Palm, Jos

Palm, Jos

36 Recensies

14-07-2021

Bestaat er een raarder leven dan het mijne?

Hij brak met zijn bourgeoisfamilie maar werd teleurgesteld door het communisme De linkse activist Jef Last (1898-1972) was overal waar iets gebeurde, maar kreeg met iedereen ruzie. Dat blijkt uit de zeer prettige biografie die journalist Rudi Wester schreef. [Recensie] Stel dat je aan een millennial moet uitleggen wie Jef Last was. Dan begin je met te zeggen dat het een linkse...


12-02-2020

Katholiek in de Republiek. De belevingswereld van een religieuze minderheid 1570-1750

Nederlandse katholieken werden tot begin 20ste eeuw door de elite geclassificeerd als ‚Äėbijwoners‚Äô Katholieken in Nederland Ondanks onderdrukking waren katholieken in de Lage Landen bijzonder zelfbewust en vindingrijk. Dat blijkt uit een studie van Carolina Lenarduzzi. [Recensie] Katholieken hadden in ons land lange tijd een positie die leek op die van de grootste religieuze minderheid van nu, de moslims. Dat lag...


20-11-2019

Herdenken herdacht

Sla de beelden van onze voormalig nationale helden kapot, vindt Simon(e) van Saarloos In Nederland polderen we ons het ongemakkelijke verleden uit en klaar is Kees. Laten we dat juist niet doen, stelt Simon(e) van Saarloos in haar nieuwe essay. [Recensie] Wat moeten we met het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, de gouverneur-generaal van Oost-Indi√ę die op de Banda-eilanden 15.000...


11-09-2019

Mao√Įstische Memoires

De Nederlandse volgelingen van massamoordenaar Mao Ook hier had Mao Tse-toeng veel volgelingen en zwaaide men graag met zijn Rode Boekje. Historicus Hans Schoots was een van hen, zo blijkt uit zijn Mao√Įstische Memoires. [Recensie]¬†Ooit had de communistische massamoordenaar Mao Tse-toeng (1893-1976) in Nederland een goede naam. Bij zijn overlijden sprak minister Van der Stoel van een “zwaar verlies”. De...


04-09-2019

De ballen van de koopman

De Hollandse koopman is de meest feminiene man op aarde [Recensie]¬†Mannen bepalen in onze genderbewuste tijd nog vaak het gezicht van de geschiedenis. Denk maar aan het rijtje archetype Willems waarmee onze historie geschreven zou kunnen worden: Willem de Zwijger, koning-koopman Willem I, vadertje Willem Drees, Willem van Hanegem (‚ÄėDe Kromme‚Äô) en niet te vergeten de huidige Oranje-Willem oftewel Willy,...


28-08-2019

Dwarsligger van beroep. Ridder van Rappard (1906-1994)

“Je hebt Jan met de Pet, het tussensoort en mijn stand” Ridder van Rappard. Achter de nostalgische en vaak komische uitspraken van de populistische politicus en ridder Rolly van Rappard ging een √©√©nmansguerrilla schuil tegen het ‚Äėbeschavingsverval‚Äô van wat eens een rechtgeaarde natie zou zijn geweest.¬† Hij flirtte met het hi√ęrarchische gedachtegoed van het fascisme, bleef min of meer democraat,...


20-01-2019

Het katholicisme in Europa

Concurrent van de aardse machten In deze geschiedenis van het katholicisme in Europa is het alsof de auteurs een herfstzonnetje laten schijnen op een kerk in donkere tijden. Ze ontkomen niet aan een zeker ongemak. [Recensie] Het is nogal een waagstuk: in 2018 een handboek publiceren over een religie met ernstige reputatieschade. Want wat moet je schrijven over een godsdienst...


10-10-2018

Het goede leven

Ineens wilden alle Nederlanders vooruit Een nieuwe koelkast, een wasmachine: in de sobere jaren vijftig kwam het verlangen naar welvaart en comfort langzaam op. Dit boek beschrijft hoe de zuinige Nederlander volwaardig consument werd. [Recensie[ Annegreet van Bergen schreef Gouden jaren over de jaren zestig. Haar nieuwe boek is behalve een nostalgisch kijk- en leesboek ook een analyse van het...


