen. Nochtans behoort zij niet tot het soort mensen dat zich aan dieren vergrijpt. Een huis dat van ons is is de tweede naar...


24-04-2020

De vlakte

Onmetelijk begrensd [Recensie] In een afgelegen stadje in de Australische vlakte arriveert een filmmaker. Door de gesloten jaloezieën van zijn hotelkamer dringt ondraaglijk hel zonlicht binnen. De plainsmen, de traditionele bewoners van het onherbergzame gebied, treffen elkaar in de bar om theoretische gesprekken te voeren over datgene wat hun leven beheerst: de vlakte. De filmmaker luistert naar hun gesprekken. De...


17-04-2020

Klaaglied van Psyche

Ode aan veelstemmigheid [Recensie] In 1897 verzonk Paul Valéry in een lange periode van absolute stilte. Aanleiding was de existentiële crisis die hem vijf jaar eerder trof op een nacht in het huis van zijn oom en tante. Er woedde een hevige storm, bliksems spleten de hemel en een onuitgesproken liefde (voor een gehuwde vrouw uit Montpellier) verscheurde zijn hart....


10-04-2020

De Tanners

Levenskunst van een lanterfanter [Recensie] Zürich, circa 1900. Op een ochtend stapt een schuchtere, fatsoenlijke jongeman bij een boekhandelaar binnen en biedt zijn diensten aan. Simon Tanner stelt zichzelf met zwier voor. Onder de indruk van Simons openhartigheid, laat de oude boekhandelaar hem op proef beginnen. Amper een week later geeft Simon er de brui aan. Hij veegt zijn chef...


05-04-2020

Walter Benjamin: Kritische portretten – Twaalf essays over literatuur

Benjamins immanente literatuurkritiek [Recensie] Walter Benjamin (1892-1940), filosoof, historicus en essayist, vertaalde onder meer Proust en Baudelaire en ambieerde niet minder dan de grootste criticus van de Duitse literatuur te worden. Eerder dan grote filosofische vraagstukken (het ware, het goede, het schone), nam Benjamin kleine, vrij banale dingen als uitgangspunt voor zijn beschouwingen. Wat literatuurkritiek betreft, hanteerde Benjamin het principe...


20-03-2020

Het drinkgelag

Feestelijke spraakverwarring [Recensie] Heldere taal veronderstelt “een spreker die weet wat hij wil zeggen, een aanspreekbare toehoorder, een gemeenschappelijke taal en een gemeenschappelijke ervaring van de dingen waar we over spreken”. Aldus de Franse surrealist, dadaïst en patafysicus René Daumal (1908-1944) in het voorwoord van Het drinkgelag. Een trilogie van de dorst. Als aan die voorwaarden niet voldaan is, vervalt...


13-03-2020

De angst van de doelman voor de strafschop

Doelman zonder doel [Recensie] Op een mooie oktoberochtend meent monteur Joseph Bloch, voormalig doelman, dat hij ontslagen is. Zonder eerst de tekens die daarop wijzen te verifiëren, draait hij zich om en verlaat het bouwterrein. Begint een omzwerving door een contourloze tijd en ruimte, een ontwrichtende confrontatie met de betekenis der dingen. De angst van de doelman voor de strafschop...


28-02-2020

De wimperloze vriend

Een wrede spiegel [Recensie] “Het lichaam is wakker, de ogen zijn open, maar de geest staat op het punt van ontwaken, als bij iemand die slaapt, en is op mysterieuze wijze in staat alles te doorgronden en zich in alles te verplaatsen.” Een onbestemde angst overmant de ontwakende schrijver. Een oude schoolvriend, een onbekende kracht is in aantocht. Een brief...


21-02-2020

Aan de grond in Londen en Parijs

Orwell aan de grond [Recensie] Na vijf jaar dienst bij de Indian Imperial Police in het koloniale Birma, keerde George Orwell (1903-1950) in de lente van 1928 terug naar Europa en betrok in een Parijse achterbuurt een kamer in Hôtel des Trois Moineaux: een goor en donker onderkomen voor buitenlandse arbeiders en mensen die tot eenzaamheid en armoede waren vervallen....


