Mourits, Bertram

Mourits, Bertram

(1969) is hoofdredacteur non-fictie en poëzie bij Uitgeverij Atlas Contact. Hij schrijft zo nu en dan over poëzie, kunst en literatuur voor diverse literaire tijdschriften, en iets regelmatiger over popmuziek voor Heaven en NRC Handelsblad. In 2001 verscheen Zestig, een nieuwe datum in de poëzie en met Pieter Steinz schreef hij drie delen Luisteren & Cetera. Het web van de popmuziek.

51 Recensies

26-05-2022

Op de vuist & Not for you

Nederlandse protestsongs en Amerikaanse Grunge [Recensie] Het is een beproefde methode om geschiedenis te vertellen: neem een specifiek onderwerp en pluis het uit om een grote verhaal te vertellen. Als in boeken over kabeljauw, koffie of papier het ‘kleine’ onderwerp vertelt een grote geschiedenis. Laurens Ham doet zoiets met de Nederlandse politiek van de laatste 70 jaar aan de hand...


28-04-2022

A Little Devil in America & De zeven levens van Oscar Benton

Amerikaanse zwarte muziek en Nederlandse blues [Recensie] Het belang van een programma als Soul Train voor Zwarte jongeren in Amerika in de jaren zeventig en tachtig valt nauwelijks te overschatten. Voor wie het niet kent: Soul Train was TopPop voor disco en soul, met veel aandacht voor het dansende publiek. Niet alleen aandacht voor Zwarte muziek dus, maar ook voor...


03-03-2022

The Yacht Rock Book, Dylan & de Beats en Uncommon People

Amerikaanse én Engelse pophelden [Recensie] Er is nauwelijks een genre dat zo vanzelfsprekend de zomer oproept als ‘yacht rock’. De term is nieuw, ontleend aan de gelijknamige podcast-serie, maar de muziek is vertrouwd: The Captain & Tenille, Michael McDonald, Christopher Cross, Air Supply, Kenny Loggins, Rupert Holmes: op enkele uitzonderingen na one hit wonders dus. Sommige liedjes vinden we terug...


17-02-2022

Troubadour in de woestijn - Paul Simon - My Thoughts Exactly

Amerikaanse en Engelste popmuziek [Recensie] In Troubadour in de woestijn verkent Wouter Bulckaert leven en werk van J.J. Cale, en dat doet hij al even ontspannen als de meester gitaar speelt. Terloops schetst hij de carrière van de eigenwijze gitarist die opgroeide in de western swing en jazz, maar die pas echt wist wat hij wilde toen de rock-’n-roll opkwam....


20-01-2022

Speed of Sound & Chamber Music

Engelse New Wave en Amerikaanse Hiphop Speed of Sound , het verhaal van Thomas Dolby, begint met een grappige anekdote over hoe hij de kans mist om met Michael Jackson aan een liedje te werken. Dat betekent niet dat het boek een aaneenschakeling van zelfrelativerende anekdotes is, want Dolby krijgt wel degelijk succes. Eerst als muzikant, en nog vrij snel...


06-01-2022

Lex Harding & Let's Go (So We Can Get Back)

Nederlandse arrogantie en Amerikaanse bescheidenheid [Recensie] Je moet even door de ouwe-jongens-krentenbroodtoon bijten, de belegen grappen over vrouwen van een clubje succesvolle mannen dat veel heeft bereikt en dus alles kan maken. En wie niet geïnteresseerd is in de planten of de kunstliefhebberij van Lex Harding moet ook flinke stukken doorbladeren. Toch is Lex Harding van Ton van der Lee...


23-12-2021

Art sex music & How Art Made Pop and Pop Became Art

Popmuziek als kunst en performance [Recensie] Een van de merkwaardigste bands aller tijden is Throbbing Gristle – vernoemd naar een stijve penis – met een dominante frontman die gefascineerd was door het fascisme  (Genesis P. Orridge) en een performancekunstenaar met een pornoverleden als frontvrouw. Die laatste, Cosey Fanni Tutti, heeft haar verhaal opgeschreven in Art sex music. En natuurlijk is...


