Slechte, Henk

Slechte, Henk

124 Recensies

23-06-2021

Johanna en Margaretha

Gravinnen van Vlaanderen en prinsessen van Constantinopel [Recensie] In de middeleeuwse huwelijkspolitiek was de vrouw vaak een pion op het dynastieke en politieke schaakbord. Dat gold in zekere zin ook voor de dochters Johanna (1200) en Margaretha (1202) van graaf Boudewijn IX van Vlaanderen, die als Boudewijn VI ook graaf van Henegouwen was. Na de Vierde Kruistocht werd hij in...


17-06-2021

Erich Wichman

Ironische kunst, tragisch leven [Recensie] Erich Wichman (1890-1929) was een spraakmakend kunstenaar en als politiek activist in 1921 een van de oprichters van de antidemocratische Rapaille Partij. Wichman en de zijnen waren tegen de stemplicht en het parlementaire stelsel. Ze probeerden de democratie belachelijk te maken door de drankzuchtige zwerver Cornelis de Gelder (‘Had-je-me-maar’) in de gemeenteraad van Amsterdam te...


16-06-2021

Duivels dilemma

De dood van 23 verspreiders van verzetsblad Trouw [Recensie] In 1943 scheidden journalisten zich af van verzetskrant Vrij Nederland en begonnen het protestantse verzetsblad Trouw. De Sicherheitsdienst (SD) had er een klus bij: Fall Trouw. SS-leider Rauter wilde dat Trouw stopte, omdat de krant het gewapende verzet steunde. SD’er Erich Gottschalk kreeg de leiding. Er werden al snel veertig drukkers...


28-04-2021

Een kleyn paleis

De geschiedenis van de Haagse buitenplaats Ockenburgh [Recensie] Drie dichtersvrienden lieten een buitenhuis bouwen rond hun woon- en werkplaats Den Haag. Constantijn Huygens was in 1642 de bouwheer van Hofwijck bij Voorburg, Jacob Cats in 1652 van Huis Sorghvliet (nu bekend als het Catshuis). Theoloog, medicus en dichter Jacob Westerbaen (1599-1670) liet in 1647 zijn ‘kleyn paleis’ Ockenburgh bouwen. Het...


21-04-2021

Het Groot Stakersboek

Staken door de eeuwen heen [Recensie] In 1372 legden in Leiden de vollers hun werk in de lakennijverheid neer, de eerste bekende staking in de Nederlandse geschiedenis, al heette dat toen nog niet zo. Stakingshistoricus Sjaak van der Velden heeft van de 15.436 stakingen in Nederland tussen 1372 en 2019, waarbij hij terecht ook muiterijen op schepen meetelt, een representatieve...


20-04-2021

Het Churchill-complex

Opkomst en ondergang van de Anglo-Amerikaanse orde [Signalering] Ian Buruma beschrijft en analyseert de verhouding tussen en het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten sinds Roosevelt en Churchill. Het is een zeer leesbare geschiedenis van twee landen die in de Tweede Wereldoorlog tot elkaar veroordeeld waren en er toen het beste van maakten. Sindsdien hebben Engelse Prime Ministers de speciale...


14-04-2021

De Zeemogendheden

Hoe een maritieme mentaliteit de vrije wereld maakte [Recensie] Volgens de Britse maritiem-historicus Lambert zijn zeestaten alleen zeemogendheden als hun machthebbers hebben gekozen voor de identiteit die daarbij hoort, dat wil zeggen dat ze staatsgeld steken in een vloot die niet alleen wereldwijd kan handeldrijven, maar ook met speciaal toegeruste schepen de handelsschepen onderweg kan beschermen en piraten kan bestrijden....


07-04-2021

Door wilskracht zegevieren

Sport in de Tweede Wereldoorlog [Recensie] Over sport in de Tweede Wereldoorlog in Nederland wordt al meer dan veertig jaar gepubliceerd. Toch voegt dit boek nieuwe inzichten toe omdat de auteur de nieuwste databases kon gebruiken waardoor andere vragen aan het bronmateriaal gesteld konden worden. Het boek ontzenuwt het misverstand dat de sport tijdens de bezettingsjaren stillag. Het tegendeel was...


17-03-2021

‘Helden’ op hengsten

Verhalen over ruiterstandbeelden [Signalering] Kees van Tilburg heeft er een levenswerk van gemaakt om ruiterstandbeelden te registreren en documenteren, maar ook – prachtig – te fotograferen. Hij wil het verhaal van de verbeelde persoon vertellen Ă©n waarom het beeld gemaakt is en door wie. Hij begint met het enige bewaarde ruiterstandbeeld uit de Oudheid, dat van Marcus Aurelius en eindigt...


16-03-2021

Romantici en Revolutionairen

Literatuur en schrijverschap in Nederland in de 18de en 19de eeuw [Recensie] Romantici en Revolutionairen heeft een wetenschappelijke opzet, maar ondervangt een eventueel gebrek aan specifieke kennis bij de lezer door glasheldere kaderteksten. Het boek brengt verschillende schrijvers terug onder de aandacht die van de samenleving in hun eigen tijd literair verslag deden (maar nu misschien literair vergeten zijn); hun...


10-03-2021

Jacques van Marken

De eerste sociale ondernemer van Nederland [Recensie] Domineeszoon Jacques van Marken (1845-1906) stichtte na zijn studie aan de Polytechnische School te Delft in deze stad de Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek (1869) en later CalvĂ©. Hij werd ondernemer in een tijd waarin de aandacht voor het moeilijke leven van arbeiders toenam. Jacques streefde naar ‘verzoening van Arbeid en Kapitaal’, omdat hij...


07-03-2021

De Bosatlas van de Tweede Wereldoorlog

Cartografisch indrukwekkend [Signalering] In de serie thematische Bosatlassen, die naast kaarten ook tekst, informatieve foto’s en grafisch materiaal bieden, verscheen er kortgeleden een over de Tweede Wereldoorlog. De titel is eigenlijk te bescheiden. Behalve vele aspecten van de oorlog zelf komt het interbellum aan bod vanwege de nieuwe ideologische tegenstellingen, en krijgen de naweeĂ«n van de oorlog ook aandacht, zoals...


06-03-2021

Een wrang feest

De dagen voor en tijdens de bevrijding van Nederland [Recensie] Twee boeken die duidelijk maken dat de bevrijding van Nederland niet alleen maar feestelijk verliep. Zo eindigt Ad van Liempt zijn relaas bij de bevrijding van Nederlands-Indië en het uitroepen van de onafhankelijke staat Indonesië door Soekarno en Hatta in augustus. 100.000 (Indische) Nederlanders hadden geleden in wat lang de...


06-03-2021

Pro Patria et Patienti

De Nederlandse militaire geneeskunde 1795-1950 [Signalering] Medisch-historicus Leo van Bergen combineert de medische Ă©n militaire geschiedenis van Nederland van de Bataafse Republiek tot en met de ‘Politionele Acties’. Het boek heeft interessante rode draden, waarvan de titel Pro Patria et Patienti de spannendste verwoordt: wie gaat voor, het vaderland of de patiĂ«nt? Deze vraag werd in de 19de eeuw onderwerp...


03-03-2021

Duitse passages

Een reis door twee eeuwen Duitsland [Recensie] Duitse passages beschrijft de cultuur (in ruime zin) en de geschiedenis van Duitsland aan de hand van verhalen over steden en hun inwoners in de afgelopen twee eeuwen. Daaronder zijn ook buitenlandse passanten, want de Duitse cultuur en geschiedenis werden toen niet alleen gedragen door Duitsers, maar tevens door kunstenaars, literatoren en politici...