14-02-2020

De vorm van geluid

Door geluid gelouterd [Recensie] Als in een droom ziet hij honden voor zich uit rennen, in de stilte, door de kou, door de tijd. Niets dan witte lege ruimte. De honden brengen hem waar hij moet zijn. Wit in wit: een vorm die hij herkent. Hij glijdt weg, valt door de ruimte, door de tijd, hoort niets meer. “‘Open je...


31-01-2020

De dagschotelaars

Een leven in de hoogste graad van moeilijkheid [Recensie] Het filosofisch-muzikale proza van Thomas Bernhard (1931-1989) lijkt wel een kluwen van geestelijke hinderlagen. Wie hem leest moet beducht zijn op een niet aflatende aanval van taal. Menigvuldig voert het enfant terrible van de Oostenrijkse literatuur excentrieke, eenzelvige en boze protagonisten op, die een geestelijke strijd voeren tegen zowat alles en...


24-01-2020

Houthakken

Beerput der kleinburgerlijkheid [Recensie] Twintig jaar lang heeft hij de echtelieden Auersberger gehaat. Tot hij hen onverhoeds tegenkomt op de Graben in Wenen. En wat doet hij, karakterloze domkop? Ingaan op hun uitnodiging voor een “kunstzinnig avondmaal”, waar de meest kleinburgerlijke en stompzinnige mensen die hij kent, aanwezig zullen zijn. De verteller, schrijver en vijftiger, is in de val van...


17-01-2020

Ambtenaar Belmiro

Dans, kleine man, met het leven [Recensie] Aan de literatuur heeft Belmiro zijn redding te danken. Het was de dag voor Kerstmis, 1934, toen Belmiro aantekeningen begon te maken voor zijn memoires. In een kroeg in Belo Horizonte voerde een groep vrienden – intellectuelen, revolutionairen, filosofen en literatoren – een verhitte discussie. Belmiro hield zich zoals gewoonlijk afzijdig. Een faustische...


03-01-2020

Dagboek van een dief

Verbloemd kwaad [Recensie] In de jaren dertig van de vorige eeuw leidt Jean Genet (1910-1986) een zwerversbestaan en een dievenleven. Dankzij de tussenkomst van Cocteau, Sartre en andere invloedrijke Franse schrijvers ontsnapt hij aan een levenslange gevangenisstraf en begint in 1945 het grotendeels autobiografische Dagboek van een dief te schrijven. Hij is vijfendertig jaar oud, rijk en vermoeid. In de...


20-12-2019

De andere naam

Fuga in woord en beeld [Recensie] Majestueuze klanken golven door de ruimte. Naar een orgelconcert luisterend in een vaal verlichte kloosterkerk, denk ik aan De andere naam. Septologie I-II, de zopas vertaalde roman van de Noorse schrijver Jon Fosse (1959). Terugkerende tonen vermengen zich met het onaardse licht en de repetitieve bewoordingen in Fosses werk. Beelden komen tevoorschijn, krijgen contouren,...


13-12-2019

En in de nacht een riem

De pijngrens voorbij [Recensie] Thomas Meerman ligt met hoge koorts in bed. Al jaren droomt de zieke schrijver van “het ideale, niet-gebeurende verhaal, een verhaal als talloze, uit een hoge hoed getoverde, nergens heen lopende konijnen”. Hij ijlt. En jawel, uit zijn koortsdromen springt zo’n konijn tevoorschijn, in de vorm van een obsessie voor Leonie en Jitka, de twee vrouwen...


15-11-2019

Hordubal

Driewerf mens [Recensie] Juraj Hordubal heeft het spreken verleerd. Acht jaar lang heeft hij zich in Amerika in het zweet gewerkt om vrouw en kind een beter leven te bieden. Hafia moet nu elf zijn. Naarmate Hordubal de helling naar zijn dorp Kriva afdaalt en de bimbam van koeienbellen hem tegemoet waait, gaat zijn koffertje zwaarder wegen. Hordubal oogt schuw....


