Donderdag, 12 januari, 2017

Geschreven door: Xu, Xiaoxiao
Artikel door: Don, Christel

Aeronautics in the Backyard

Doe-het-zelvers de lucht in

Op verschillende plekken in China bouwen vindingrijke Chinezen hun eigen ultralight vliegtuigen, deltavliegers of helikopters. Gewoon in hun eigen garage, achtertuin of zelfs op het balkon.

[Interview] Toen fotograaf Xiaoxiao Xu (1984) voor het eerst Chinese vliegtuigbouwers zag, raakte dat haar meteen. “Ik heb veel bewondering voor de Chinese mentaliteit,” vertelt ze. “Chinezen proberen er onder moeilijke omstandigheden altijd het beste van te maken.” Dat doorzettingsvermogen motiveerde Xu om op zoek te gaan naar deze amateur-aeronauten. Ze pakte haar camera in en vertrok naar China.

Al snel kwam ze de eerste vliegtuigbouwer op het spoor, kapper Wang Qiang. “Een heel open, enthousiaste man. Van de acht mannen die ik heb geportretteerd, is hij misschien wel degene die het liefste wilde dat zijn droom uitkwam. Terwijl hij ook een gezin te onderhouden heeft. Kijk naar die foto van zijn zoontje dat een speelgoedvliegtuigje in zijn hand houdt. Hij zei tegen mij: ā€˜Papa kan een vliegtuig bouwen, maar ik bouw later een raket.ā€™”

Xu is geboren in Qingtian in het zuidoosten van China. Op haar veertiende kwam ze naar Nederland waar haar moeder al een paar jaar woonde. Xu sprak geen woord Nederlands, al na Ć©Ć©n jaar kon ze naar de havo. De wens fotografie te studeren, zo herinnert ze zich, kwam vanuit het niets. Niemand in haar omgeving deed zoiets. Maar toen ze eenmaal op de Fotoacademie in Amsterdam belandde, hoefde ze alleen nog maar haar intuĆÆtie te volgen. In 2009 studeerde ze cum laude af. Ze won sindsdien meerdere prijzen en werkt nu aan haar derde fotoboek.

ScĆØnes

ā€œMijn familie begrijpt niks van mijn werk. ‘Stop met wat je doet, fotograferen is niet goed voor je’, zeggen ze vaak. Ze vinden het te zwaar voor mij als vrouw. Met die grote, zware tas.” Xu grinnikt. “Ze hebben liever dat ik trouw en kinderen krijg.” Het verklaart deels waarom ze zich zo aangetrokken voelt tot de ā€œsprookjesachtige aeronautenā€ die ondertussen vrienden van haar zijn geworden. Ze appt nog bijna dagelijks met de mannen. “Ik werd snel geaccepteerd. Zo logeerde ik tijdens het fotograferen vaak een paar dagen bij hen thuis. Ik ging mee naar afspraken bij de gemeente, of naar hun schoonouders. Ze lieten me helemaal toe in hun leven. Misschien omdat ik snapte waar ze mee bezig waren en zij dat voelden. Bij de meesten reageerde hun omgeving aanvankelijk kritisch en afwijzend. Wat deze mannen doen, staat namelijk in schril contrast met de maatschappelijke verplichtingen die je in China als man hebt. De zorg voor je vrouw, kinderen en ouders. Deze mannen gaan hun eigen weg en nemen het risico op de koop toe.”

zhang_dousan

Uitvinder: Zhang Dousan (1956)
Model: Coaxiale helikopter met aluminium frame
Lengte: 5 meter
Investering: 500.000 yen, 67.755 euro

Zhang Dousan: “Ik zou nooit een vliegtuig maken dat al bestaat, het moet altijd een eigen ontwerp zijn. Mensen die het niet begrijpen, denken dat ik een idioot ben, want geld verdienen is het belangrijkste in onze maatschappij. Ik geef alleen maar geld uit.”