03-03-2021

De Gouden Rots

Hoe op St. Eustatius wereldgeschiedenis werd geschreven [Recensie] Het kleine Caribische bovenwindse eiland St. Eustatius was sinds 1636 in bezit van de West-Indische Compagnie en vooral geschikt voor de transitohandel. Het riep zichzelf daarom in de 18de eeuw uit tot vrijhaven; dat dit succes had, blijkt uit de bijnaam ‘de Gouden Rots’. Via St. Eustatius gingen wapens en buskruit naar...


24-02-2021

Het verhaal van de grondwet

Zoeken naar wij [Recensie] Van de 193 lidstaten van de Verenigde Naties hebben er 189 een geschreven grondwet. Driekwart daarvan dateert van na 1975 en van die 193 landen zijn er misschien veertig in de praktijk echt democratisch. Zelfs uitgesproken dictators willen een grondwet, al gaat het dan vaak om weinig meer dan een symbool met rituelen. Dat grondwetten in...


16-12-2020

Zo, ben jij er ook nog?

Kind in de Tweede Wereldoorlog [Recensie] Roos Bazuijnen (87) was negen toen de bezetters haar communistische ouders arresteerden. Ze hielp haar twee zusjes in het ouderlijk huis drie oorlogsjaren door. Ze vertelde haar verhaal aan de auteurs, die het Rotterdamse gezin beschrijven waarvan de leergierige Roos, vernoemd naar Rosa Luxemburg, zich herinnert dat het anders was dan de andere in...


14-12-2020

Hoeveel poten heeft een octopus?

Het grote boek van de nutteloze kennis [Signalering] Filosofen buigen zich over de vraag welke kennis nuttig is voor de vooruitgang van de wereld en welke niet. Abraham Flexner juichte in 1939 schijnbaar nutteloos onderzoek toe, omdat belangrijke ontdekkingen te danken zijn aan wat nutteloze experimenten leken. Bertrand Russell meende dat na de Industriële Revolutie de nadruk teveel kwam te...


23-09-2020

Het verscholen dorp

Ondergronds op de Veluwe 1943-1944 [Signalering] In 2005 publiceerde Jeroen Thijssen onder titel Het verborgen dorp het verhaal van het half- ondergrondse onderduikersdorp in de Soerelse bossen bij Vierhouten. Hier werden op verzoek van het verzet onderduikers verzorgd door de Amsterdamse advocaat Eduard von Baumhauer en het Vierhoutense echtpaar Bakker, van voorjaar 1943 tot najaar Het dorp heette in de...


16-09-2020

Vervaagde grenzen

Een blik achter het gordijn van een voorgoed verdwenen Europa [Signalering] Historicus en oud-diplomaat Hans Glaubitz kwam in 1971 als Nederlandse student voor het eerst in Hongarije, en reisde in 1973 voor zijn studie via het zuiden de DDR naar Polen. Hij koos die omweg om het Saksische dorp Glaubitz te bezoeken waaraan hij zijn familienaam ontleent. Vanaf 1978 werkte...


15-09-2020

Een kleine geschiedenis van de economie

Economie uitgelegd voor een breed publiek [Recensie] Kishtainy vertelt een breed lezerspubliek waar de economische wetenschap zich mee bezighoudt: hoe de samenleving om moet gaan met productiemiddelen als grondstoffen, gebouwen, machines en de mensen die de producten maken. De auteur legt uit dat de mens onvermijdelijk economisch denkt en handelt, en waarom dat denken voortdurend verandert. Hij behandelt de opvattingen...


14-09-2020

Pest en Cholera

Geneeskunde door de eeuwen heen [Recensie] De cholera waarde rond in de 19de eeuw. Ze werd veroorzaakt door een bacterie uit India, verspreidde zich over Europa en maakte talloze doden onder de arbeidersbevolking in de geĂŻndustrialiseerde steden. In Pest en Cholera heet ze daarom een ‘industriĂ«le moordenaar’, en er kon pas iets aan gedaan worden nadat Robert Koch het verband...


09-09-2020

Nederlandse Bevrijdingsoorlog

De rafelranden van een grimmige strijd [Recensie] Hoe stond Nederland ervoor toen in 1944 de bevrijding van start ging? De auteurs van dit achtste Oorlogsdossier van Walburg Pers beginnen met een indringende schets van de situatie hier aan de vooravond van de bevrijdingsoorlog, en van de militaire situatie in het door de Duitsers bezette deel van Europa. Een van de...


26-08-2020

Alfred Mozer

Duitser. Nederlander. Europeaan (1905-1970) [Recensie] Alfred Mozer vluchtte in 1933 uit nazi-Duitsland naar Nederland en werd actief in de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP). Hij zat tijdens de oorlog ondergedoken en werd daarna Nederlander. Hij ijverde als internationaal secretaris van de PvdA voor een verenigd Europa, van 1958 tot 1970 als politiek adviseur en kabinetschef van Eurocommissaris Sicco Mansholt. In 1972...


22-08-2020

Het leven der dieren

De toestand in de wereld in dierencartoons, 1947-1952 [Recensie] Dit boek voegt aan het bekende werk van Marten Toonder (1912- 2005) een tot nu onbekend onderdeel toe: de spotprenten die hij na de oorlog tekende voor drie weekbladen. Aan het eind van de oorlog had hij overigens in het illegale satirische blad Metro al met prenten de spot gedreven met...


20-08-2020

We waren er bij

De eeuw van de radio [Recensie] De eerste Nederlandse radio-uitzending was op 6 november 1919 vanuit het Kurhaus in Scheveningen. Ze was in een advertentie in NRC aangekondigd, en bedoeld als marketing voor de Nederlandsche Radio Industrie van ingenieur Schotanus Ă  Steringa Idzerda. Hij hoopte zo de aankoop van apparatuur te stimuleren.De marketing werd geen succes, maar de radio wel....


19-08-2020

Koreaoorlog

Bitter lijden en atoomdreiging [Recensie] Tussen 1950 en 1953 woedde tussen Noord- en Zuid-Korea de enige oorlog die onder auspiciĂ«n van de Verenigde Naties is gevoerd. Deze Koreaoorlog, zoals auteurs Doedens en Mulder hem noemen, was het gevolg van de bezetting na de Tweede Wereldoorlog van het in 1910 door verliezer Japan geannexeerde Koreaanse ‘keizerrijk’. De Sovjet-Unie bezette het noorden...


18-08-2020

Omwenteling

Hoe staten omgaan met crisis en verandering [Recensie] Omwenteling analyseert de grootste crises uit de geschiedenis van zes landen, en de crisis die Jared Diamond op dit moment in zijn eigen Verenigde Staten constateert. Interessant is bijvoorbeeld zijn beschrijving van hoe Japan vanaf 1853 in crisis raakte door Amerikaanse militaire dwang en zich als gevolg daarvan juist ontwikkelde tot een...


13-08-2020

Standbeelden in Nederland

[Recensie] De Japanse fotograaf Shinji Otani legde standbeelden in Nederland vast, historicus Pepijn Reeser geeft verhelderend de context rond hun verrijzen, en hoe er (later) mee is omgegaan.Mensen die in hun tijd als ‘groot’ werden beschouwd zijn vaak met standbeelden geĂ«erd, zoals Erasmus in Rotterdam (Hendrick de Keyser, 1622). In de 19de eeuw gebeurde dit vaak, toen in Europa nieuwe...


12-08-2020

De markies met het dubbele leven

100 jaar Baekers’ Textielfabrieken Eindhoven [Recensie] Eindhoven was al voor de komst van Philips in 1891 een belangrijke industriestad met sigarenfabrieken, textiel- en leerindustrie. Vanaf 1928 werden er ook auto’s gemaakt. Ondanks de snelle groei van Philips waren deze ondernemingen omstreeks 1950 nog steeds belangrijk. De Markies met het dubbele leven beschrijft de geschiedenis van de belangrijkste textielfabriek in Eindhoven....


