Zondag, 14 juni, 2020

Geschreven door: Adorno, Theodor W.
Artikel door: Hul, Leonard van 't

Aspecten van het nieuwe Rechts-Radicalisme

Niet eerder gepubliceerd lezing van Adorno over extreem-rechts

[Recensie] Hoewel de Duitse socioloog Theodor Adorno een politiek geëngageerd analyticus was, sprak hij zich zelden uit over actuele ontwikkelingen. Nadat hij terugkeerde naar Duitsland waren de verwerking en omgang van het recente fascistische verleden voor hem belangrijke thema’s. Zo ook op 6 april 1967, toen hij een voordracht hield aan de Universiteit van Wenen. Getroffen door het succes van de uiterst rechtse Nationaldemokratische Partei Deutschlands (NPD) analyseerde hij niet alleen de doelen, middelen en tactieken van het nieuwe rechts-radicalisme, maar wees hij zijn gehoor ook op hun verantwoordelijkheid om zich actief teweer te stellen tegen dergelijk gedachtegoed.

De lezing werd niet eerder gepubliceerd en kort geleden op verzoek van Octavo vertaald door de gelauwerde vertaler Mark Wildschut. In Wildschuts vertaling behoudt de lezing urgentie. Adorno’s zorgen over de trucs en methoden van de rechts-radicale beweging zijn nauwelijks te missen. Mocht dat wel het geval zijn, dan biedt het nawoord van de historicus Volker Weiss uitkomst: daarin past Weiss Adorno’s lezing toe op actuele maatschappelijke vraagstukken. Zo gaat hij in op de actuele “aantrekkingskracht van vrouwvijandige en homofobe agitatie in tijden van gelijkberechting” en “wedergeboorte van het religieuze fundamentalisme”. Beide ontwikkelingen laten zien hoe bedrieglijk het is om ons “veilig te wanen qua beschavingspeil”.

Eerder verschenen in Sociologie Magazine

Foodlog