09-05-2018

Wilhelmina, mythe, fictie en werkelijkheid

Wilhelmina bevrijd van oorlogsromantiek Had Wilhelmina wel zo’n onverzettelijk karakter en was ze in de oorlog echt zo’n staatsvrouw? Een nieuwe biografie richt zich op de mythes en trekt oude beelden in twijfel. [Recensie] Over Wilhelmina bestaat een eindeloze voorraad anekdotes met de vorstin in de hoofdrol van een onversaagde Don Quichote die zichzelf aanzag voor een polderversie van Queen...


02-05-2018

Raadselvader

Levenslang in staat van paraatheid Opgroeien in een communistische gezinskooi betekent averij oplopen, zo blijkt uit het boek van Jolande Withuis over haar jeugd. Toch is het geen klaagboek en valt ze haar vader niet af. [Recensie] Om te begrijpen wat communisme met het hart doet, moet je bij Gerard Reve zijn. Communisten hadden een stoerheidssyndroom, dat kon je zien...


25-04-2018

De jaren zestig

Elk dorp ging los Deze jaren hebben de wereld voorgoed veranderd, schrijft Geert Buelens in zijn cultuurgeschiedenis over dat decennium. Jos Palm toetst diens bevindingen aan zijn jeugd [Recensie] Het waren in onze familie iconische foto’s. Voor mijn ouders verwezen ze naar een verloren toekomst, voor ons kinderen maakten ze een verlies van zekerheid zichtbaar dat wij, gezagsmoe als we...


04-02-2018

Gods huis in de steigers

De bijwoners willen tempels Gebedshuizen Drie antropologen reisden langs kerken, moskee√ęn en synagogen om te bepalen wat mensen bezielt om een gebedshuis te bouwen of te behouden. [Recensie] God heeft het maar moeilijk in de openbare ruimte. Zijn kerken staan leeg, klaar voor de sloop, en met zijn nieuwe bedehuizen, de moskee√ęn, gaat het ook niet echt lekker: ze zijn...


08-11-2017

Selma

Mao versus knusheid Vorige week won Carolijn Visser met haar boek Selma, Aan Hitler ontsnapt. Gevangene van Mao,  de Libris Geschiedenisprijs. De Leesclub van Alles publiceerde al de recensie uit Wordt Vervolgd. Hier ook de recensie van Jos Palm uit NRC Handelsblad. [Recensie] Ik moet het maar gewoon bekennen. Ik behoorde ooit tot de harde kern van een linkse generatie met talent...


05-11-2017

Karl Marx - grootheid en illusie

Een grondige afrekening met Marx In een nieuwe, lijvige biografie van Karl Marx wordt de complete Marx behandeld, van de schuinsmarcheerder tot de scholasticus en van de sekteleider tot de familieman. [Recensie] Valt er eigenlijk nog wat te beleven aan Karl Marx? Over hem zijn inmiddels meer bladzijden geschreven dan de filosoof uit het provinciestadje Trier zelf ooit schreef, en...


11-10-2017

Kardinaal Ad Simonis

Klein Duimpje in R.K. Nederland Niemand in Nederland zag in 1970 de benoeming van de conservatieve Ad Simonis tot bisschop aankomen. Ook Simonis zelf niet. Hij werd zo toegeeflijk mogelijk, maar was onverbiddelijk. Hij kon niet anders. Er zijn van die gebeurtenissen die op het ogenblik zelf een drama en achteraf bijna een wrange grap lijken. De benoeming van Ad...


04-10-2017

Bloed en barricaden

De heiliging van de Parijse bloedmartelaren Hoe kwam de Parijse Commune in 1871, het eerste experiment met arbeiderszelfbestuur, aan zijn troostende en machtshonger bevestigende status? Of hoe vond het socialisme zichzelf als godsdienst uit? [Recensie] Het is de oermythe van het onvervalste socialisme. Het kroonjuweel van de SP, de afdrachtregeling, vindt er zijn oorsprong, want wie er in de gemeenteraad...


24-09-2017

God in de oorlog

In oorlogstijd was het: hoe hoger de prelaat, hoe voorzichtiger de daad Historicus Jan Bank schreef een belangwekkend en onweerlegbaar boek over de rol van de kerken in de oorlog. Was de natie fout of half fout, de kerk was dat ook, zo blijkt uit een hoos aan belastend materiaal. Hoe goed of hoe fout was God in de oorlog,...