06-08-2020

Hermanus Willem Koekkoek

Schilder en illustrator van oorlog en vrede (1867-1929) [Recensie] Hermanus Willem Koekkoek was een achterneef van de bekendere romantische landschapsschilder B.C. Koekkoek, aan wie inKleef het museum Haus Koekkoek is gewijd. H. W. Koekkoek (1867-1929) wilde eigenlijk militair worden maar koos voor de kunst en heeft een indrukwekkend oeuvre nagelaten van schilderijen en tekeningen over oorlog en militairen. Oorlog was...


05-08-2020

De Hanze

Kooplui, koningen, steden & staten [Recensie] De Duitse Hanze is terecht een van de vijftig vensters in de Canon van Nederland. De Hanze was vanaf het midden van de 12de eeuw een samenwerkingsverband van kooplieden en handelssteden rond de Oostzee en de Noordzee (het Oud Hoogduitse hansa betekent groep). De samenwerking begon relatief los, met een groeiend aantal ‘hanzegerechtigde’ steden...


29-07-2020

De onzichtbare keizer

Napoleon op Elba [Signalering] In de talloze biografieën van Napoleon hebben zijn tien maanden op Elba een bescheiden plek. Hij zat er zogenaamd als staatshoofd, maar feitelijk als balling met behoud van titel. De recente vuistdikke biografieën van Johan Op de Beeck en Adam Zamoyski besteden meer aandacht aan de depressieve toestand van de verslagen keizer (die een mislukte zelfmoordpoging...


15-07-2020

De revolutie die niet doorging

De tragedie van Troelstra-november 1918 [Recensie] De poging van SDAP-voorman Pieter Jelles Troelstra om in 1918 een revolutie te laten uitbreken is de geschiedenis ingegaan als ‘de revolutie die niet doorging’. In 1968 wijdde H.J. Scheffer er een monografie aan en in 2018 deed Rob Hartmans dat opnieuw. Twee op degelijk onderzoek gebaseerde boeken over hetzelfde onderwerp met vergelijkbare titels...


08-07-2020

De voedselcommissaris

Een hoge ambtenaar in oorlogstijd [Recensie] ‘Burgemeester in oorlogstijd’ is een zegswijze geworden voor iemand die om erger te voorkomen zijn handen niet schoon kan houden. Journalist Kees Tukker past het toe in zijn integere en op goed onderzoek gebaseerde boek over zijn oudoom Jan Groen Tukker. Hij was een boerenzoon die in Wageningen studeerde en hoge ambtenaar werd op...


01-07-2020

Gabrielle Petit

Symbool voor nieuwe doelen [Recensie] Dit boek vertelt hoe een ‘gewoon’ meisje symbool kon worden voor idealen waarmee zij tijdens haar leven niets te maken had, terwijl haar eigenlijke heldendaad vergeten raakte. De Belgische Gabrielle Petit groeide op in een internaat dat ze op haar zestiende verliet om in Brussel dienster te worden. Ze ging na de Duitse inval in...


24-06-2020

Onbekende erfenis

Openhartig boek van zoon over de verering van zijn moeder voor Hitler [Recensie] Tussen ouders en kinderen heeft lang een zwijgcultuur bestaan rond de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Ouders vertelden weinig en kinderen begrepen dat ze beter niets konden vragen. De verhalen die inmiddels wel zijn gepubliceerd, komen vooral van nakomelingen van Joodse families en van verzetsmensen, minder van...


17-06-2020

Parijs-Berlijn

Reisgids naar de vrede van WOI [Recensie] Journalist Peter Jacobs en reisschrijver Erwin Dedecker bezochten in zes landen 31 plaatsen die verband hebben met de wapenstilstand van 1918 en de vrede van 1919. Natuurlijk de treinwagon in CompiĂšgne waarin de wapenstilstand werd gesloten, maar ook veel minder bekende plekken, zoals Christiansfeld in het grensgebied tussen Denemarken en Duitsland. Hier loopt...


10-06-2020

Moed en Mededogen

Joden onderduikers in Deventer [Recensie] Deventer had tot de oorlog een bloeiende Joodse gemeenschap. De sfeer was zionistisch, doordat Ru Cohen hier in 1918 de Vereniging tot vakopleiding van Palestinapioniers had opgericht. Tussen 1942 en 1945 waren in tenminste 56 Deventer huizen Joden ondergedoken, heeft Hans van Beeck na negen jaar onderzoek vastgesteld. Hun situatie was extra hachelijk omdat in...


08-06-2020

Zand, grind en de historische binnenvaart

Honderd jaar zelflossen [Signalering] Toen Nederland in de late 19de en vroege 20ste eeuw snel industrialiseerde, groeide de behoefte aan bouwstoffen als zand en grind. Die werden traditioneel vervoerd over water, en de vrachtschippers losten hun schepen omstreeks 1900 nog met een schep en een kruiwagen. Een schipper in Nieuwerkerk aan den IJssel bedacht na jarenlang experimenteren in 1916 een...


28-05-2020

Het geheim van Stroeve

Het verhaal van een eigenzinnige familiebank [Recensie] Joost Ramaer neemt de lezer mee door 200 jaar geschiedenis van de Amsterdamse effectenbeurs. Hij doet dat aan de hand van zeven generaties Stroeve die daar van 1818 tot 2018 als familiebank actief waren. De eerste kwam in 1759 uit Duitsland naar Amsterdam. Zoon Jan begon in 1818 als commissionair in effecten onder...


27-05-2020

Amsterdammers en hun bibliotheek

Bibliotheken tijdens WO II [Recensie] Twee publicaties laten zien hoe verschillend Nederlandse bibliotheken de Tweede Wereldoorlog zijn doorgekomen. Aan dit onderwerp was eerder nog geen studie gewijd; ten onrechte, want het is boeiend. Alles Behouden beschrijft het wedervaren van de Bibliotheek Deventer aan de hand van dagboeken van de directrice en leerling assistenten. De nadruk ligt op de periode van...


20-05-2020

Ons gaat het in ieder geval nog goed

Een Nederlandse familie in Oost-Pruisen 1920-1946 [Recensie] Dit is het ontroerende verhaal van een gezin dat door de Tweede Wereldoorlog werd verscheurd zonder dat de leden elkaar definitief kwijtraakten. Stoffenkoopman Michiel Hoogendijk begon in 1920 met zijn vrouw en vijf kinderen op een Oost-Pruisisch Rittergut een boerenbedrijf, en kreeg daar nog twee kinderen. Alle kinderen groeiden Duits op. Om zich...


18-05-2020

Grondleggers

Het verhaal van de Nederlandse baggeraars [Recensie] Grondleggers is een serieuze geschiedschrijving van de ‘natte aannemerij’ en een belangrijke bijdrage aan de recente maritieme geschiedenis. De moderne baggersector stamt uit 1868. Toen begon het graven van de Nieuwe Waterweg, onder leiding van de civiel ingenieur van Rijkswaterstaat Pieter Caland. Hij stelde dat de werking van eb en vloed zelf zou...


17-05-2020

Een calvinistisch land?

Religie in Nederland [Signalering] Nederland heeft wereldwijd het imago van een protestants land. Daarin is protestants hetzelfde als calvinistisch en staat ‘calvinistisch’ ook voor sober, star en ijverig. Peter van Dam ontmaskert dit helder en overtuigend als een mythe. Hij noemt zijn boek een sociale geschiedenis van de religie in Nederland. Een van de rode lijnen is de ontwikkeling van...


