Netten, Djoeke van

Netten, Djoeke van

30 Recensies

30-12-2020

Historische atlas NL

Hoe Nederland zichzelf bijeen heeft geraapt [Signalering] Nog een mooi rijk geïllustreerd boek met kaarten, al is de opvulling van de bladspiegel in de Historische atlas NL soms wat rommelig. Ook in dit boek wordt de Nederlandse geschiedenis van (vlak voor) nul tot nu verteld. Het is niet zozeer een boek over historische cartografie dat chronologisch kaarten achter elkaar zet,...


16-12-2020

Katholiek in de Republiek

De belevingswereld van een religieuze minderheid 1570-1750 [Signalering] Met het ontstaan van de Republiek in de late 16de eeuw werdhet protestantisme de leidende godsdienst. Maar hoe zat het vervolgens met de katholieke minderheid, die overigens op veel plaatsen vaak een meerderheid was. Katholieken, voorheen gerespecteerd, werden tweederangsburgers. Historicus en jurist Carolina Lenarduzzi laat in Katholiek in de Republiek uitgebreid zien...


09-12-2020

Vreemde verwanten

De wereld buiten Europa 1400-1600 [Signalering] Wat wisten vroegmoderne Europeanen van de bewoners van Afrika, Azië en Amerika? Historicus Ernst van den Boogaart geeft in Vreemde verwanten op basis van vele reisverslagen een overzicht van de ontwikkeling van Europese kennis over niet-Europese volken. De titel wijst erop dat deze vreemdelingen meestal wel werden gezien als verwanten, mensen eveneens afstammend van...


16-09-2020

De geschiedenis van Nederland in 100 oude kaarten

Een erg mooi boek [Signalering] Misschien wel het mooiste boek dat hier ooit is besproken. Naar voorbeeld van vergelijkbare boeken als A history of the 20th century in 100 maps en A history of America in 100 maps, stelden Marieke van Delft (Koninklijke Bibliotheek) en Reinder Storm (Allard Pierson Bijzondere Collecties Universiteit van Amsterdam) een dik boek samen waarin de...


10-09-2020

De jonge Rembrandt

Rembrandt in Leiden [Signalering] Als je dacht dat we over Rembrandt alles wel wisten, dan heeft Rembrandtjaar 2019 toch weer een paar verrassende nieuwe inzichten gebracht. Vorig jaar was het 350 jaar geleden dat hij overleed, maar Onno Bloms boek gaat juist over het allereerste deel van Rembrandts leven. Zijn Leidse periode heeft tot nog toe relatief weinig aandacht gehad...


27-08-2020

Rembrandts plan

De ware geschiedenis van zijn faillissement [Signalering] Machiel Bosmans Rembrandts plan is een revisionistisch boek, in zeker opzicht zelfs een enigszins agressief boek dat zich tot doel heeft gesteld de ‘zwarte mythe’ over Rembrandt te ‘debunken’. Bosman begint met een aantal citaten van bekende auteurs als Gary Schwartz, Simon Schama en Geert Mak die Rembrandt als onbetrouwbare losbol neerzetten. Vervolgens...


13-05-2020

De boekhandel van de wereld

Drukkers, boekverkopers en lezers in de Gouden Eeuw [Recensie] Hoe populairder drukwerk was in de 17de eeuw en hoe meer het werd gebruikt, des te minder ervan over is vandaag de dag. Dit blijkt uit het ambitieuze nieuwe overzichtswerk De boekhandel van de wereld van Andrew Pettegree en Arthur der Weduwen (Universiteit van St Andrews). Het beeld van de Gouden...


02-03-2020

Een wereld vol patronen. De geschiedenis van kennis

[Recensie] Rens Bod lijkt zichzelf een onmogelijke opdracht te hebben gegeven. Een wereld vol patronen gaat over dé geschiedenis van kennis, en daarbij heeft hij zichzelf geen enkele temporele, geografische of disciplinaire beperking opgelegd. Het boek vertelt een min of meer chronologisch verhaal van de activiteit die wij wetenschap zijn gaan noemen: van 2,5 miljoen jaar geleden tot en met...


26-02-2020

De ballen van de koopman

Mannelijkheid en Nederlandse identiteit toen [Recensie] Alleen al om de titel een aanrader, en bovendien een belangrijk boek. Historicus Dorothee Sturkenboom onderzoekt ideeën over mannelijkheid en Nederlandse identiteit van de late 16de tot aan het eind van de 18de eeuw. Over identiteit, culturele representaties en hun effect op de beeldvorming is al veel meer gezegd en geschreven maar het genderperspectief...


24-02-2020

Onweer

Een kleine cultuurgeschiedenis 1752-1830 Onweer, het blijft indrukwekkend, en ook vaak angstaanjagend. Geen wonder dat het door de geschiedenis heen tot de verbeelding heeft gesproken. Maar als onderwerp van een geschiedenisboek? Jan Wim Buisman, religie-historicus aan de Leidse Universiteit, toont in Onweer. Een kleine cultuurgeschiedenis aan dat het een prachtig onderwerp is, waar wetenschap, religie en kunst soms hand in...


