Zaterdag, 15 februari, 2020

Geschreven door: Heijden, Janny van der
Slaa, Willem te
Artikel door: Bijlsma, Marlene

Dineren aan de gracht

Upstairs downstairs op de Keizersgracht

[Recensie] Dineren aan de gracht vertelt het verhaal van vier eeuwen diners bij de familie Van Loon aan onder meer de Keizersgracht 672. Zowel de tafelgebruiken van de familie upstairs als alle voorbereidingen van het personeel in het souterrain (downstairs) komt aan bod. In korte intermezzo’s trakteert Janny van der Heijden ons op culinaire gebruiken die horen bij die tijd. Dineren aan de gracht is trouwens ook een uitgave die hoort bij de gelijknamige tentoonstelling [2018/red.]. Hiermee wordt gevierd dat de restauratie en herinrichting van het souterrain is voltooid, zodat we nu de keuken kunnen bezoeken.

Dineren aan de gracht is een prachtig inkijkje hoe de elite gasten ontving en feesten vierde. Zo wilde men bij intieme bijeenkomsten niet continue personeel in de eetkamer hebben. Daaruit ontstond in Engeland de side table die als klapbuffet in Nederland navolging kreeg. Ook de welbekende overgang van dineren √† la Fran√ßaise (alles in √©√©n keer op tafel) naar dineren √† la Russe (per gang) komt aan bod.

Uiteraard was het de bedoeling om met het porseleinen servies en het tafelzilver -voorzien van het familiewapen- te laten zien dat het je goed gaat. Grappig is dat je aan de hand van de kleine geschiedenis (die van de familie Van Loon) ook de grote geschiedenis weer terug ziet komen. Bijvoorbeeld de VOC en de Gouden Eeuw, de patriotten en orangisten en zelfs de Tweede Wereldoorlog hebben hun invloed gehad op de Van Loons.

Mensen van naam en faam hebben door de eeuwen heen aan tafel gezeten bij de familie Van Loon. Zeker in de periode dat Thora van Loon fungeerde als Dame du Palais van Koningin Wilhelmina. Zij leunde daarbij op kokkin Leida, knecht Gerrit en butler Theo naast kameniers, koetsiers en dienstbodes.

Bazarow

Het tweede deel van ‚ÄėDineren aan de gracht‚Äô bevat originele familierecepten die door Janny van der Heijden zijn bewerkt voor huidig gebruik. De recepten komen uit twee kookschriftjes die bewaard zijn gebleven. Het zijn gerechten die eind 19e eeuw en begin 20e eeuw in de huishouding van Willem Hendrik van Loon en Thora Nanna van Loon-Egidius werden geserveerd. Door het personeel genuttigd in het souterrain, door de familie in de tuinkamer, of als onderdeel van een formeel diner in de eetkamer. Rijke gerechten zoals kreeftcroquetten en gourmandise de chevreuil (reebiefstuk met pat√© en dragon) of simpelere zaken bijvoorbeeld bessengeleipudding en koolsoep.

‚ÄėDineren aan de gracht‚Äô is een rijk ge√Įllustreerd leesbaar boek met als toegift een aantal familierecepten. ¬†

Eerder verschenen op Kookboekennieuws.nl