08-11-2019

Zo zie je alles

Moment op schaal [Recensie] Na dertig jaar trouwe dienst gaat de potloodslijper van Ikea met pensioen. In Zo zie je alles, de jongste roman van de Nederlandse dichter-schrijver Donald Niedekker (1963), wil de ik-verteller zijn collega’s verrassen met een miniatuurmodel van de Ikea-vestiging in Groningen, compleet met kassa’s, klaphekken, diepvriezers en barcodelezers. In de boerderij van zijn overleden ouders werkt...


25-10-2019

Meneer Teste

Teste, demon van de mogelijkheid [Recensie] Meneer Teste, een onopvallende, zwijgzame figuur van een jaar of veertig, observeert voortdurend. Hij is een verlichte geest die gevoelens noch verlangens kent; hij oordeelt niet, hoeft zelfs niet te praten om zijn omgeving nederig te stemmen. Teste kan niet anders dan imponeren want hij lijkt erin geslaagd wetten van de geest te ontdekken...


18-10-2019

Flessenpost uit Reykjavik

Een echo van IJsland [Recensie] Een afgelegen huis in de fjord. Een zwijgende, componerende echtgenoot. Een immer zingende dochter vol vragen. Hoe leef je, hoe leef je samen, hoe geef je leven door op een eiland met onvoorspelbare getijden, waar dag en nacht een half jaar duren, verhoudingen ontdaan zijn van schijn en theatraliteit? Met Winter-IJsland publiceerde de Nederlandse schrijfster...


18-10-2019

Hier maak ik mijn stad

Door de ogen van de coyote [Recensie] Een man loopt door een stad. Hij heet Walker, de stad New York. We schrijven 1946. De stad is een kluwen van lijnen, recht en diagonaal. Een stenen doolhof. De man ziet alles in close-up, is niet in staat afstand te nemen. Walker is veteraan en op de dool. Hij kan niet terug...


27-09-2019

De machine

Goethe gefileerd [Recensie] Behalve schrijver, essayist, film- en documentairemaker was Georges Perec (1936-1982) een meester in literaire experimenten. Zo schreef hij onder meer een palindroom van maar liefst vijfduizend letters en een hele roman waarin de letter e niet één keer werd gebruikt (La disparition; ’t Manco). Samen met Raymond Queneau en Italo Calvino maakte Perec deel uit van de...


20-09-2019

Een dood die niets bewijst

Liefde in tijden van afwezigheid [Recensie] 1929. Sinds een maand verblijft Sandu in Parijs. De zon is net ondergegaan in de Jardin du Luxembourg. Sandu is bijna volmaakt gelukkig. Thuis, in Boekarest, heeft hij Irina achtergelaten die van hem houdt. Plichtsgetrouw schrijft hij haar. Wanneer op een dag haar brieven uitblijven, verandert Sandu’s onverschilligheid in grote bezorgdheid. Anton Holban (1902-1937)...


06-09-2019

De arenden stinken

Om de doden te doen lachen [Recensie] Gordon Koem loopt door het puin van zijn verwoeste stad. Het landschap slaat nergens meer op. Alsof de Kolos van Goya hier op doortocht was. Geen gebouw staat nog overeind. Alles is met een laag as bedekt; daaronder grauwzwarte, kleverige pek. Er zouden ultrakrachtige wapens van de laatste generatie en napalm ingezet zijn....


23-08-2019

Dodeneiland

Aquarel tapijtsymfonie [Recensie] Op een gure, Turner-achtige herfstdag in 1977 wandelen twee heren langs de Aare door het Zwitserse stadje Amrain. Ze lopen door rustige straten met Jugendstilhuizen en tuinen vol bloeiende rozen, langs woonblokken en treinsporen. Baur en Bindschädler, zo heten de heren, doorkruisen parken, steken bruggen over, dalen trappen af. Hun wandeling, de hele omgeving, is behept met...