20-09-2017

Aan de Maliebaan

“Na veertig jaar vragen stellen mag¬†ik nu vertellen¬†hoe het zit” ¬†Aan de Maliebaan¬†is Ad van Liempts tiende boek over de Tweede Wereldoorlog. “Op de Maliebaan was op een paar vierkante kilometer de hele oorlog bij elkaar te vinden.‚ÄĚ [Interview] Tsja, wat moet hij daar nou op zeggen? Hij, Ad van Liempt, de nieuwe oorlogsman? “Is dat niet wat te veel...


17-09-2017

Heraut van de Katholieke herleving

Een roomse ijzervreter Deze voorman van het katholicisme was een extremist. Alleen z√≠jn geloof bracht de beste mensensoort voort, vond hij. Hij schreef zelfs ‚Äėeen lied tot de bekering van Nederland‚Äô. Het katholieke land van belofte was nooit weg uit het hoofd van deze vergeten katholieke voorman uit de vaderlandse geschiedenis. Hij was als het ware met het apostelkleed aan...


07-09-2017

Bram, op leven en dood

Brams erkenning van Bram als Bram Na de breuk met zijn artistieke wederhelft Freek de Jonge viel cabaretier en zanger Bram Vermeulen vooral miskenning ten deel. Een laag gevoel van eigenwaarde en Freek speelden daarbij een grote rol. [Recensie] Hij was de mooie jongen van de twee. De sportman met spannend sluikhaar en licht schorre, geile stem, voor wie elk...


06-09-2017

Schampschot

Door Dikke Bertha kwam er een carnavalsverbod [Recensie] Vóór de Grote Oorlog was er één persoon die begreep dat de twintigste eeuw vroeg of laat ons land op gewelddadige wijze aan zou doen: koningin Wilhelmina. Zij weigerde in 1913 de eerste steen te leggen voor het onzindelijke Vredespaleis, en werd niet toevallig de heldin van geschiedschrijver Loe de Jong die...


03-09-2017

Judas

De beste helper van een gnostische goeroe Het was die dag om drie uur ’s middags op z’n allerergst. Elk jaar leek het alsof je opnieuw de dood bijwoonde van de beste mens ooit, Gods zoon, mogelijk gemaakt door de slechtste mens ooit. Ieder jaar haalde ik als katholiek jongetje opgelucht adem als, anders dan op dat apocalyptische, nieuwtestamentische uur,...


27-08-2017

Afgedwaald

Onderhandelen met de waarheid Een betrekkelijke omgang met de waarheid is een kwaliteit die alle katholieken herkennen. Zo ook Vrij Nederland-journalist en katholiek Kees Schaepman. Hij viel van en voor het geloof. [recensie] Een calvinistische jeugd is a writer’s goldmine, een rijke bron voor een confrontatie met het geloof der vaderen. Maar hoe zit het met een roomse jeugd? Is dat ook...


23-08-2017

De geest van het Oude Loo

Juliana, Bernhard en een esoterische club Lange tijd was het beeld van de Greet-Hofmans-affaire dat koningin Juliana ontoerekeningsvatbaar was en dat prins Bernhard haar weer bij haar positieven bracht. Een sprookje, aldus een nieuwe studie. [Recensie] Het was het sprookje van de behekste koningin en de prins-gemaal die haar ruw wakker riep uit haar ‚Äėzalige‚Äô boze droom. Hij handelde, zoals...


20-08-2017

Kardinaal de Jong

Boegbeeld van fierheid In onverzettelijkheid stak kardinaal De Jong in WO II de koningin naar de kroon. Het verschil is dat Wilhelmina in Londen zat en de kardinaal in bezet Nederland. Hij was de op één na bekendste gezagsdrager die in bange oorlogsdagen de rug kaarsrecht hield. Dapperheid, zo bewees hij, kon niet alleen in Londen betoond worden, van waaruit...


16-08-2017

Het Mirakel van Amsterdam

Een huis-tuin-en-keuken-wonder Processielust in Amsterdam Ontstaan, verval en herstel van de wonderhostiecultus is het thema van een rijk boek. Nadruk ligt op de stille omgang in Amsterdam. Soms namen er zo’n 60.000 mensen aan deel. [Recensie] Als er een liga van wonderen zou bestaan, zou het een wondertje uit de eerste divisie zijn. Mijn vrome tante Marie die met handtasje,...