16-12-2021

Oude Maasweg kwart voor drie & A Fabulous Creation

Onbekende Nederlandstalige popmuziek en heel bekende Engelstalige popmuziek [Recensie] Het was een atypisch publiek die avond, want de Amazing Stroopwafels speelden meestal in kroegen, op festivals, en anders wel op straat. Maar als onderdeel van het ‘Gala of the Year’ dat stadsgenoot Lee Towers in de Ahoy organiseerde, stonden ze opeens voor een enorm, keurig gekleed publiek. Zij niet, zij...


02-12-2021

Mars By 1980 & Je t’aime

Engelse en Franse popmuziek [Recensie] “Het verhaal van elektronische muziek”, wil de Brits popjournalist David Stubbs vertellen in zijn boek Mars By 1980. Dat is ambitieus, en hét verhaal is het ook niet geworden; dat kan ook niet in 400 bladzijden. Stubbs begint in 1626, met een futuristische tekst van Francis Bacon (de filosoof dus, niet de schilder) en eindigt...


25-11-2021

Over Michael Jackson & Van Elvis-Viering tot U2-Dienst

Hemel en hel in de popmuziek [Recensie] Toen Margo Jefferson begon aan haar boek over Michael Jackson, was het de bedoeling om de balans op te maken. Enkele jaren na zijn overlijden was het mogelijk geworden om een verhaal te schrijven dat aan mens en kunstenaar recht doet, en waarbij de rechtszaak een prominente, maar geen beslissende plek kreeg. Het...


21-10-2021

Watskeburt, lage landen & Creative Quest

Muziekmaken in Nederland en in de VS [Recensie] Kan een canon eigenzinnig zijn of is het dan geen canon meer? Watskeburt, lage landen? van Peter van Dyck pretendeert het in elk geval te zijn. Dit wil hét boek over de naoorlogse Nederlandstalige popmuziek zijn. Je kunt in elk geval zeggen dat er geen belangrijke Nederlandstalige act ontbreekt, maar er staan...


14-10-2021

Ik & To Throw Away Unopened

Autobiografieën van Engelse popmusici [Recensie] Ik van Elton John (vertaald door Robert Neugarten) is een van de meest enthousiast ontvangen pop-memoires van de laatste jaren. Vier ballen in NRC Handelsblad en zelfs de volle vijf sterren in De Volkskrant. Het is ook een vlot geschreven schelmenroman (voor de Nederlandse lezer een gelukkig toeval dat de titel zich, naar analogie van...


07-10-2021

Sing Backwards and Weep & Kraftwerk

Autobiografie van een zanger en biografie van een band [Recensie] Mark Lanegan staat te pissen wanneer er een jongeman op hem afkomt die zich voorstelt als ‘een goede vriend van je ex-vrouw, Anna’. Lanegans reactie is die man onmiddellijk met zijn hoofd tegen de muur te slaan. Het is een typerende scène uit Sing Backwards and Weep, de onwaarschijnlijk duistere...


30-09-2021

Music. A Subversive History & Des Duivels

Muziek is hels [Recensie] De bandleden van The Kinks sloegen elkaar soms het ziekenhuis in. Gesualdo pleegde gruwelijke moorden. Jerry Lee Lewis stak zijn piano in brand, LaMonte Young een viool. Bach maakte muziek voor de kerk – maar hij liet zijn bier wel door diezelfde kerk betalen. Drums werden gemaakt van dierenvellen, fluiten van botten: kortom, aan muziek ging...


23-09-2021

Rock & Popparadijs Nederland

Rock is de beste muziek van de 20e eeuw, of niet? [Recensie] Het is een bekend verschijnsel: de muziek die je hoort in je tienerjaren, blijft levenslang een toetssteen voor je smaak. Geen wonder dat Flip Vuijsje (1949) nog steeds zoveel houdt van The Beatles en The Rolling Stones. De meeste mensen realiseren zich de relativiteit van zo’n standpunt na...