19-02-2020

Synodestad. Dordrecht 1618-1619

[Recensie] De synode van Dordrecht is een bekend onderdeel van de Nederlandse geschiedenis en dat dat intussen al 400 jaar geleden is, is afgelopen jaar uitgebreid herdacht. Voor wie meer wil weten is er nu Synodestad van Fred van Lieburg, hoogleraar religiegeschiedenis aan de VU. Van Lieburg vertelt niet het al vaak herhaalde (en voor sommigen afschrikwekkend ingewikkelde) verhaal over...


12-02-2020

Een zee van traan

Vier eeuwen Nederlandse walvisvaart [Signalering] Walvissen zijn vet, en walvisblubber werd zeer gewild toen in het begin van de 17de eeuw werd ontdekt hoe de zoogdieren gevangen konden worden. Tot aan de jaren 1960 hebben Nederlanders op walvissen gejaagd, daarna hield het op om economische redenen – ideeën over bescherming en milieu kwamen daarna pas. De hele geschiedenis van de...


13-03-2019

Steden van Erasmus

De opmerkelijke rol van Rotterdamen Gouda [Signalering] Steden van Erasmus is een boek met een missie. Historicus Feico Houweling heeft iets recht te zetten ten opzichte van ‘de Nederlandse geschiedenisboekjes’. De rol van Rotterdam (en Gouda) in de Nederlandse Opstand is tot nog toe te onbelangrijk voorgesteld, genegeerd, als dom en schlemielig voorgesteld of zelfs met opzet weggemoffeld ten faveure van...


06-02-2019

Geloof alleen je eigen ogen

De anatomische preparaten van Frederik Ruysch [Signalering] De anatomische preparaten van Ruysch blijven fascineren, niet alleen om hun soms gruwelijke schoonheid en echtheid, maar ook omdat ze ruim driehonderd jaar na de verkoop aan tsaar Peter de Grote (in april 1717) nog steeds net zo levendig zijn als toen. In Geloof alleen je eigen ogen (Ruysch’ eigen devies) zijn artikelen...


19-09-2018

Kroniek van de Nederlandse oorlog

Hugo de Groots verslag van de Opstand [Signalering] Een geschiedenisboek over de 16de eeuw uit de 17de eeuw. Is dat nog relevant in de 21ste eeuw? Na lezing van het eerste deel van Hugo de Groots Annales et Historiae de rebus Belgicis is deze vraag zonder aarzelen met ‘ja’ te beantwoorden. Het werk is nu door Jan Waszink vertaald en...


13-06-2018

Misdadige vrouwen

Criminaliteit en rechtspraak in Holland 1600-1800 [Signalering] Tegenwoordig zijn vrouwen slechts verantwoordelijk voor circa tien procent van de criminaliteit. Dit aandeel stijgt de laatste jaren, maar komt niet in de buurt van de percentages uit de vroegmoderne tijd, toen vrouwen soms zelfs meer dan de helft van de vervolgde misdadigers uitmaakten. De Leidse hoogleraar Manon van der Heijden onderzocht hoe...


21-03-2018

Journalistiek in crisistijd

De (nieuwe) Nederlandse Jaarboeken: neutraal maar niet saai [Signalering] De (Nieuwe) Nederlandsche Jaarboeken vormen een nauwelijks bekende, weinig bestudeerde, journalistieke bron uit de 18de en vroege 19de eeuw. In uitgebreide maandelijkse afleveringen werd hierin het binnenlandse nieuws uit het hele land gepresenteerd, vaak samen met ‘egte’ stukken, zoals overheidsdocumentatie. In weer zo’n fijn bijna-vierkant boekje in de Zeven Provinciën Reeks...


06-09-2017

Een Zwitsers leven in de tropen

De lotgevallen van Elie Ripon in dienst van de VOC (1618-1626) [Signalering] Reisverhalen uit VOC-tijd blijven boeien, nieuwe gegevens en inzichten opleveren en (opnieuw) uitgegeven worden. Voor het eerst in het Nederlands bezorgd is nu het manuscript van de Zwitserse huursoldaat Elie Ripon, in VOC-dienst vanaf 1618. Een Zwitsers leven in de tropen bevat veel nieuw onderzoek ten opzichte van...


30-08-2017

Oranje tegen de zonnekoning

De strijd van Willem III en Lodewijk XIV [Signalering] Zo’n 550 pagina’s tekst in hardcover, dat neem je niet even mee voor onderweg. Maar behalve de omvang zijn er weinig redenen om Oranje tegen de zonnekoning ongelezen te laten. Bovendien is dit nieuwe boek van historicus en schrijver Luc Panhuysen zo lekker leesbaar, dat het niet snel te veel is. De...


14-06-2017

Leeuwarden in de Gouden Eeuw

In Leeuwarden gebeurde op velerlei terreinen meer  dan in Groningen [Signalering] Deze pas verschenen bundel is een prachtige aanvulling op het heersende hollandocentrische beeld  in de vroegmoderne Nederlandse geschiedenis. Leeuwarden in de Gouden Eeuw laat zien hoe bloeyend’ en ‘heerlyck’ de Friese hoofdstad was in de 17de eeuw. In de Inleiding trouwens nog even een subtiele sneer naar die andere...