19-07-2017

Scheffer Renan Psichari

Een land met grootheidswaan Met een goed oog voor smakelijke details beschrijft historicus Wesseling Frankrijks worsteling met zichzelf aan de hand van de levens van drie markante persoonlijkheden. [Recensie] Na Napoleon kwam een scherts Napoleon (die waarvan Marx zei dat de geschiedenis zich herhaalde, eerst als tragedie, daarna als klucht). Op de eerste republiek volgde een tweede, op de tweede...


19-07-2017

Terugblik bij strijklicht. Jeugdherinneringen

Nederland herken je aan de polonaise ‚ÄúAardige maar ook wat na√Įeve mensen‚ÄĚ, zo omschrijft Hermann von der Dunk de Nederlanders die hij in de jaren dertig als jonge vluchteling leerde kennen. De wereldhistoricus uit de polder stelde zijn herinneringen te boek. [Recensie] Eigenlijk hoort hij niet thuis in het klassieke rijtje vaderlandse historici, want Nederland is wat klein voor Hermann...


12-07-2017

Keurkinderen

Oefencentra voor de nieuwe mens Ze waren was van een oneindige knulligheid, de twee elitescholen die de nazi’s in Nederland stichtten. Met het kweken van de Übermensch wilde het er dan ook niet zo vlotten, blijkt uit het boek van Paul van der Steen. [Recensie] Welbeschouwd gaat het alleen nog om voetnoten bij het werk van Loe de Jong. Zo...


05-07-2017

De verheerlijking van het verleden

De voorbeeldige vaderlander Dat de Nederlanders in de negentiende eeuw aan nationale eigenliefde leden, was bekend. Lotte Jensen toont in haar boek uit 2008 de rol van de literaire machine bij de creatie van de modelvaderlander. Recent verscheen een herdruk. [Recensie] Aan het eind van de twintigste eeuw gebeurde er iets dat ogenschijnlijk geen pas had in ons zogenoemde kosmopolitische...


28-06-2017

Het geheim van de Valeriusstraat

Wim zat in het verzet, zijn pa was fout. Dat is drama Familieverhalen waarin het hele perspectief op de oorlog, van goed via grijs naar fout, te vinden is binnen één gezin, zijn er niet of nauwelijks. [Recensie] Er is nu een boek dat wel zo’n volledig relaas geeft, hoewel het over een allesbehalve huis-tuin-en-keukengezin gaat. Het geheim van de...


21-06-2017

Toen de katholieken Nederland veroverden

Ruijs bleek wel een ‚Äėacceptabele‚Äô paap Charles Ruijs de Beerenbrouck (1873-1936) was Nederlands eerste katholieke premier. Ondanks twijfels was hij goed voor de natie. [Recensie] Een onverwacht gevolg van het algemeen kiesrecht was dat het calvinistische driesnoer van God, vaderland en Oranje werd opgefleurd met een katholieke premier, de verre voorloper van Lubbers en Van Agt. Het was 1918 en...


14-06-2017

De Nederlandse paus

De spruitjespaus die faalde Adrianus van Utrecht (1459-1523) De enige Nederlandse paus ooit was de juiste man op het verkeerde moment. Rome besloot na Adrianus VI nooit meer een barbaar uit het noorden te kiezen. [Recensie] In de canon van de vaderlandse geschiedenis komt hij niet voor, in de historie van de kerk lijkt hij niet meer dan een voetnoot...


06-06-2017

Loop!

Lopen, dat is pas leven! De monnik voelt zich schuldig als hij een dag niet bidt, de hardloper als hij een dag niet loopt. Jos Palm, ervaringsdeskundige, recenseert drie boeken over de verslaving van het rennen. [Tien jaar geleden schreef Jos Palm dit essay over hardlopen. Vandaag herpubliceren het artikel] [Essay] Ze had die ene zin zelf neergeschreven op de...


24-10-2014

Het hout

Afrekening met het internaat [Recensie] Als iets het beeld van de rooms-katholieke kerk de afgelopen jaren getekend heeft, dan is het de eindeloze rij grote en kleine misdragingen tegen de menselijkheid. Er was de gluurder – en erger – bisschop Gijsen op het jongenspensionaat Bleijerheijde, er waren de ondervoede babylijkjes in de beerput van het Ierse nonnenklooster in Tuam en...