16-09-2021

Little White Wonder

Geschiedenis van de Nederlandse bootlegs [Recensie] Het begon allemaal met Bob Dylan die zich, na zijn motorongeluk in 1966, een tijdje terugtrok. Daarom duurde het lang voordat er nieuwe opnames kwamen, en toen muziekliefhebbers de hand wisten te leggen op onuitgebracht materiaal, deden ze wat Dylan verzuimde: een nieuw album uitbrengen: Great White Wonder. Wit vanwege de blanco hoes, ‘great’...


17-09-2020

Music. A Subversive History

De wortels van muziek zijn gedrenkt in bloed Muziekgeschiedenis Het ongewone boek Music geeft je nieuwe inzichten over de geschiedenis van muziek. Welke rol speelde liefde en seks? En hoe klonk muziek in de prehistorie? [Recensie] Muziek draait om voortbestaan, en dus om seks en geweld. Dat we dat vergeten zijn, is de schuld van Pythagoras. Vanaf het moment dat de Griekse filosoof...


29-08-2019

A Fabulous Creation. How the LP Saved Our Lives

Een lp kocht je op de gok, maar je probeerde ‘m tóch goed te vinden Langspeelplaat. Van 1967 tot 1982 duurde het tijdperk van de lp oftewel ‘het album’ volgens David Hepworth. Hij schreef een ode aan de ‘kunstwerken’ van een minuut of veertig. [Recensie] De appendix van A Fabulous Creation, het nieuwe boek van de Britse popmuziekschrijver David Hepworth,...


20-06-2019

Memphis 68. The Tragedy of Southern Soul

Een rampjaar voor Soulsville Memphis 1968. Martin Luther King werd er vermoord, aan stakingen kwam een bloedig eind, rassenhaat nam toe en het soullabel Stax-Volt raakte in problemen die het niet meer te boven zou komen. [Recensie] That’s how strong my love is is een van de grootste soulklassiekers uit de jaren zestig. Bekend geworden dankzij Otis Redding, O.V. Wright,...


14-06-2019

Obelisque

Een glossy met gedichten over seks, identiteit en gender Poëzie. In zijn debuutbundel wil de dichter Obe Alkema grenzen overschrijden. Maar dat is niet zo eenvoudig in een literair klimaat waarin alles mag. [Recensie] Obe Alkema zet de zaken graag op een rij: de gedichten in zijn debuutbundel Obelisque staan in alfabetische volgorde. Het zijn zowel lange als brede gedichten,...


13-06-2019

The New Analog. Listening and Reconnecting in a Digital World

Waarom ruis onmisbaar is in de muziek Opnametechniek. Een sprankelend boek over het begrip ruis in de muziekindustrie laat zien dat ruis als ‘extra geluid’, allerminst misbaar is. [Recensie] Ruis – de vijand van de muziekliefhebber. Wie nog cassettebandjes heeft beluisterd, weet waar het over gaat. Maar ook in de opnamestudio heeft ruisbestrijding altijd een hoge prioriteit gehad. Tot het...


20-12-2018

Paul Simon. De biografie

Niet zijn leven, maar Paul Simons muziek is spannend Compromisloos en perfectionistisch is singer-songwriter Paul Simon, en het belang van zijn muziek stelt hij altijd voorop. Soms gaat hij de mist in en krijgt zijn kwetsbare ego een knauw. [Recensie] In de jaren tachtig uitte het Nederlandse publiek bij grote concerten vaak zijn vreugde door langdurig ‘Olé, olé olé olé’...


05-07-2018

Infinite Tuesday. An Autobiographical Riff

Namaak Beatles werden echt Ongewone, selectieve autobiografie van Monkee-lid Michael Nesmith zit niet alleen bomvol grappige en goed vertelde anekdotes over Hollywood, Los Angeles en roem, maar bevat ook interessante analyses van popmuzikanten als Jimi Hendrix en The Monkees zelf. [Recensie] Op het moment dat The Beatles ophielden met optreden om alleen in de studio muziek te maken, begon in...