Dousan geeft bijna iedere Chinese yen die hij verdient uit aan zijn vlieghobby. De helft van zijn tijd werkt hij in de bouw, de overige tijd is hij aan het sleutelen aan nieuwe ontwerpen. Dousans bouwwerken zijn misschien wel de meest fantasierijke van allemaal. Waar anderen met bestaande schetsen werken, verzint Dousan iedere keer iets compleet nieuws. Zonder zijn school te hebben afgemaakt. Afkomstig uit een arm boerengezin, is hij al op zijn dertiende aan het werk gegaan. Om toch zijn droom waar te maken, volgt hij vliegtrainingen bij een vliegveld in de buurt.
Op zijn balkon bouwde hij in 1998 zijn eerste vliegtuig. Dousan: “Mijn vrouw was in die jaren vaak boos op me, omdat ik maaltijden oversloeg. Dan kon ik niet stoppen.” Ondertussen werkt hij alweer aan vliegtuig nummer 5, een helikopter. Bedoeld als reddingshelikopter. In 2008 werd het Wenchuan district zwaar getroffen door een aardbeving (70.000 mensen stierven, honderdduizenden raakten gewond of vermist). Toen de plaatselijke reddingshelikopter crashte, moest het reddingsteam per voet naar het rampgebied. Daarom bouwt Dousan nu een nieuwe die tijdens een eventuele volgende ramp naar de bossen kan vliegen.

wang_qiang

Uitvinder: Wang Qiang (1976)
Model: Licht vliegtuig met houten propeller. Een open cockpit en stalen frame met aluminium structuur.
Lengte: 5.6 meter
Investering: 35000 Chinese yen, 4.742 euro.

Wang Qiang: “Ik kan niet uitleggen waarom ik zo graag wil vliegen. Misschien is het simpelweg hoe de mens werkt: we begonnen te paard, gingen fietsen, ontdekten de auto en daarna wilden we de lucht in met een vliegtuig. Het is mijn droom, mijn vreugde. Vliegen is mijn leven.”

Wang Qiang is kapper, net als de rest van zijn familie. Eind jaren negentig raakt hij geĆÆnteresseerd in vliegtuigen. Bij toeval zag hij het tijdschrift Aerospace Knowlegde bij een kiosk liggen. Voor die tijd kende hij vliegtuigen alleen door af en toe naar de hemel te kijken. Hoe langer Qiang naar de details op de fotoā€™s kijkt, hoe meer hij geĆÆntrigeerd raakt. Van de bamboe dat in het bos achter zijn huis groeit, bouwde hij kleine modelvliegtuigjes. Al het materiaal dat hij gebruikt, komt uit de buurt en kost hem vrijwel niks. In juli 2005 was zijn eerste ā€˜echteā€™ vliegtuig af en reed hij naar een oud vliegveld voor een testvlucht. Dat bleef niet onopgemerkt. Het was een warme dag en het halve dorp rukte uit om te komen kijken. Die dag kwam Qiang maar twee meter omhoog, maar iedereen juichte en het motiveerde hem om door te gaan. Hij is nu vele vliegtuigen en een aantal lichte ongevallen verder. Ja, hij is wel eens bang, maar ieder ongeluk maakte hem ook zekerder van zijn zaak. Qiang: “Na iedere crash, verbeter ik het model en wordt het veiliger.” Al verkoopt hij regelmatig een vliegtuig met winst, in de tijd dat hij bouwt, is er geen inkomen. De droom om ervan te kunnen leven, moet dus nog even wachten. “Als ik straks nog professioneler ben, ga ik workshops geven aan de groeiende groep amateurs. Samen kunnen we ervoor zorgen dat onze vlieghobby overal in het land tot bloei komt.”

jin_shaozhi

Uitvinder: Jin Shaozhi (1944)
Model: Vliegtuig met een stalen frame en aluminium buizen.
Lengte: 6 meter
Investering: 80.000 Chinese yen, 10.840 euro.

“Het plan is om mijn vliegtuigen steeds beter te maken en door te gaan met vliegen tot ik 90 ben. Steeds hoger, verder en veiliger.”

Al sinds Shaozhi een klein jongetje is, droomt hij ervan zelf te kunnen vliegen. Pas na zijn pensioen in 2007 nam hij zijn eerste vlieglessen en begon zich te verdiepen in de luchtvaart. Shaozhi bouwde vijf vliegtuigen die hij allemaal airproof kreeg. Toen Shaozhi in 2013 een testvlucht maakte in het vliegtuigje van een collega-amateur, crashte hij. Bijna een maand lag hij in het ziekenhuis. Toch houdt hij vertrouwen, omdat hij naar eigen zeggen “van tevoren wist dat het een onveilig vliegtuig was, maar desalniettemin zijn drang ermee te vliegen niet had kunnen bedwingen.” Na 8 maanden rust, gaat Shaozhi door met zijn vlieglessen. Hij bekostigt zijn hobby met een kleine kliniek die hij na zijn pensioen opende. Daarnaast draait alles om zijn nieuwe carriĆØre in de luchtvaart. Shaozhi: “Ik ben niet gek, maar gewoon heel enthousiast.”

Eerder verschenen in nrc.next