Koetsier, Bea

Koetsier, Bea

Sinds 2017 schrijf ik recensies en artikelen voor Natura, het landelijke blad van de KNNV. Ben al tientallen jaren (van kind af aan) breed ge√Įnteresseerd in de natuur. Vogels zijn mijn passie. Er zijn er wereldwijd zo veel vogels in allerlei formaten, kleuren en zang. Over hun gedrag en intelligentie valt nog zo veel te ontdekken. Filosofische vragen boeien mij ook. Wat kunnen wij bijvoorbeeld leren van onze mededieren? De ecologische crisis geeft te denken. Nemen wij wel voldoende verantwoordelijkheid? 
Maar ook: Wij onderschatten de natuur. Op dit moment ondermijnt een virus ondermijnt moeiteloos onze ‚Äėsystemen‚Äô. Hebben wij de mens niet te veel op een voetstuk gezet? Hoe kun je je idealen realiseren in deze wereld waar alles om economie lijkt te draaien?

In de keuze van de te recenseren boeken houden we rekening met de gevarieerde interesses van de KNNV leden. Het schrijven van recensies ervaar ik als een uitdaging en dat alleen al omdat de ruimte in het blad helaas beperkt is.

Toch probeer ik zo zorgvuldig mogelijk een beeld te geven van het betreffende boek. Een hulpmiddel daarbij kan een mij aansprekend citaat zijn.

36 Recensies

01-03-2021

De zeearend in Nederland

In 15 jaar naar 15 paar [Signalering] In het voorjaar van 2003 wordt boven Hamburg een jonge zeearend geboren. Als het jong zes weken oud is, krijgt het een ring aan haar poot: S572. Op een dag vliegt deze ondernemende dame naar het westen en uiteindelijk belandt ‚ÄėAnna‚Äô begin 2004 in de Oostvaardersplassen. Daar ontmoet ze een oudere arendman. In...


08-02-2021

De toekomst van de kat

Over vraagstukken waar katten ons voor plaatsen [Signalering] Overpopulatie van mensen is veruit het grootste probleem voor de natuur, maar geboren jagers als katten kunnen de biodiversiteit ook bedreigen. De ecologische pootafdruk van een kat is indrukwekkend. Zijn voeding zorgt voor evenveel CO2-uitstoot als een gemiddelde auto. De Vlaamse moraalfilosoof Rutger Lazou pleit voor doorontwikkeling van diervrije kattenbrokjes. Andere problemen...


07-02-2021

De aarde, de hemel en de bomen

Bomen hebben een ziel [Signalering] Fysisch geograaf Kooistra, al jaren met het onderwerp bomen bezig, beschrijft met prachtige voorbeelden de fascinatie van mensen voor bomen vanaf het mesolithicum tot heden. In het Middellandse Zeegebied is de olijf van groot belang. De vredesduif heeft een takje van de olijf in zijn snavel. Het sjamanisme en ook wiskundige Pythagoras gingen ervan uit...


25-01-2021

Zoönose

Hoe dodelijke ziekten van dier naar mens overspringen [Signalering] Deze ervaren wetenschaps-, natuur- en reisschrijver verdiepte zich grondig in het actuele thema van zoönose. Hij sprak met deskundigen over de hele wereld en raadpleegde vele wetenschappelijke rapporten. Resultaat is een boek met een schat aan informatie, maar ook een tekst die boeit van pagina 1 tot pagina 568! Dit meesterwerk...


04-01-2021

Weideland

Een jaar uit het leven van een Engels veld [Signalering] ‚ÄúHet is niet altijd leuk voor God te spelen met een geweer‚ÄĚ, schrijft historicus Lewis-Stempel, maar voor hem ‚Äď hij is ook boer ‚Äď hoort de jacht op houtduiven, konijnen, fazanten en soms vossen bij zijn leven. Fazanten ‚Äúparaderen door het veld met de statigheid van keizers uit de Ming-dynastie‚ÄĚ,...