16-05-2020

De zomer van 1823

Het dagboek van zijn voetreis door Nederland [Signalering] In 1823 besloten Jacob van Lennep en Dirk van Hogendorp om na hun afstuderen niet de toen in hun kringen gebruikelijke grand tour door Europa te doen, maar te voet en in diligences en op trekschuiten noordoost Nederland, Zeeland en Brabant te verkennen. De reis duurde van 28 mei tot 2 september,...


13-05-2020

Vroeger was alles anders

Het dagelijks leven in BelgiĂ« vlak voor de golden sixties [Signalering] In de jaren 1960 is BelgiĂ« (en Nederland) veranderd door de snelle groei van de welvaart. Daarom concentreerde Korneel de Rynck zich op het leven in BelgiĂ« enkele jaren ervóór. Hij beschrijft het dagelijks leven van de gewone Belg aan de hand van thema’s als eten, wonen, huishouden en...


12-05-2020

De mulo

De carriùreschool voor het ‘gewone’ volk [Recensie] De mulo (meer uitgebreid lager onderwijs) is ingesteld bij de Onderwijswet van 1857, die voortvloeide uit de grondwetsherziening van 1848. De parlementaire democratie leidde tot een groter bestuurlijk apparaat dat eisen stelde aan de kennis van de mensen die daarin werkten. Hetzelfde gold voor de handel, het bankwezen en de industrie. Er was...


11-05-2020

Van Amsterdams Peil naar Europees referentievlak.

De geschiedenis van het NAP tot 2018 [Recensie] Nederland telt meer dan 35.000 bordjes met witte NAP markeringen. NAP staat voor Normaal Amsterdams Peil. Het nul-niveau van dit referentiepeil is ongeveer gelijk aan het gemiddelde zeeniveau van de Noordzee. Het hoogste punt in Nederland ligt op de Vaalserberg: 322,5 meter boven NAP; het laagste bij Nieuwerkerk aan de IJssel: 6,78...


22-04-2020

Krimoorlog 1853-1856

Een vergeten wereldoorlog [Recensie] In dit zesde deel van de serie Oorlogsdossiers gaat het over een oorlog die 1853 tussen Rusland en het Osmaanse Rijk begon, maar in 1854 al het karakter kreeg van een wereldoorlog. Engeland en Frankrijk kwamen het Osmaanse Rijk te hulp en verklaarden Rusland de oorlog, gevolgd door Piëmont-Sardinië. Nederland bleef neutraal, vanwege economische belangen, maar...


15-04-2020

Een verzonnen koninkrijk

Het verhaal van onze nationale mythe [Signalering] Auteur Flip van Doorn noemt zichzelf ontdekkingsreiziger in Nederland. Hij ging vanuit de buurtschap Nederland in de Kop van Overijssel op zoek naar verhalen die vertellen wat Nederland tot Nederland heeft gemaakt. Om te beginnen de taal. Hij begint die tocht bij de eerste geschreven Nederlandse tekst in Nijmegen. Daar bewaart Museum Het...


10-04-2020

De nacht van Byrman

[Signalering] In 1950 overleed sergeant Ferdinand Byrman na een korte ziekte onder verdachte omstandigheden vier dagen na zijn aankomst in gevangenis Veenhuizen. Hij had in Indië 5000 sigaretten gestolen en was door de krijgsraad veroordeeld. Na zijn repatriatie moest hij met 24 andere gerepatrieerde en gestrafte militairen zijn straf uitzitten. Hij was getrouwd en had een tweeling, maar heeft zijn...


09-04-2020

Tussen Lenin en Lucebert

Mathilde Visser, kunstcritica (1900-1985) [Signalering] Mathilde Visser schreef van 1956 tot 1972 kunstkritieken voor het communistische dagblad De Waarheid en, na haar ontslag, tot 1985 voor het Financieele Dagblad. Ze schreef wat ze vond, ongeacht het redactionele beleid. Haar vader was mr. L.E. Visser die in 1941 door de Duitse bezetter werd ontslagen als president van de Hoge Raad, omdat...


08-04-2020

De nieuwe rafelrand van Europa

De eeuwenlange voorgeschiedenis van Brexit en Trump Unieboek In De rafelranden van Europa (2016) gaf de auteur een beeld van de ontstaansgeschiedenis van de grenzen in gebieden waarmee Europa aan zijn randen te maken heeft, zoals Rusland, Turkije en Noord-Afrika. In hetzelfde jaar besloten de Britten de Europese Unie te verlaten en werd Donald Trump president van de Verenigde Staten,...


13-02-2020

De vernuftige etser

Het scandaleuze leven van Romeyn de Hooghe [Recensie] Romeyn de Hooghe was de productiefste en creatiefste Nederlandse grafische kunstenaar in de late 17de eeuw. Hij was aanhanger van stadhouder Willem III. Hij werd diens propagandist toen Willem in 1688 in Engeland schoonvader Jacobus II verjoeg, en als gemaal van MariaStuart II koning van Engeland werd. De Hooghe verheerlijkte Willem op...


12-02-2020

Adellijk wild

Een familiegeschiedenis [Recensie] Jonkheer Antoon (‘Buurt’) van Nispen tot Pannerden (1914-1972) zat in 1941 als verzetsman na verraad een half jaar gevangen in het Oranjehotel in Scheveningen en werkte vanaf 1946 in verschillende functies bij het kabinet van de ministerpresident, laatstelijk als secretaris-generaal van het ministerie van Algemene Zaken. Van zijn werk rest een ordner vol ambtelijke notities die in...


12-02-2020

Eiland in de nevel

Romantische omzwervingen van Pieter Kikkert, de eerste wandelaar op Texel [Recensie] Pieter Kikkert (1775-1855) wandelde in 1791 als eerste ruim 50 kilometer over het toen nog onherbergzame Texel, en schreef het romantische verslag dat Lodewijk Dros gebruikte voor dit boek. De familie van deze Leidse jongeman kwam van Texel en zijn oom had de gewichtige functie van kastelein van het...


10-02-2020

Met KLM de wereld rond

Een eeuw Flying Dutchman Ron Wunderink heeft altijd bij de KLM gewerkt, maar dit is geen gedenkboek in opdracht van de KLM. Het is een biografie van het bedrijf, die leest als een historische roman. De auteur schetst hoe de Haagse kruidenierszoon Albert Plesman luitenant bij de infanterie wordt en sterk in de greep komt van de prille luchtvaart. Hij...


05-02-2020

De grafdelvers

De laatste winter van de Weimarrepubliek [Recensie] De Republiek van Weimar was een vernieuwende maar wankele democratie die 15 jaar stand hield. De economische wereldcrisis veroorzaakte werkloosheid en maakte, met de naweeën van het vredesverdrag van Versailles, de opkomst mogelijk van twee extreme politieke bewegingen: communisme en nationaalsocialisme. Politici streden om de macht. In de winter van 1932-1933 won Adolf...


29-01-2020

De vergeten vissers van Middelharnis

Scheepsrampen en ongevallen (1717-1938) [Recensie] Deze gedetailleerde beschrijving van de scheepsrampen tussen 1717 en 1938 waarbij vissers uit Middelharnis zijn omgekomen, heeft een genealogisch karakter maar biedt veel meer. Dit komt doordat de visserij eeuwenlang prominent was in het Zuid-Hollandse Middelharnis. De bedrijfstak, en dus ook de vissers en hun gezinnen, bepaalde er daarom in hoge mate de economie en...


15-01-2020

Broeders in Oorlog – vijanden in vrede

[Recensie] In 2019 wordt veel aandacht besteed aan de executie van Johan van Oldenbarnevelt, ook omschreven als een gerechtelijke moord. Hier is gekozen voor de historische roman van Nicolaas Matsier over de laatste acht maanden van Van Oldenbarnevelt, die hij in gevangenschap doorbracht, en de analyse van historicus Mike Harmsen van de tragische ontwikkeling van de relatie tussen de bestuurder...


