Woensdag, 25 oktober, 2017

Geschreven door: Petterson, Anne
Artikel door: Oddens, Joris

Eigenwijs vaderland

Populair nationalisme in negentiende-eeuws Amsterdam

[Signalering] Gewone Amsterdammers¬†hadden in de 19de eeuw¬†zo hun eigen manieren¬†om hun Nederlanderschap¬†te betuigen. Dit is¬†in √©√©n zin de boodschap¬†van dit elegant geschreven¬†boek. Om deze te¬†kunnen brengen moest¬†Anne Petterson verder¬†kijken dan op de natie¬†gerichte festiviteiten¬†georganiseerd door de¬†stedelijke elite. Zij richtte haar blik op de massa‚Äôs die op afstand vanhet offici√ęle feestgedruis stonden te juichen en op de comit√©s die¬†uit eigen beweging de straten van de volksbuurten versierden. Hun¬†uitingen van vaderlandsliefde waren waarachtig, maar dienden¬†vaak ook andere doelen. Groepen burgers barstten spontaan uit in¬†het zingen van Wien Ne√™rlands bloed en Wilhelmus om socialisten te¬†overstemmen of om hun opluchting te tonen over de ontsnapping¬†aan een brand in een bioscoop. Winkeliers plaatsten in hun etalages¬†portretten van leden van het koninklijk huis tussen spekken en¬†worsten, als blijk van orangisme maar natuurlijk ook om de verkoop¬†te stimuleren.

Petterson beschouwt vrijwel iedere vorm van nietelitaire¬†bovenstedelijke identificatie als populair nationalisme. Deze¬†tolerante houding geeft haar boek zijn charme maar is tegelijk de¬†achilleshiel. De steun voor de Zuid-Afrikaanse Boeren in hun oorlog¬†tegen de Engelsen bijvoorbeeld was in Nederland een wijdverbreid¬†nationaal fenomeen, maar over het ‚Äėeigenwijze‚Äô of nationalistische¬†gehalte ervan valt te discussi√ęren.

Eerder verschenen in Geschiedenis Magazine

Kookboeken Nieuws