21-12-2020

Insectenrijk

Het grootse leven van kleine beestjes [Signalering] Dertig jaar geleden belandde Aglaia met een anafylactische shock in het ziekenhuis door steken van hoornaars. Dit boek vertelt over haar transformatie van entomofoob tot entomofiel. Deze is beslist voltooid als zij in koeienmest ijverig zoekt naar een speciale haarvleugelkever. Wereldwijd zijn er meer dan een miljoen soorten insecten. Aglaia beschrijft meerdere soorten...


29-06-2020

De Gladde slang

Portret van een actiever jager [Signalering] Eindelijk is er een Nederlandse monografie over de gladde slang. De auteurs houden zich al jarenlang bezig met deze verborgen levende slang. Een boeiend boek met veel informatie over het dier, de habitat, bedreigingen, beheermaatregelen, inventarisatie en monitoring. Bovendien staan er veel mooie foto’s in. Na de winterrust van vijf maanden ontwaakt de slang...


22-06-2020

Veldgids Vogeltrek

Trekvogels herkennen aan hun roep [Signalering] Aristoteles dacht nog dat vogels een winterslaap hielden. Dankzij het ringen en dankzij diverse zenders en loggers weten we nu beter. Op een trektelpost kun je het vogeltrekfenomeen zelf ervaren. Deze gids is daarbij behulpzaam en beschrijft na een interessante inleiding 135 vogelsoorten. De samenstellers hebben serieus nagedacht over de te kiezen soorten. Een...


01-06-2020

Dieren in ons midden

Samenleven met dieren in het tijdperk van de mens [Recensie] Dit boek biedt genuanceerde informatie over allerlei onderwerpen en gaat in op scheidslijnen en conflicten tussen natuurbeschermers, die bestrijding van biodiversiteitsverlies en dierenleed vertragen of zelfs verhinderen. Het ontstaan van de Oostvaardersplassen, een rewilding-experiment, komt aan de orde. Helaas, de ecologische hoofdstructuur komt niet van de grond door toedoen van...


25-05-2020

Het winterkoninkje

Wie de winterkoning grieft, wordt bij de mensen nooit geliefd [Signalering] Dit slechts 10 gram wegende vogeltje met zijn karakteristieke staartje en luide zang inspireerde eeuwenlang vele Engelse dichters en tekenaars. We zien er fraaie voorbeelden van in het nieuwe boek van Stefan Moss. Helaas werden alle gedichten in deze uitgave, weliswaar niet onverdienstelijk, vertaald. “Wie de winterkoning grieft, wordt...


10-02-2020

De Thier de Lanaye op de Sint-Pietersberg

Vegetatieonderzoek op lange termijn [Signalering] De Thier de la Naye is een helling aan de oostkant van het Belgische deel van de Sint-Pietersberg. De auteurs bestudeerden de ontwikkeling van de vegetatie gedurende veertig jaar. Daarvoor selecteerden zij vier proefvlakken (totaal 36 m²). Het beheer is verschillend: jaarlijks afmaaien met en zonder afvoer van het maaisel, niets doen, of afbranden. Een...


27-01-2020

De mens in het dier

Waarom dieren zo op ons lijken in denken, doen en laten [Signalering] Genen, opvoeding en omgeving bepalen samen het gedrag. Dat geldt voor mensen en dieren. Interessant om te lezen over een onderzoek van Michael Meaney: broedzorg van de moeder bleek de structuur van bepaalde genen die de reactie op stress be√Įnvloeden, te kunnen veranderen. De volgorde van de basen...


13-01-2020

Veldgids Mieren van Europa

Meer dan 400 mierensoorten [Signalering] Met deze gids in de rugzak kunt u voortaan de mieren die u op vakantie tegenkomt op naam brengen. Ziet u bijvoorbeeld in Spanje mieren sjouwend met zaden, dan gebruikt u de twee determinatiesleutels. Het is deze keer niet moeilijk. De werksters zijn groter dan 6 mm en hebben een rode kop. Het blijkt Messor...