11-01-2020

Grenskoorts

Hoe Europa er voorbij Zundert uitzag [Recensie] Dit boeiende boek zal de generaties die vóór het verdrag van Schengen (1985) door Europa reisden veel herkenning geven. Lörzing heeft vanaf circa 1965 als lifter en met een oude bestelbus heel Europa afgereisd,toen er nog een IJzeren Gordijn bestond en in het westen echte grenzen en je overal in een andere munt...


02-01-2020

Luilekkerland

400 Jaar koken in Nederland [Recensie] Dit boek is primair een geschiedenis van het Nederlandse kookboek en van de boeken over voedsel vanaf de 16de eeuw, en niet van het Nederlandse eten. Maar onvermijdelijk zijn er veel raakvlakken. Kookboeken veranderden, omdat de persoon en de rol van de kok veranderden, reizigers nieuwe ingrediënten meebrachten en immigranten gerechten introduceerden. Luilekkerland vertelt...


01-01-2020

Een zoon voor de fĂŒhrer

De nazi-utopie van Julia Op ten Noort [Recensie] Julia Op ten Noort (1910-1996) was een aantrekkelijke en spirituele vrouw die opgroeide in een adellijk gezin met actieve nationaalsocialistische sympathieën. Ze was actief in de Oxford Groep, beter bekend als de Morele Herbewapening, ontmoette in 1934 Heinrich Himmler en sloot vriendschapmet Meinout Rost van Tonningen (op wie ze verliefd was); zij...


25-12-2019

De man die Schiedam veranderde

Het bewogen leven van M.C.M. de Groot [Signalering] Het grote voorbeeld van de Schiedammer commissionair in spiritus en moutwijn M.C.M. de Groot (1860-1935) was de Britse historicus Arnold Toynbee. Die moedigde de arbeiders aan vakbonden en coöperaties te stichten en was actief in hun culturele verheffing. De Groot was als progressief liberaal lid van de Schiedamse gemeenteraad. Hij was onderdeel...


18-12-2019

Tussen politiek en publiek

Politieke prenten uit een opstandige tijd, 1880-1919 [Recensie] Politiek was tot ca. 1880 voorbehouden aan de liberale elite, daarna betraden ook nieuwe groepen het toneel. Elite en nieuwkomerskenden elkaar niet en moesten dus aan elkaar wennen. De rode draad van dit boek is dat politieke prenten een belangrijke rol vervulden in het met elkaar in contact komen van enerzijds de...


02-10-2019

De Daf van mijn vader

Een eerlijk beeld van de Nederlandse Kever [Recensie] Dafje dat Van Doorne’s Aanhangwagen Fabriek van 1958 tot 1976 produceerde, was bedoeld als de Nederlandse Lelijke Eend of Kever, maar is te vroeg aan slechte marketing ten onder gegaan. Achter de kneuterige titel gaat de boeiende cultuurgeschiedenis schuil van ruim twintig jaar naoorlogs Nederland, met Daf als treffende representant. Vaessens noemt...


25-09-2019

Esel, Teufel, Schwein

Böse Seiten der Reformation [Signalering] 500 Jaar Reformatie werd in 2017 herdacht met tentoonstellingen, waarvan de catalogi soms blijvende naslagwerken zijn. Zoals deze die een tentoonstelling begeleidt over de hoofdrol van de drukkunst waardoor de Reformatie sneller en met meer  succes zijn weg vond dan eerdere hervormingsbewegingen. Dankzij de drukkunst bereikten honderden vlugschriften en spotprenten de ongeschoolde gelovigen. Zij misten hun doel...


18-09-2019

Dutch New York Histories

 Amerikaans en slavernij erfgoed [Signalering] Dutch New York Histories is een bijzondere historische reisgids door New York en omgeving. Het bespreekt negentig locaties in en om de stad die een plek hebben in de geschiedenis van Nieuw-Nederland, en de nalatenschap van slavernij staat daarbij centraal. De auteurs zijn ook betrokken bij het project Mapping slavery en de succesvolle black heritage tours...


04-09-2019

Karel de Grote

Stamvader van Europa [Signalering] Weinig historische heersers spreken zo sterk tot de verbeelding als Karel de Grote. Hij voltooide de expansiepolitiek van zijn vader en grootvader. Merovingische koningen maakten vanaf de vierde eeuw van het noordwestelijke deel van het vervallen Romeinse Rijk het machtige Frankische Rijk. Karels grootvader Karel Martel nam na de dood van de laatste Merovinger de macht...


21-08-2019

Moord en Doodslag

Zestien verjaarde zaken [Signalering] Zestien beroemde historische moorden, waarvan de eerste die op de Egyptische farao Ramses III, en de laatste die op de Israëlische premier Yitzak Rabin, hebben één ding gemeen: ze veranderden de geschiedenis en ze zijn een spiegel van de tijd waarin ze werden gepleegd. De meeste moorden hadden een politieke achtergrond, maar ook het geloof kon aanleiding...


14-08-2019

Een wonder-werck, door menschen handen

Haagse wegen en begraafplaatsen [Recensie] Kees Stal vertelt in Een wonder-werck, door menschen handen, smakelijk waarom en hoe in de 17de eeuw de eerste brede, verharde en rechte straatweg dwars door de ‘wildernis’ in Holland bij Scheveningen tot stand kwam, wie zich daarvoor inzetten en wie al dan niet terecht met de eer is gaan strijken. Hij geeft goed inzicht...


07-08-2019

Een beknopte geschiedenis van Nederland

Immigratie en tolerantie [Signalering] Onder de vele eendelige geschiedenissen van Nederland valt dit boek op. Het is geschreven in opdracht van de Cambridge Concise Histories en de auteur is Amerikaan van geboorte en opleiding, maar woont en werkt wel sinds 2003 in Nederland als hoogleraar in de moderne Nederlandse geschiedenis. Het is op zijn voorstel ook in het Nederlands gepubliceerd...


31-07-2019

Van Stadsie tot stad

Utrecht 1950-1975 [Signalering] Dit boek geeft een indringend beeld van de ontwikkeling van Utrecht tussen 1950 en 1975. De auteurs laten met veel foto’s en interessante teksten zien hoe de slaperige provinciestad veranderde in wat ze noemen “het centrum van het land”. Ze vertellen hoe annexaties en nieuwbouw Utrecht snel groter maakten. Maar ook hoe de auto de stad binnendrong en...


13-03-2019

Willoughbyland

Engelands verloren kolonie [Signalering] We vergeten het soms, maar voordat Suriname in 1667 in Nederlandse handen kwam, werd het gebied geclaimd door de Engelsen. Matthew Parker beschrijft op aanstekelijke wijze deze Engelse voorgeschiedenis. Halverwege de 17de eeuw was Suriname voor veel Engelsen een belangrijke en hoopgevende plaats. Na de ‘ontdekking’ van Suriname in 1650 door de gouverneur van Barbados, baron...


13-03-2019

Amsterdam’s Atlantic

Nederlanders in Brazilië [Signalering] In het werk van Michiel van Groesen staat de projectie van een koloniale plek in de 17de eeuw centraal: Nederlands-Brazilië, dat zich in de Nederlandse verbeelding van utopische kolonie tot een plaats des onheils ontwikkelde. Recife, gelegen aan het meest oostelijke deel van de Braziliaanse kust, was van 1624 tot 1654 een Nederlandse, protestantse kolonie. In 1654...


23-01-2019

Politieke Geschiedenis van België

Standaardwerk over de periode 1830-heden [Signalering] Dit is een historisch standaardwerk. De eerste editie verscheen in 1980 en daarna is het met een grote regelmaat herdrukt. Enkele herdrukken zijn niet alleen geactualiseerd maar ook inhoudelijk en structureel herzien. In 2016 verscheen een herziene versie, waarin ook de oorspronkelijke thematisch-chronologische structuur is veranderd. Het boek telt nu zes hoofdstukken, waarin Els Witte...