09-08-2019

Twee zomers

Te woelig voor woorden [Recensie] Voor de kust van Bretagne ligt een eiland, zo klein dat de inwoners er voortdurend op elkaars lip zitten, maar gezegend met een perfect microklimaat, een hoog jodiumgehalte en spectaculaire getijden. Voor de faunachtige Gilles is dit het beloofde land. Met zijn zevenenveertig katten betrekt hij er voor de zomer een woning tussen de rotsen,...


09-08-2019

Een spoor van mezelf

Een veelvoud aan zielen [Recensie] Toen ik (Elisabeth Francet, red) in 1991 als Erasmusstudent enkele maanden in Lissabon verbleef, kende ik Fernando Pessoa (1888-1935) slechts van naam en een enkel gedicht. Zijn zittende standbeeld aan café A Brasileira intrigeerde me; zijn naam klonk in het Portugees bijna zo mooi als een fado. Ontvankelijk voor ‘saudade’, sloot ik de mysterieuze figuur...


02-08-2019

De vooroudermoord

Een moordgeschiedenis [Recensie] Zoals algemeen geweten kende het Molussië van drieduizend jaar geleden een aantal taboes waarvan het aantasten een onvergeeflijke heiligschennis was. Taboe nummer één was de muur om het ondergronds gelegen kerkhof. Die muur was een “onbetwijfelbaar feit”, even ongenaakbaar als de lucht of de seizoenen. Ook was het strikt verboden (taboe nummer twee) het kerkhof te vergroten...


02-08-2019

Verdwaald

Ook verhalen kunnen verdwalen [Recensie] De geur van perenbloesem naast een rottend lijk. Een idyllische liefde te midden van onnoemelijke wreedheid. Een scherp, glashelder inzicht in een contourloze wereld. Verdwaald is een bevreemdende kluwen van achttien verhalen, een zoektocht naar de maat der dingen, waarin de Nederlandse schrijver en dichter Wiljan van den Akker (1954) grenzen neerhaalt en droom, mythe,...


26-07-2019

De andere kant van de natuur

Schijnbaar terloops [Recensie] In 1936 hield Stefan Zweig in Londen een lyrische voordracht over Rainer Maria Rilke (1875-1926), waarin hij niet alleen Rilkes zuivere dichtkunst prees, maar ook zijn zuiver dichterlijk bestaan, als een volmaakte wijze van leven. Volgens Zweig, die Rilke persoonlijk kende, was geen schrijver, geen kunstenaar zo vrij als hij. Hij had geen adres, geen vaderland, zelfs...


19-07-2019

Moerassen

Het nut van modder en moraal [Recensie] Herder Tityrus leidt een rustig leventje in de veenderijen. Tityrus is een eenling en een gelukkig man. Hij aanvaardt de dingen zoals ze zijn en neemt er genoegen mee naar de moerassen te staren. Op zijn ochtendlijke tochtjes bestudeert hij de flora, ’s avonds reflecteert hij en schrijft in zijn dagboek. Aan reizen...


12-07-2019

Charleston op de vulkaan

Eigenzinnige, (te) kritische reportages [Recensie] In 1927 ging Joseph Roth in opdracht van de Frankfurter Zeitung op audiëntie bij president Ahmed Zogu, die later koning Zog I van Albanië zou worden. De president, “wiens blondheid als verdwaald op zijn oriëntaalse gezicht” lag, stelde de journalist enige vragen en drukte hem vervolgens op het hart dat hij van verslaggevers alleen de...


05-07-2019

Aanvulling op het leven van Barbara Loden

Sacraal verval [Recensie] Cinéast Jean-Luc Godard omschreef waarheid als “iets tussen verschijnen en verdwijnen in”. Vanop een afstand lijkt de figuur die zich aan het begin van de film Wanda (1970) en de roman Aanvulling op het leven van Barbara Loden (2019) uit het donker losmaakt, een vrouw. Maar die waarheid valt niet goed te zien. Nu en dan wordt...