28-06-2018

Reckless Daughter

Is het zo wél goed, Joni? Joni Mitchell De eigenzinnige singer-songwriter Joni Mitchell krijgt ondanks haar obsessies en angsten een heldenrol toegedicht in dit enthousiaste boek. [Recensie] Chuck Mitchell was geen aardige man en talentvol als zanger was hij ook niet – een gebrek dat werd gecompenseerd door een hoge eigendunk. Hij deed denigrerend tegen Joni Anderson, zijn vriendin, met...


02-03-2018

Lucebert. Biografie

Inktzwart puzzelstuk, maar het past wel Het werk van Lucebert is geen reactie op zijn gedweep met het nationaal-socialisme, maar staat in een literair historische traditie, schrijft Bertram Mourits. [Essay] Het was een pijnlijk moment voor liefhebbers van Nederlandse poëzie: de onthulling dat Lucebert in het midden van de Tweede Wereldoorlog zonder enige reserve ‘Sieg Heil’ schreef onder enkele brieven...


18-01-2018

Testimony

Een onthullend verhaal over een van de bijzonderste bands uit de popgeschiedenis Veel is over The Band bekend. Maar nu komt gitarist Robbie Robertson met het ‘nieuws’ dat hij zijn medebandleden nooit financieel heeft benadeeld. [Recensie] Ze hebben de anoniemste bandnaam die een popgroep kan hebben, en ze zijn tevens een van de bijzonderste bands uit de popgeschiedenis: The Band....


04-01-2018

The Show That Never Ends

Onmatig saai wordt vanzelf interessant Progrock David Weigel schreef een liefdevolle geschiedenis van de symfonische rockmuziek. Hij is op zijn best als hij die muziek minutieus ontleedt, waardoor je er meteen opnieuw naar wilt luisteren. [Recensie] De kritiek kon genadeloos zijn over de muzieksoort die bekend staat als ‘progrock’, ook wel ‘symfonische rock’. Toen A Passion Play verscheen, van Jehtro...


23-11-2017

Helden van toen

Een gitaar moet je ook kunnen overgooien The Tielman Brothers Ze zetten de spectaculairste rock-’n’-rollshow neer, vier jongens uit Breda die rond hun twintigste uit Indonesië waren gekomen. Ze zouden nooit helemaal doorbreken. [Recensie] Een muziekoptreden op de Nederlandse tv in 1960: een contrabas wordt heen en weer gezwiept als tennisracket, de gitarist bespeelt zijn instrument achter de rug, de...


24-08-2017

I’m Just Dead, I’m Not Gone

De mooiste muziekopnames maak je bij volle maan Jim Dickinson produceerde tal van plaatopnames van beroemde popgroepen. Zijn memoires vormen een geweldig boek voor de muziekliefhebber. In 1969 waren The Rolling Stones stiekem aan het opnemen in Muscle Shoals, Alabama. Daar staat een van de beroemdste studio’s van de VS, vanwege alle soulplaten die er zijn gemaakt. Maar er was...


20-07-2017

Nina Simone

Nina Simone bestond uit vier vrouwen Eigenlijk wilde Nina Simone klassiek pianist worden. Maar met haar jazzy soul werd ze tegen wil en dank de stem van de burgerrechtenbeweging. Uiteindelijk kreeg ze het onvoorwaardelijke respect dat ze wilde. [Recensie] In 2001 gaf Nina Simone in Carnegie Hall in New York een van haar laatste optredens. Als kind had ze ervan...


22-06-2017

Shock and Awe

Glam is popmuziek voor het oog Glamrock moest het niet hebben van de muzikale vernieuwing. Maar het was begin jaren zeventig wel de enige popmuziek waar je je ouders mee kon choqueren. [Recensie] Met een grote zwiep wierp Alice Cooper een levende kip het publiek in. Het beest was het podium op gewaggeld en Cooper dacht dat het kon vliegen....