16-01-2019

Willem III

De weerspannige koning [Signalering] Willem III is de beruchtste van de drie koningen die Nederland in de 19deeeuw regeerden. Dit komt door de vele schandalen waarmee zijn koningschap is omgeven, maar ook door de tijd waarin hij staatshoofd was. Willem moest rekening houden met de grondwet maar was van nature een autocraat die zelf wilde regeren. Zijn karakter noemt de...


05-12-2018

Bruid van de Maas

Rotterdam van de prehistorie tot nu [Signalering] Dit boek is een belangrijke bijdrage aan de historiografie van Rotterdam. Zonder noten en documentatie wandelt Han van der Horst door de geschiedenis van Rotterdam. Hij doet dat als een erudiete gids maar ook als inwoner van buurstad Schiedam, die denkt dat hij daardoor een nuchtere kijk heeft op het bruisende en internationale...


05-12-2018

De Russische revolutie. Een nieuwe geschiedenis

De revolutie die niet onontkomelijk was [Signalering] McMeekin biedt een levendig geschreven politieke geschiedenis van de Russische revolutie en haar voorgeschiedenis, gebaseerd op recent archiefonderzoek. Terecht verwerpt hij de oudere visie dat de revolutie het onvermijdelijke resultaat was van de bestaande klassentegenstellingen in de Russische samenleving. Maar vervolgens slaat hij door naar de andere kant. Ondanks aanzienlijke problemen was het...


27-06-2018

‘Het pryeel van Zeeland’

Buitenplaatsen op Walcheren 1600-1820 [Recensie] Op Walcheren bestonden omstreeks 1750 tenminste 139 buitenplaatsen. Volgens Martin van den Broeke was hun hoogtij tussen 1600 en 1820. Hij geeft met dit proefschrift de buitenplaatscultuur van Walcheren de sociaaleconomische, landschappelijke en culturele context die de buitenplaats als individueel object nog niet had. Zijn werk deed hij daarbij zo goed, dat recent een (enigszins...


28-02-2018

Atlas van de Reformatie in Europa

De Reformatie revisited Vorig jaar werd herdacht dat het vijfhonderd jaar geleden was dat Luther zijn stellingen aan de kerkdeur in Wittenburg timmerde. We werden overspoeld met publicaties, websites en tentoonstellingen. Wat blijkt? Zoek je nu naar informatie dan is die moeilijker beschikbaar. Daarom op De Leesclub van Alles nog even een samenvatting van de mooiste boeken die ter gelegenheid...


07-02-2018

Een Duits leven

Niet weten, of niet willen weten? [Recensie] Het levensverhaal van Brunhilde Pomsel, Een Duits leven – Brunhilde Pomsel, het confronterende verhaal van de secretaresse van Joseph Goebbels, is een interessant en onthullend egodocument. Het lijkt oprecht maar soms ook wat onnozel. De kritische lezer merkt dat wat ze zelf tamelijk makkelijk duidt als naĂŻviteit, soms stevig riekt naar opportunisme en...


10-01-2018

Verdwenen landen van de wereld

Vijftig landen die niet meer bestaan [Signalering] Het idee is origineel. De Noorse architect en publicist Björn Berge verzamelt postzegels, één van elk van de meer dan 1000 landen die ooit een postzegel uitgaven. Hij beschrijft van de vijftig zijns inziens markantste landen die niet meer bestaan de geschiedenis aan de hand van de bijbehorende postzegel. In de inleiding legt hij...


09-01-2018

Een zaak van liefde

Misdaden in naam van hartstocht en waanzin [Signalering] De crime passionel is zo oud als de wereld en is ook altijd beschouwd als een te vergoelijken daad. In het Romeinse recht gold voor de plegers van misdaden die zichtbaar krankzinnig waren, dat ze niet voor hun daad werden gestraft. Dat veranderde toen in de loop van de 19de eeuw de psychiatrie een rol in de rechtspraak kreeg. Dokters gingen vaststellen of een verdachte verantwoordelijk kon...


03-01-2018

Gelderland Grensland

2000 jaar geschiedenis van Gelderland [Signalering] Zeg Gelderland, en je zegt grenzen. Aan het begin van de jaartelling liep de grens van het Romeinse Rijk dwars door Gelderland, in de Middeleeuwen had het graafschap en later hertogdom Gelre een strategische positie tussen het oosten en het westen van de Nederlanden, en later was Gelre vaak een buffer voor het westen. De provincie was ook verdeeld in kwartieren die aan elkaargrensden. Al die Gelderse...


28-12-2017

De gloed van Sint-Petersburg

Wandelingen door de mooiste stad van Rusland [Signalering] Sint Petersburg is de stad van Russische dichters als Anna Achmatova en Aleksandr Blok, schrijvers als Fjodor Dostojevski en Ivan Toergenjev, en componisten als Pjortr Iljits Tsjaikowkski en Nikolaj Rimski Korsakov, om slechts enkele van de vele kunstenaars te noemen die Brokken in zijn boek een erudiete context geeft. Brokken vergelijkt zijn eerste bezoek aan...


06-12-2017

Goed hoop

400 jaar Nederland en Zuid-Afrika [Recensie] Het Rijksmuseum wijdde een tentoonstelling aan de eeuwenoude relatie Nederland(ers)-Zuid-Afrika. De NTR zond daarnaast de zevendelige tv-serie Goede Hoop uit; dit boek van Kromhout biedt daarbij uitvoerige historische achtergrondinformatie. De blijvende Nederlandse aanwezigheid in Zuid-Afrika begon met het vergaan van een VOC-schip in 1647. Zestig opvarenden bleven achter om de kostbare lading te beschermen...


22-11-2017

De Bijzondere rechtspleging

Rampzalige gevolgen voor politieke delinquenten en collaborateurs [Signalering] De Nederlandse regering in ballingschap in Londen besloot in 1943 om na de oorlog Bijzondere Rechtspleging in te stellen. Zo wilde ze een ‘bijltjesdag’ jegens de ‘foute’ Nederlanders voorkomen. De auteur, oud-officier en oud-directeur van de militaire gevangenis Nieuwersluis Henk Eefting, was kind van zo’n ‘foute’ Nederlander. Hij heeft die last een heel...


15-11-2017

Slag in de Javazee

Oorlog tussen Nederland en Japan [Signalering] De korte maar hevige Nederlands-Japanse Oorlog (december 1941- maart 1942) is bekend gebleven door de twee slagen in de Javazee in februari en maart 1942. In de eerste zeeslag kwam schout-bij-nacht Karel Doorman om. Hij is beroemd geworden door zijn oproep ‘Ik val aan volg mij’ die de te vrije vertaling was van ‘all...


15-11-2017

"Ze doen ons niets"

Vervolging en deportatie van de Joden in Nederland 1940-1945 [Recensie] De titel van het boek is ontleend aan Marga Minco’s roman Het bittere kruid. Hierin wandelt Marga na de Duitse inval met haar vader op straat. Als blijkt dat de Duitse soldaten zich keurig gedragen, zegt haar vader: “Ze doen ons niets”. Dit boek vertelt een breed publiek wat de Shoah was, en...


14-11-2017

Achterlaten en opnieuw beginnen

Vluchtelingen in Nederland, toen en nu [Signalering] Tegen de achtergrond van de actuele vluchtelingenproblematiek is Achterlaten en opnieuw Beginnen interessant, omdat het een volledig en daarmee indrukwekkend overzicht geeft van alle (!)  vluchtelingenstromen en -stroompjes sinds de late 16de eeuw. Van iedere groep die hier een toevlucht zocht en vond wordt niet alleen de reden voor de vlucht verteld, maar ook...