30-09-2019

Natuur in mensenland

Essay over de inrichting van het landschap [Signalering] De meeste mensen vinden natuur belangrijk en bescherming noodzakelijk. Bij de inrichting van het landschap zijn er wel grote verschillen van mening. Nieuwe en wilde natuur zijn in de mode. Het project ‚ÄėRuimte voor de rivier‚Äô levert prachtige natuurgebieden op, waar (bijvoorbeeld) veel vogels van genieten. Echter Willem van Toorn maakt zich...


26-08-2019

De man op de dijk

Het grenzeloze verhaal van de grauwe¬†kiekendief Elvira Werkman |¬† Uitgeverij, Zeist | 2018 | 320 blz. | ‚ā¨ 24,95 (10% korting KNNV-leden) | ISBN In 1990 vindt Ben Koks een nest van de grauwe kiekendief in een luzerneveld in Oost-Groningen. Groenvoederdrogerij Oldambt oogst en droogt luzerne en gras voor de boeren. Op verzoek van Ben wordt een stuk luzerne van...


05-08-2019

De tapuit

Zangvogel onder de loep [Signalering] Herman van Oosten¬†bespreekt het¬†ontstaan van diverse¬†soorten tapuiten, de¬†jaarlijkse trektocht,¬†het winterverblijf en¬†de dramatische¬†achteruitgang van¬†deze vogel in¬†Nederland. In 1953¬†overlijden veel¬†konijnen aan de eerste myxomatosegolf in¬†ons land. Met het verdwijnen van konijnen ontstaat er gebrek aan nestgelegenheid¬†(konijnenholen) voor de tapuit en de¬†vegetatie verandert. Vegetatieverandering¬†heeft mogelijk ook ongunstige effecten op¬†de insectenpopulatie. Het myxomatosevirus¬†is uit Australi√ę ge√Įmporteerd door¬†Delille, een Franse...


08-07-2019

Wieren

Fijnzinnig,¬†mooi en vol informatie [Signalering] Wieren behoren¬†tot de lagere¬†planten. Er zijn¬†groenwieren,¬†bruinwieren en¬†roodwieren. Door¬†alle eeuwen en¬†over alle continenten¬†heen zijn¬†mensen gefascineerd¬†door wieren.¬†Ze worden met¬†name gebruikt als mest, maar bijvoorbeeld¬†ook als voedsel en als medicijn. Er staan¬†recepten in het boekje zoals ‚ÄėPlatvis in¬†zeewiermantel‚Äô en ‚ÄėZeenest‚Äô. De kleuren,¬†vormen en beweging zijn intrigerend voor¬†diverse kunstenaars zoals schilders,¬†fotografen, cineasten, musici, dichters en¬†schrijvers. De haiku ‚ÄúVertel mij...


06-07-2019

Wandelen met meester Li

Over de Tao van het landschap [Signalering] ‚ÄėMeester Li‚Äô is¬†taokenner Joost¬†Quakernaat. Hij¬†geeft de schrijver¬†al wandelend¬†aanwijzingen om¬†het taoisme te¬†begrijpen en toe te¬†passen. We weten¬†niet wat ‚Äėtao‚Äô is,¬†maar het gaat¬†vooraf aan al het¬†bestaande. Het is als bestaansgrond en¬†beginsel overal werkzaam in de zintuiglijk¬†waarneembare wereld van de dingen. Tao¬†moet je ervaren. Tijdens het wandelen¬†benoem je de dingen niet! Verwonder je,¬†let op de ruimtes...