07-06-2017

Engels-Nederlandse oorlogen

Door een zee van bloed in de Gouden Eeuw [Signalering] De tocht naar Chatham zal bij veel (oudere) lezers een bel doen rinkelen, en Michiel de Ruyter heeft sinds zijn verfilming alleen maar aan bekendheid gewonnen. In de serie Oorlogsdossier  van de Walburg Pers hebben Anne Doedens en Liek Mulder nu een deel gewijd aan de drie Engels-Nederlandse zeeoorlogen in...


24-05-2017

Zeegang

Zeevarend Nederland in de achttiende eeuw [Signalering] ‘Zeegang’ betekent volgens Van Dale niet meer dan ‘deining’, maar Jaap Bruijn komt met een nieuwe betekenis, die meteen overtuigt. Zeegang is in dit boek de gang naar zee, de zeeman op zoek naar werk en aan het werk. Bruijn beschrijft in het algemeen én in het bijzonder de vele zeevarende Nederlanders en...


10-05-2017

Oranje tegen Spanje

Eenheid en scheiding van de Nederlanden onder de Habsburgers 1500-1648 [Signalering] Het tragische verhaal van hoe de Nederlanden verenigd werden en weer verdeeld raakten. Vergeleken met het vorig jaar in deze rubriek besproken De Opstand in de Nederlanden van Anton van der Lem schrijft De Maesschalck voor een vergelijkbaar lezerspubliek, niet té academisch en historiografisch, zeer leesbaar, en met een...


10-05-2017

Nederland van alle tijden

De vaderlandse geschiedenis in jaartallen [Signalering] In welke rubriek past een bespreking van een boek dat gaat over de periode van circa 66.400.000 jaar geleden tot en met 2015? De geografische afbakening is duidelijker, hoewel over de grenzen van ‘Nederland’ of ‘de Nederlanden’ vóór 1830 getwist kan worden, net als over elk (niet) opgenomen jaartal of feit van de circa...


30-04-2017

Licht

De Nederlandse Republiek als bakermat van de Verlichting [Signalering] De Verlichting ontstond in de Nederlandse Gouden Eeuw. André Klukhuhn echoot daarmee Jonathan Israels ideeën over de zogenaamde radicale Verlichting vanuit Holland (Spinoza, Bekker, Koerbagh en anderen) die het westerse denken radicaal veranderde. Klukhuhn blijft echter niet bij de filosofie, maar breidt zijn verhaal uit tot de wetenschappen en de kunsten....


26-04-2017

Reizen door het maritieme verleden van Nederland

Van Suriname tot Rusland [Signalering] Reizen door het maritieme verleden van Nederland werd in september aangeboden bij het vertrek van de hoogleraar zeegeschiedenis aan de Universiteit Leiden Henk den Heijer, die zich vooral met de geschiedenis van de West-Indische Compagnie heeft beziggehouden. Het is een typische afscheidsbundel, met een biografisch stukje over Den Heijer en een overzicht van zijn publicaties...


26-04-2017

Atlas van Kaap Hoorn

Kaartbeeld van zuidelijk Zuid-Amerika 1500-1725 [Signalering] Aan de uiterste zuidpunt van Zuid-Amerika vinden we Kaap Hoorn, Straat Le Maire en Stateneiland. Dit boek laat zien hoe ‘wij’ Nederlanders daar op de kaart zijn gekomen. Na Spanjaarden en Portugezen voeren aan het eind van de 16de eeuw ook Engelse en Nederlandse ontdekkingsreizigers over de wereldzeeën. Niet (alleen) op zoek naar avontuur,...


13-04-2017

Petrus Camper in context

Kunst, wetenschap en samenleving in de 18de eeuw [Signalering] De hoofdmoot in deze rubriek wordt vaak gevormd door boeken over de Nederlandse Gouden Eeuw. De 18de eeuw komt er vaak wat bekaaid vanaf, wat samenhangt met een algemener beeld van een tijd van achteruitgang. De bundel Petrus Camper in context, Science, the arts, and society in the eighteenth-century laat zien dat...


12-04-2017

De vreselijke dood van Willem de Zwijger

De eerste politieke moord [Signalering] Eén van de jaartallen die historisch bewuste Nederlanders nog wel zullen kennen is 1584, de moord  op Willem van Oranje. Aan die gebeurtenis hing Lisa Jardine, de in oktober 2015 overleden Britse historica van de vroegmoderne tijd, een verhaal op dat die ene moord ver overstijgt. Niet alleen de prijs op het hoofd van Willem...


16-02-2017

De kunst van het kleuren

Afsetters en meester-afsetters [Signalering] ‘Afzetten’ heeft tegenwoordig een ongunstige betekenis, maar in de vroegmoderne tijd was het afzetten, of inkleuren, van drukwerk een eerzaam beroep. Bij de recente mooie tentoonstelling bij de Bijzondere Collecties van de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek schreef kunsthistorica Truusje Goedings een publieksboek over dit onderwerp. De meeste afzetters zijn anoniem gebleven; hierdoor, én omdat ze als ambachtslieden als...