Dinsdag, 22 december, 2020

Geschreven door: Odell, Jenny
Artikel door: Hul, Leonard van 't

De macht van nietsdoen

Een radicaal verzet tegen de aandachtseconomie

[Recensie] Het recenseren van boeken heeft me intoleranter gemaakt voor boektitels. Zo stoor ik me aan de pogingen van Nederlandse uitgeverijen om publieksboeken urgenter te maken door titels te politiseren. Dat lot trof Nathalie Heinich (zie Sociologie Magazine 2 2020) en treft ook de Amerikaanse auteur en kunstenares Jenny Odell. Zij publiceerde in 2019 How to Do Nothing: Resisting the Attention Economy, en dat boek is door Uitgeverij Ten Have in de markt gezet als De macht van nietsdoen. Een radicaal verzet tegen de aandachtseconomie. De Nederlandse titel ontbeert de nuance van het origineel en mist daardoor de essentie van Odells essay.
Het klopt dat Odell oproept tot politieke actie tegen onze huidige consumptiemaatschappij waarin bedrijven en politici slechts streven om de aandacht van consumenten en kiezers vast te houden. Deze ‘Attention Economy’ richt zich puur op “verkoopbare producten” en schrijft alles af dat “genuanceerd, poĆ«tisch en niet voor de hand liggend” is.

Odells verzet behelst een perspectiefwijziging ten aanzien van (geen terugtrekking uit of gewelddadige acties tegen) de samenleving en moderne communicatietechnologie. Ze vraagt ons het ā€˜nuttelozeā€™ en ā€˜onnodigeā€™ te omarmen, bijvoorbeeld door te (ver)dwalen in onze dagelijkse werkomgeving en in de natuur. Daarmee creĆ«ren we volgens Odell niet alleen de noodzakelijke afstand voor reflectie op en herwaardering voor de schoonheid van het alledaagse, maar ontwikkelen we ook meer solidariteit met onze medemens. Dat laatste illustreert ze onder meer met de strijd die de arme havenarbeiders uit verschillende delen van de Amerikaanse westkust voerden tegen de havenbaronnen. Odell actualiseert in haar boek, dat in de Nederlandse versie soms houterig leest, een rijke traditie van samenlevingskritiek, waarin de natuur en de kunsten als lesmateriaal fungeren.

Eerder verschenen in Sociologie Magazine

Archeologie Magazine