10-06-2019

De otter

Van uitsterven tot nieuw begin [Signalering] In 1989 werd de otter officieel als uitgestorven in Nederland geregistreerd. Daarvoor werd hij intensief bejaagd. In de veertiger jaren van de vorige eeuw was een ottervel twintig gulden waard (toen een gemiddeld weekloon). Ook het gebruik van nylon fuiken voor de visvangst werd veel otters noodlottig. Bovendien was de waterkwaliteit zeer slecht en...


13-05-2019

De raaf

Schepper als¬†bedrieger [Signalering] Tijdens een¬†Groenlandexpeditie¬†in 1978¬†is de schrijver¬†bezig met het¬†verzamelen van¬†bodemmonsters.¬†Een raaf houdt¬†hem in de gaten.¬†Ze kijken elkaar¬†minutenlang¬†zwijgend aan. “Wat¬†gaat er om in deze vogel?” vraagt onderzoeker¬†Beyens zich af. Het is het begin van zijn fascinatie voor raven. Raven zijn¬†langer op aarde dan mensen! In de grotten¬†van Lascaux is de raaf ook afgebeeld. Bij¬†veel culturen heeft de raaf een dubbele¬†persoonlijkheid,...


18-03-2019

De wijsheid van wolven

Wolvenexpert vertelt [Signalering] Auteur Elli Radinger was jarenlang¬†advocaat in Duitsland. Op een dag be√ęindigt¬†ze deze carri√®re en gaat naar de¬†Verenigde Staten om wolven te observeren.¬†Nu geldt ze als een vooraanstaand wolvenexpert.¬†In het¬†Yellowstonepark¬†ziet ze het verschil¬†in sociaal gedrag¬†tussen in gevangenschap¬†levende¬†en vrije wolven. Het sprookje¬†Roodkapje geeft¬†ons een verkeerd¬†en negatief beeld¬†van de wolf. De¬†samenwerking en ‚Äėgesprekken‚Äô tussen¬†raven en wolven is opvallend. Wolven eten¬†behalve...


04-03-2019

Erfgenamen van de aarde

Een optimistische kijk op de natuur in het tijdperk van de mens [Signalering] Bij hedendaagse ecologen, milieuactivisten en natuurbeschermers is het ‚Äėparadigma van de biologische achteruitgang‚Äô populair. Thomas, hoogleraar Conservation Ecology aan de University of York pleit voor een opener blik. Met hem kijken we naar de ontwikkelingen gedurende miljoenen jaren op de aarde. Er zijn periodes waarin veel dieren...


04-02-2019

Dodelijke planten

Een fascinerende reis langs de¬†giftigste planten ter wereld [Signalering] Dit boeiende boek¬†met fantastische¬†foto‚Äôs werd¬†geschreven dooreen Britse plantkundige¬†die bezig¬†is met medicinale¬†toepassing van¬†plantengiffen en¬†door een gespecialiseerde¬†Zweedse¬†farmacoloog. Als¬†verdedigingsmechanisme zijn sommige¬†planten giftig. Diverse¬† plantenfamilies, het¬†type gif met chemische formule en de¬†symptomen bij vergiftiging (welke organen¬†zijn het ‚Äėdoelwit‚Äô) worden behandeld. De¬†nachtschadefamilie is interessant. De¬†aardappel en de tomaat horen ertoe, maar¬†ook de levensgevaarlijke wolfskers (Atropa¬†bella-donna) met...


28-01-2019

De kievit

En sjende¬†wirde hja de ljip [Singalering] Sake vond op tienjarige¬†leeftijd bij¬†Grouw zijn eerste¬†kievitsei en werd¬†een ljipaaisiker (kievitseizoeker)¬†pur¬†sang. ‚ÄúEn sjende¬†wirde hja de ljip‚ÄĚ (en¬†kijkend worden zij¬†de kievit). Voor¬†hem is het nesten¬†zoeken immaterieel¬†erfgoed. Uit wetenschappelijk onderzoek¬†blijkt dat het¬† kievitvrouwtje tot het¬†produceren van wel vijf legsels in staat is. Polygamie is een normaal verschijnsel bij¬†kieviten. Na een uitgebreide bespreking¬†van het kievitenleven krijgt de...