08-11-2017

Stad in oorlog

Foto’s uit Amsterdam 1940-1945 [Signalering] Over Amsterdam in de Tweede Wereldoorlog zijn talloze boeken en artikelen gepubliceerd, meestal geĂŻllustreerd. Dit is het eerste fotoboek over Amsterdam in die veelbewogen tijd, de eerste visuele geschiedschrijving dus. Het is al moeilijk een objectieve geschiedenis van de bezettingstijd te schrijven maar het is onmogelijk een objectieve visuele geschiedenis samen te stellen. Fotografen hebben...


18-10-2017

Red Star Line Cruises (1894-1934)

Landverhuizers en cruisegangers [Signalering] In Antwerpen is sinds 2013 het Red Star Line Museum gevestigd in de voormalige gebouwen van de rederij. De Red Star Line vervoerde van 1872 tot de jaren ’20 van de 20ste eeuw ongeveer twee miljoen landverhuizers naar de Verenigde Staten, van wie een kwart Joden. Toen de Verenigde Staten de toevloed aan landverhuizers uit Europa drastisch verminderden met immigratiequota, schakelde de rederij over op een...


11-10-2017

Tien dagen die de wereld deden wankelen

De Russische Revolutie door de ogen van een Amerikaan [Signalering] John Reed was een jonge Amerikaanse journalist met sympathie voor de Russische revolutie. Hij was er in 1917 iedere dag ter plekke bij en schreef er Tien dagen die de wereld deden wankelen over. Het is het enige boek over de Russische Oktober Revolutie dat is geschreven op basis van de fysieke aanwezigheid van...


10-10-2017

Over straatnamen met name

Waarom onze straten heten zoals ze heten [Signalering] Straatnamen spreken vanzelf, totdat men zich er in verdiept. René Dings heeft dat als liefhebber van geschiedenis en als vaardig schrijver gedaan. Hij is lid van de commissie die de Delftse gemeenteraad adviseert over nieuwe straatnamen. Hij weet dus dat nieuwe buurten samenhangende straatnamen moeten krijgen, zodat hulpdiensten snel ter plaatse kunnen...


09-10-2017

Nederland Kanalenland

Een reis langs twaalf kanalen [Signalering] De titel van dit boek is toepasselijk. Nederland heeft met meer dan 1150 kanalen met een totale lengte van ruim 6500 km de meeste kanalen ter wereld, en is het enige land met een vorst met  de bijnaam Kanalenkoning. Naar deze koning Willem I is de Zuid-Willemsvaart (1826) genoemd, die van Maastricht naar ’s-Hertogenbosch loopt....


28-09-2017

Een man als Daan

Vakbondsman aan de Waal [Signalering] Daan van Horssen (1902-1988) was een zelfbewuste arbeider die in de lokale sociale strijd het  voortouw nam en het niet meer uit handen gaf. Hij ervoer in zijn dorp aan de Waal [Herwijnen/red.] hoe onrechtvaardig de sociale verschillen waren. Daan werd actief lid van de SDAP en de vakbeweging, en kwam in actie als hij...


20-09-2017

Spion van Oranje

Het oorlogsverhaal van Engelandvaarder Bram Grisnigt [Signalering] Soms duiken onverwachte herinneringen op van mensen die in de Tweede Wereldoorlog spannende en/of verschrikkelijke dingen hebben beleefd. Dat geldt zeker voor het verhaal van oorlogsveteraan en Engelandvaarder Bram Grisnigt (1923). Hij fietste als zeventienjarige in 1941 dwars door Europa, met het doel om in het nog niet bezette Nederlands-Indië voor koningin en...


13-09-2017

Willem van Oranje

De opportunistische vader des vaderlands [Signalering] Het is mode om ‘vaderlandse helden’ te ontmythologiseren. Dit boek doet dat met de ‘Vader des Vaderlands’. Het is in de media ontvangen als de biografie die definitief afrekent met Willem van Oranje. Dat is teveel eer voor deze uitwerking van een ‘profielwerkstuk’ van twee gymnasiasten. Het is niet het eerste boek dat Willem van...


06-09-2017

Een toekomst waarborgen

Twee ondernemende families, een landgoed en een verzekeringsbedrijf in Overijssel (1797-2015) [Signalering] Deze geschiedenis van een Overijssels landgoed, twee families en een bedrijf heeft een brede Nederlandse context. Dat kon dankzij de hoofdpersonen. Het boek behandelt twee eeuwen geschiedenis van de patriciërsfamilie Van Sonsbeeck en de adellijke familie Van Voorst tot Voorst. Het beschrijft ook de aankoop en het beheer...


01-09-2017

A white angel

Historische roman over 9/11 en over emigratie [Signalering] Gebeurtenissen zijn soms zo onvoorstelbaar dat ze het gedroomde decor zijn voor een historische roman. Maar dit gebeurt meestal pas als de gebeurtenis haar plek in de geschiedenis heeft gekregen. Zo niet met de recente terroristische aanslag door Al Qaida op het World Trade Center in New York op 11 september 2001....


31-08-2017

Utrecht Centraal

Het grootste station van Nederland [Signalering] In 1938 werd op het stationsplein in Utrecht een prachtig station gebouwd naar ontwerp van Sybold van Ravesteyn. Dit station is in de afronding van Hoog Catharijne in 1975 vervangen door de lelijke gevelwand van het winkelcomplex, waardoor de reiziger sindsdien zijn weg naar de stationshal moet zoeken. Maarten van Rossem spreekt in zijn...


27-07-2017

Joodse Huizen 2

 Verhalen over vooroorlogse bewoners [Signalering] Sinds 2012 vertellen Joodse Huizen verhalen over het leven van de Joodse bewoners van huizen vóór en tijdens oorlog. Het zijn vaak gebeurtenissen uit hun familiegeschiedenis die de auteurs hebben verzameld bij familieleden of bij latere bewoners. Joodse Huizen 2 vertelt 28 verhalen over zulke huizen in Amsterdam, maar ook in andere plaatsen. Het verhaal...


26-07-2017

De waarheidzoekster

Henriette Boas, een leven voor de zaak [Signalering] Een nostalgische verrassing voor  de generatie krantenlezers die is opgegroeid met haar ingezonden brieven. Het boek is ook een verrassende historische beschrijving van Joods Nederland in de 20ste eeuw en van het leven in de jonge staat IsraĂ«l in de late jaren ‘40. Henriette sprak redacties aan op fouten in hun berichtgeving...


28-06-2017

Rijpstra’s ondergang

Het lot van een burgemeester in oorlogstijd [Signalering] J.G. Boot publiceerde in 1967 zijn oorlogsdagboek Burgemeester in Bezettingstijd. In het boek beschrijft hij de grote morele dilemma’s waaraan hij als burgemeester in de Tweede Wereldoorlog was blootgesteld. De titel van het boek is een metafoor geworden voor mensen die in hun politieke of maatschappelijke positie onmogelijke keuzes moeten maken. Boot...


10-05-2017

De Romanovs 1613-1918

Wandaden van een dynastie [Signalering] Wie De Romanovs leest als een standaardwerk over de geschiedenis van Rusland wordt teleurgesteld. Dat is het boek niet, en het is ook geen bundel biografieĂ«n van de tsaren en tsarina’s die van 1613 tot 1918 Rusland regeerden. De Romanovs vertelt de geschiedenis van Rusland aan de hand van de (wan)daden van de dynastie die...


10-05-2017

Te Wapen!