19-01-2017

Traveling Soul

Een dwarse, onaaibare eigenaar van zichzelf – Curtis Mayfield (1942-1999) Soulmuzikant Curtis Mayfield was minder populair dan Stevie Wonder. Als zwarte, zelfbewuste, maar compromisloze man moest en zou hij gerespecteerd worden. Zijn invloed was groot. [Recensie] Curtis Mayfield is nooit een echte wereldster geworden. Geen muziekliefhebber zal ontkennen dat hij een belangrijke figuur is geweest in de jaren zestig en...


15-12-2016

Ik ben Brian Wilson

Het is moeilijk om Brian Wilson te zijn Het leven van Beach Boys-voorman Brian Wilson is niet makkelijk, blijkt uit zijn memoires. Ook ex-Beach Boy Mike Love, een van de meest gehate mensen uit de popmuziek, doet een boekje open over de band. [Recensie] In 1991 verscheen de eerste autobiografie van Beach Boy Brian Wilson: Wouldn’t It Be Nice, opgetekend...


24-11-2016

Not Dead Yet

Die Phil Collins knippen we eruit Er gebeurde veel in het leven van drummer Phil Collins. Van doorsnee sessiemuzikant werd hij de ster van LiveAid, het grootste popconcert aller tijden. In zijn autobiografie vertelt hij erover alsof alles hem maar overkomt. [Recensie] Phil Collins weet hoe je een anekdote moet vertellen. Met een lange carrière als drummer, leadzanger, solo-artiest, producer...


13-10-2016

Born to Run

“Fuck the moon landing, let’s rock!” Vorige week verscheen de autobiografie van een van de succesvolste Amerikaanse popartiesten. Het resultaat: een heldenverhaal vol depressies, hoogtepunten en de hang naar erkenning van vader. [Recensie] Een van de mooiste passages in Born to Run, de recent verschenen autobiografie van Bruce Springsteen, gaat over producer Ron Aiello. Tijdens de opnames van Wrecking Ball...


06-10-2016

Every Song Ever

Wanneer een liedje gaat blozen Hoe te luisteren naar muziek in tijden van overvloed? Door te speuren naar verbanden tussen James Brown en John Cage, of door als een archeoloog op zoek te gaan in een studio van de Stones. [Recensie] Wie nu nog muziek wil verzamelen op lp of cd, moet een goed excuus hebben. Waarom zou je? Alles...


08-07-2016

Small Town Talk

Muziek, drank en depressie [Recensie] Woodstock is een merkwaardig stadje. Al was het maar omdat het festival waardoor het beroemd is, een heel stuk verderop werd gehouden, in Bethel. In Woodstock zelf was niet genoeg ruimte voor zo’n massaal festival, maar even verderop was er wel een boer die zijn land ter beschikking wilde stellen. Dat verhaal is genoegzaam bekend,...


04-06-2016

Kill ’em and leave

Door geld en racisme gepijnigd [Recensie] ‘Hij speelde en verdween,’ stond er na de dood van Prince op de voorpagina van deze krant. Goeie typering, van een showbizztruc die Prince van James Brown had geleerd. Laat je niet in de kaart kijken. Blaas ze omver en ga ervandoor. Come important and leave important. Brown had deze strategie tot kunst verheven;...


05-03-2016

Electric Shock

125 jaar gemakzucht, racisme en dans [Recensie] Swingmuziek werd ooit bestempelt als Hitlerism, jazzmuziek was gevaarlijk voor je organen. Lees wat vernieuwende muziek teweegbrengt in het beste popboek ooit. In 1963 schafte Billboard Magazine, het tijdschrift dat de hitlijsten in Amerika bijhield, de categorie Rhythm and Blues af. Niet omdat Billboard geen oog meer had voor zwarte muziek, maar omdat...