17-01-2019

Poldervogels

Vogels tekenen [Signalering] Wie kent de prachtige¬†aquarellen¬†van Erik van¬†Ommen niet? In¬†dit boek vinden we¬†een korte tekst,¬†aquarellen, houtsnedes¬†en penseeltekeningen.¬†Veertien tekeningen¬†zijn uitgewerkt¬†als reductiehoutsnede, ge√Įnspireerd¬†door Ukiyo-e, de Japanse houtsnedekunst. In de negentiende eeuw bereikte deze¬†kunstvorm zijn hoogtepunt. Bij het schilderen¬†met inkt, Sumi-e, moet je met een¬†paar strepen verf direct de essentie van¬†een vogel op het papier zetten. Geen probleem.¬†Erik kijkt al vijftig jaar...


24-12-2018

De soldaat was een dolfijn

Over politieke dieren [Signalering] Degene die het voor het zeggen heeft, bepaalt de regels. Lange tijd was dit aan de mens voorbehouden. Dieren leken intelligentie en emotie te missen. Echter uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dieren veel meer op ons lijken dan wij dachten. Dierentaal is er wel, maar die is anders dan mensentaal. Kunnen dieren politiek handelen? Jazeker, het...


24-12-2018

De onsterfelijke nachtegalen

Natuurdagboek [Signalering] Een jaar lang stuurden de schrijvers elkaar iedere maand een brief, waarin ze hun natuurdagboek deelden. Boswachter Aaldrik declameert uit De nachtegalen van J.C. Bloem: ‚ÄúWat geeft het? ‚Äď In de koude voorjaarsnacht zingen de onsterfelijke nachtegalen‚ÄĚ. Hij is de echte natuurkenner van de twee. Zo vindt hij otter-uitwerpselen onder een brug in de stad Groningen. We lezen...


30-07-2018

Zeldzame vogels van Europa

Over dwaalgasten en andere vreemde vogels [Signalering] De beeldschone roodkeelnachtegaal siert de voorkant van dit boek. In januari 2016 werd deze sensationele dwaalgast in Hoogwoud ontdekt. De belangstelling was overweldigend. Voor vijf euro werd men korte tijd door de bewoonster toegelaten en in het tuintje zat hij daar genietend van meelwormen. Uiteindelijk bleef deze Aziaat zelfs enkele maanden ter plaatse....


22-07-2018

Dwalen in het antropoceen

Pleidooi voor terughoudendheid [Signalering] Het woord antropoceen suggereert dat de menselijke soort een geologische kracht op zichzelf geworden is. Ten Bos schrijft: ‚ÄúWe geven namen als een bezwering, omdat we bang zijn.‚ÄĚ Veel problemen in de huidige tijd, zoals klimaatverandering, het stijgen van de zeespiegel en het uitsterven van soorten, hebben te maken met de mens. Bijvoorbeeld de Bengaalse gier...


02-07-2018

Spotvogels

Een vrolijke veldgids over vogels en vogelaars [Signalering] De basis voor dit boek¬†vormen de columns¬†die eerder door beide¬†auteurs voor het blad¬†Vogels werden¬†geschreven. Deze¬†teksten zijn aangevuld¬†met nieuw¬†geschreven materiaal.¬†In het boek vinden we¬†geestige vogelaartekeningen van Peter van¬†Straaten. Veel wijzer over vogels word je¬†niet. De vogelaars worden nogal stereotiep¬†beschreven als grijze, baarddragende¬†mannen met een hoog ‚Äėnerdgehalte‚Äô. Dat¬†neemt niet weg, dat dit een gezellig...