Europa’s vergeten krijgskunsten [Signalering] De Brugse classicus en stadsgids Bert Gevaert is gefascineerd door de middeleeuwse krijgskunsten. Hij heeft die bestudeerd en is instructeur bij het Brugse schermgilde ‘de Hallebardiers’. Gevaert ergert zich zo aan de op effect berekende en historisch onjuiste manier waarop de krijgskunst in films wordt vertoond, dat hij die voor de periode van 1320 tot 1630...


03-05-2017

Hagenezen die er mochten wezen

Hagenaars en Hagenezen [Signalering] Dit boek bevat 85 biografische portretten van mensen die in Den Haag zijn geboren of er hebben gewoond en gewerkt. Ze hebben volgens hoofdsamensteller en hoogleraar sociale geschiedenis Wim Willems niet alleen de stad gemaakt, maar ook een stempel gezet op de geschiedenis van Nederland. Bijvoorbeeld Adrien Maas, die in de 19de eeuw van Scheveningen een...


26-04-2017

Fout

Wat Hollandse nazi-kranten schreven over Nederland, Joden en het verzet [Signalering] Fout! heeft veel stof doen opwaaien door het onthullende en ook enigszins activistische karakter. Volgens samensteller Bas Kromhout blijkt nu voor het eerst hoe extreemrechts en onversneden antisemitisch de Nederlandse nationaalsocialistische kranten en bladen waren. Hij heeft hieruit voor de jaren 1940-1945 artikelen verzameld over vijf thema’s: de Nieuwe...


26-04-2017

Geschiedenis van Nederland 1940-1945

De Canon van de Duitse Bezetting [Signalering] David Barnouw, oud-voorlichter van het NIOD, geeft vijftig vensters op onderwerpen over de Duitse Bezetting, waarvan vele inmiddels uit het collectieve geheugen zijn verdwenen. Hij introduceert ook buitenlandse oorlogshelden en figuren die grote invloed hebben gehad op het verloop van de oorlog. Dat maakt het zowel interessant voor de generaties met herinneringen aan...


19-04-2017

Juliana

Vorstin in een mannenwereld [Signalering] De biografie van Juliana heeft veel aandacht gekregen, omdat auteur Jolande Withuis laat zien dat Juliana als kroonprinses in de Tweede Wereldoorlog een veel actievere rol heeft gespeeld dan tot nu toe werd aangenomen. Wellicht wekt nog meer de belangstelling dat ze beschrijft hoe Juliana als staatshoofd is geconfronteerd met een maatschappij die snel veranderde...


12-04-2017

1666

Pest, hellevuur & de Engels-Nederlandse oorlogen [Signalering] Eigenlijk begon het Londense rampjaar al in 1665 met de ontploffing van het oorlogsschip De London en de uitbraak van de pest. Die maakte duizenden slachtoffers per week en bleef afnemend actief in 1666. De grote brand brak uit op 2 september 1666, legde een groot deel van Londen plat en maakte tienduizenden...


05-04-2017

Gisbert Cuper

Deventer burgemeester en geleerde [Signalering] Gisbert Cuper werd in 1668 op zijn 24ste benoemd tot hoogleraar in de geschiedenis en de welsprekendheid aan het Deventer Athenaeum, een universiteit zonder promotierecht. Hij bleef er tot zijn dood. In 1672, toen de Republiek in oorlog was met Frankrijk, Engeland, MĂŒnster en Keulen, werd hij rector van het Athenaeum, vlak voordat de staatsgezinde...


29-03-2017

Het Grote Jaren 70 Boek

Zitkuil, partnerruil en vleesfondue Een van de mooiste foto’s uit Het Grote Jaren 70 Boek beslaat twee pagina’s. Hier zie je het echte leven van toen in Ă©Ă©n oogopslag: de nieuwe losse toon samen met de oude gebruiken en manieren van doen. Want lang niet iedereen had ineens lang haar, beschikte thuis over een zitkuil of was aan het experimenteren...


22-03-2017

De vergeten bankencrisis

Banken redden anno 1924 [Signalering] De geschiedenis wordt geacht zich niet te herhalen, maar soms zijn de parallellen tussen gebeurtenissen opvallend. Dit geldt zeker voor de bankencrisis van 1924. Lodewijk Petram schreef er een onthullend en soms onthutsend boek over. Toen minister van Financiën Wouter Bos in 2008 banken met gemeenschapsgeld redde, besefte niemand dat in 1924 iets vergelijkbaars was...


15-03-2017

Menthol

De zwarte man die Nederland leerde tandenpoetsen [Signalering] Frank Krake vertelt een verhaal dat allang in Twente rond zong: over een ‘rasechte volbloed neger’ die in 1920 de discriminatie in de VS ontvluchtte, trouwde met het mooiste meisje van Hengelo en met het verkopen van tandpasta op de markt de Nederlanders leerde tandenpoetsen. Het boek is hemelhoog geprezen, en terecht....


08-03-2017

Holland-Amerika lijn

Geschiedenis van een rederij [Signalering] Op 20 mei 2016 doopte koningin Maxima in Rotterdam de Koningsdam, het grootste ooit voor de Holland America Line gebouwde cruiseschip. De HAL is in 1873 in Rotterdam opgericht als Nederlandsch-Amerikaansche Stoomvaart-Maatschappij  en verzorgde een eeuw lijndiensten tussen Rotterdam en New York. Toen de luchtvaart na 1945 het trans–Atlantische passagiersvervoer overnam, schakelde de HAL over...


03-03-2017

Geborgen bladzijden

Oorlogsdagboeken van jonge schrijvers [Signalering] Alexandra Zapruder kwam tijdens haar werk bij het United States Holocaust Memorial Museum in Washington in aanraking met de oorlogsdagboeken van Europese Joodse tieners. Ze werd daardoor zo geraakt dat ze op zoek ging naar nog meer of andere onbekende dagboeken. Ze bedacht daarnaast hoe ze deze ontroerende en tegelijk ook historisch belangrijke teksten zou...


01-03-2017

De Oranjes

Canon van ons Koninklijk Huis [Signalering] In 2006 maakte de commissie Van Oostrom de Canon van Nederland voor de minister van OC&W. De vijftig ‘vensters’ geven samen een overzicht van wat iedereen moet weten van de geschiedenis en cultuur van Nederland. Dit ontketende een stroom canons; bij Walburg Pers kwam er onder andere Ă©Ă©n uit van ons Koninklijk Huis, die...


08-02-2017

'Het pryeel van Zeeland'

Buitenplaatsen op Walcheren 1600-1820 [Signalering] Op Walcheren bestonden omstreeks 1750 tenminste 139 buitenplaatsen. Volgens Martin van den Broeke was hun hoogtij tussen 1600 en 1820. Hij geeft met zijn proefschrift, ‘Het pryeel van Zeeland’, Buitenplaatsen op Walcheren 1600-1820, de buitenplaatscultuur van Walcheren de sociaal- economische, landschappelijke en culturele context die de buitenplaats als individueel object nog niet had. Hij beschrijft...


25-01-2017

1001 Italianen

Italianen in Nederland [Recensie] De Italiaanse immigratie in Nederland is een betrekkelijk begrip, want Italië bestaat pas sinds 1861 en Nederland in zijn huidige vorm sinds 1830. Het boek 1001 Italianen, Vijf eeuwen immigratie in de Nederlanden doet daar gelukkig niet moeilijk over. De eerste immigranten waren bankiers uit Lombardije die zich vanaf de 13de eeuw in Nederlandse (en Belgische)...


18-01-2017

De Roofkoning

Hoe Prins Willem III koning van Engeland werd [Recensie] Bekend is het verhaal van de overtocht van de Nederlandse prins en stadhouder Willem III naar Engeland in 1688. Hij ging op verzoek van de protestantse onderdanen van zijn rooms–katholieke schoonvader koning James II, om te voorkomen dat diens pasgeboren katholieke zoontje de troonopvolger werd. De propaganda van protestantse zijde was...