16-10-2015

Motherless Child

Ik, talentvol? Volstrekt niet [Recensie] Seksist, junkie, alcoholist, onbetrouwbaar, racistisch, onverantwoordelijk, destructief: Eric Clapton (1945) in een notendop. Geen makkelijk mens dus, die bovendien ook bijna zichzelf kapot had gemaakt. Bijna, want hij is inmiddels zeventig jaar en heeft het allemaal overleefd. Hoe hij dat voor elkaar heeft gekregen, valt te lezen in Motherless Child, de ‘definitieve biografie’. Paul Scott...


27-07-2015

How Music Got Free

Eén man zette zo’n beetje alle muziek online [Recensie] Dell Glover pakte overdag cd’s in hoesjes in de PolyGramfabriek. En nam ze ’s avonds mee naar huis, om ze als mp3’tjes online te zetten. Zo hielp hij zo’n beetje in z’n eentje een miljoenenindustrie om zeep. Als je jonger dan vijftig bent, is de kans groot dat je wel eens...


14-02-2015

Ta-ra-ra-boom-de-ay

Hebzucht in de popmuziek De taak van de muziekindustrie is eenvoudig te omschrijven: zorg ervoor dat een onbekend liedje zo snel mogelijk klinkt als een bekend liedje want daar willen mensen voor betalen. Voormalig manager Simon Napier-Bell beheerst die kunst: hij was betrokken bij de carrière van Dusty Springfield, en bij die van bands als T-Rex, The Yardbirds, Japan, Ultravox...


06-12-2014

Sound Man

De man van het geluid De naam van producer Glyn Johns is verbonden met het beste werk van The Stones, Led Zeppelin en andere grote namen. Vaak was hij de enige in de studio die broodnuchter werkte. Wanneer je iemand aan de telefoon krijgt die beweert dat hij Paul McCartney is, ligt het niet voor de hand om te zeggen:...


07-11-2014

Hoe muziek werkt

‘Muziek laat je een andere wereld proeven’ [Interview] De voormalige voorman van de Talking Heads schreef zijn levensverhaal in muziek. ‘Er is altijd ruimte genoeg om innovatief te zijn.’ ‘Ik hou niet zo van musicals of rockopera’s. En ook niet van conceptalbums eigenlijk.” David Byrne komt net uit Londen, waar hij de première heeft bijgewoond van Here Lies Love, de...


01-11-2014

Wendy Leigh, Bowie. De biografie

Wil de echte David Bowie opstaan [Recensie] In de langverwachte biografie van David Bowie gaat het vooral om drugs en orgiën. Zijn seksuele charisma is de sleutel tot zijn succes, vindt biografe Wendy Leigh. Muziek speelt geen rol. David Bowie (1947) is op zijn gemak tegenwoordig. Hij heeft net een liedje af, dat 17 november officieel zal verschijnen op een...


06-06-2014

The Beatles in Holland

Beatles in Blokker: Net oorlog, maar dan leuker [Recensie] Vijftig jaar geleden gaven The Beatles in het West-Friese Blokker twee concerten. Nederland stond op z’n kop, de politie sloeg toe, journalisten stelden stomme vragen. Is ons land écht veranderd na die optredens? Het gaat misschien wat ver om het een nationaal trauma te noemen, maar toch: dat Ringo Starr niet...


23-11-2012

John, Paul, Keith & Mick

Een Brits popkartel Beatles of Stones? Het was ooit een lakmoesproef, en de twee bands deden dan ook van harte alsof ze bloedige concurrenten waren. Maar ondertussen brachten ze keurig om beurten hun platen uit zodat de twee bands de nummer 1-positie zo min mogelijk zouden betwisten en ze luisterden goed naar elkaar, gezamenlijk maar onafhankelijk, de Britse popmuziek voortstuwend...


10-08-2012

Rolling Stones 50 jaar

Nog altijd de beste kroegband aller tijden [Recensie] Fijne, nutteloze details, anekdotes, commentaren, een berg foto’s – fans van The Rolling Stones kunnen zich vergapen aan een onverbiddelijk succesverhaal. In 2006 maakte Martin Scorsese voor de tweede keer de ultieme concertfilm. Het was dertig jaar na zijn eerste, The Last Waltz (over The Band) en het recept voor Shine a...