21-05-2018

Dieren met toekomstplannen

Slim vooruit kijken in de natuur [Signalering] Gebruikmakend van¬†wetenschappelijk¬†onderzoek en vele¬†observaties probeert¬†de auteur te bewijzen¬†dat alle dieren bezig¬†zijn met hun¬†toekomst en daarbij¬†gebruikmaken van¬†ervaringen uit het¬†verleden. Hij begint zijn boek met ‚Äėlage‚Äô¬†dieren en eindigt het met walvissen en¬†dolfijnen. Een grappig voorbeeld van een¬†persoonlijke observatie is de meermaals¬†door Frans verplaatste slak, die consequent¬†terugkroop naar zijn favoriete plek. Fascinerend is zijn hoofdstuk over...


30-04-2018

Landschapspijn

Over de toekomst van ons platteland [Signalering] Teunis Piersma gebruikte het woord ‚Äėlandschapspijn‚Äô voor het eerst om zijn heimwee naar het Friese platteland van¬†vroeger te beschrijven.¬†Tegenwoordig is het er eentonig, met aanzienlijk minder veldleeuweriken, grutto‚Äôs en veldbloemen. De intensieve landbouw en met name de melkveehouderij eisen hun tol. Jantien, werkzaam bij de Leeuwarder Courant, gaat in open gesprek met vele...


16-04-2018

Natuurgebieden in Noord-Brabant

Ontstaan, Ontginning en Natuurontwikkeling [Signalering] Geologie, natuurlijke rijkdom en de invloed van de mens staan centraal in deze uitgave. Broedende zeearenden en visarenden zijn het positieve resultaat van de veranderde Biesbosch. In de Kampina probeert men de ontstane verzuring van de vennen tegen te gaan. Herstelprojecten in het beekdal van de Beerze vonden plaats. De bosbeekjuffer profiteert er van de verbeterde waterkwaliteit. Geen korhoenders meer op de Regte Heide, maar wel...


31-12-2017

Onder dieren

Voor een diervriendelijker wereld [Signalering] Van humanisme naar¬†humanimalisme is¬†het pleidooi van¬†cultuurfilosoof¬†Lemaire. Eeuwenlang¬†werden dieren met¬†name in de Westerse¬†wereld als inferieur¬†gezien. De mens was¬†‚Äėde kroon op de¬†schepping‚Äô en had in tegenstelling tot de¬†dieren intelligentie en emoties. Steeds¬†meer wetenschappelijk onderzoek toont¬†aan, denk bijvoorbeeld aan Frans de Waal,¬†dat deze gedachte niet terecht is. In de¬†filosofie zien we pas bij Schopenhauer zorg¬†om dieren. Wel schreef...


25-12-2017

De meerkoet

Vindingrijke stadsvogel [Signalering]¬†Heeft u weleensgehoord van bacardikoeten?¬†Als u dit boek¬†gelezen hebt, kunt u¬†erover meepraten.¬†Remco Daalder,¬†stadsecoloog te¬†Amsterdam, weet veel¬†van zijn onderwerp¬†en schrijft meeslepend.¬†Eerder verscheen van hem De gierzwaluw¬†waarvoor hij de Jan Wolkersprijs¬†2014 ontving. Nu zien we in de steden¬†overal meerkoeten. Deze situatie is in feite¬†nog maar heel recent. In Amsterdam vond¬†het eerste broedgeval van de meerkoet pas¬†in 1989 plaats. De ‚Äėonhandige‚Äô...


20-11-2017

De merel

Merelvrouwen zijn de baas [Signalering] Al zijn hele leven is Hay Wijnhoven gefascineerd door merels. Deze veelzijdige bioloog en kunstenaar maakt zowel gedichten als zeer gedetailleerde wetenschappelijk tekeningen bij entomologische publicaties. Vanuit zijn atelier bestudeert hij in de tuin de achtereenvolgende merelparen, die daar hun territorium hebben. Hij geeft ze namen. Zijn absolute favoriet is de bijdehante Babs. Wijnhoven concludeert...