21-06-2019

Caspar David Friedrichstraße

Muur van verlangen [Recensie] Ruim tien jaar na de val van het IJzeren Gordijn houdt een dichter een toespraak ter inhuldiging van een straat in Berlijn, vernoemd naar de romantische schilder Caspar David Friedrich (1774-1840). Bij de toehoorders wil hij gedachten en gevoelens opwekken die een nieuwe omwenteling op gang kunnen brengen. Hij waarschuwt dat zijn toespraak lang zou kunnen...


21-06-2019

Als op een winternacht een reiziger

Manipulatief spel met de lezer [Recensie] “Goed, waar wacht je nog op? Strek je benen uit, leg je voeten rustig op een kussen, op twee kussens, op de armleuningen van de divan. […] Zorg ervoor dat er in geen geval schaduw over de bladzijde valt, maar ook geen al te schel licht.” Zo wordt de lezer toegesproken die zojuist Als...


14-06-2019

Brief aan mijn vader

De laatste heilige schrijver [Recensie] In 1924 pleegde Max Brod woordbreuk jegens een vriend en bewees de wereldliteratuur een onschatbare dienst. Brod zag het als zijn taak om de manuscripten van Franz Kafka te behoeden voor verdwijning, in weerwil van zijn belofte dat hij ze na Kafka’s dood zou vernietigen. Brod redigeerde het handschrift en maakte er een keuze uit....


07-06-2019

Uit het leven van een hond

Meer dan een pompend hart [Recensie] Henk van Doorn, 56, verpleegkundige, wordt wakker. Zijn leven, zoals het er nu voorstaat, dringt langzaam tot hem door. Het zijn geen hoopgevende gedachten. Schurk is niet in orde; dat baart Henk zorgen. De hond lijdt aan hartfalen, zegt de dierenarts. Ook met Henk gaat het niet zo goed. Volgens zijn broer Freek is...


17-05-2019

Meneer Janeu

Wat als God zijn biezen pakt [Recensie] “En of, wat een hitte!” De veertienjarige Steeny ontwaakt uit zijn middagdutje. Rond het Noord-Franse dorp Fenouille liggen de weilanden waar de beesten zijn, “de lange Vlaamse koeien met hun droeve ogen’” Het zindert tussen de houten lamellen van het huis in de laan met de hoge linden. Steeny leeft in een gouden...


10-05-2019

Het verlichte hol

Met zingend bloed de dood tegemoet [Recensie] Het is de dag van de operatie. “Welk een druilerig, mistroostig licht om in te ontwaken!” De ik-verteller sluit opnieuw zijn ogen en begeeft zich in de vertrouwde en onzekere duisternis van zijn ‘verlichte hol’ in het sanatorium te Berk, Frankrijk. Een plek waar drama’s en leed hun voltooiing vinden en waar het...


03-05-2019

De dood en het voorjaar

Kathedraal van pijn en verlangen [Recensie] In het voorjaar kleurt het licht in het dorp roze door de pas geverfde huizen en de paarsrode boomheide waarmee de berg begroeid is. Mos, klimop en blauweregen overwoekeren de gevels; zwarte en witte rouwdragers bouwen er hun nesten. Onder de woningen van het naamloze dorp stroomt de rivier met haar verborgen water, ‘gek...


26-04-2019

SS Proleterka

IJskoud en hartstochtelijk tegelijk [Recensie] Jaren na Johannes’ dood besluit zijn dochter dat ze zijn as wil bezitten. Ze denkt terug aan haar trieste jeugd, verlaten door beide ouders, ondergebracht bij haar grootmoeder, later op kostschool. Ze leerde doen alsof, werd onverschillig. Haar vader kende ze nauwelijks. In 2003 werd Proleterka van de Zwitserse Fleur Jaeggy (1940) door The Times...