Vrijdag, 3 mei, 2019

Geschreven door: Saadawi, Ahmed
Artikel door: Kops, Istvan

Frankenstein in Bagdad

Overleven in de chaos

[Recensie] Frankenstein in Bagdad is natuurlijk een titel die meteen de aandacht trekt. Frankenstein is een icoon in de literatuur en de filmwereld waar iedereen wel een bepaald beeld bij heeft. Toch klopt dat beeld zelden. De meeste mensen denken bij Frankenstein doorgaans aan het monster. Het is echter de naam van de persoon die het monster schiep. Het verhaal is bedacht door Mary Shelley in 1818 en spreekt sindsdien al eeuwen tot de verbeelding. Ook Ahmed Saadawi heeft zich door het beroemde verhaal laten inspireren en heeft het verplaatst naar een heel bijzondere bestemming. Bagdad.

Eigenlijk is Bagdad niet eens zoā€™n vreemde keuze om het verhaal van Frankenstein nieuw leven in te blazen. In het door oorlogen en gewapende conflicten geteisterde Bagdad is er aan lijken namelijk geen gebrek en in een land met een gebrekkige gezagsstructuur waarbij allerlei partijen tegen elkaar strijden is er van alles mogelijk. In deze rumoerige maatschappij maken we kennis met een bonte stoet aan personages. Hadi de voddenman heeft een lugubere hobby. Hij verzamelt net als Victor Frankenstein lichaamsdelen van mensen, mensen die in Bagdad door geweld om het leven zijn gekomen. Hij naait al die verschillende lichaamsdelen aan elkaar, zodat er een nieuw lichaam ontstaat. Wat hij daarmee precies beoogt blijft overigens nogal onduidelijk, maar hij is er in elk geval nooit van uitgegaan dat het lichaam tot leven zou komen. En dat is precies wat het lichaam doet. Het blijkt bovendien algauw een onkwetsbare moordmachine. Het liefste zou Hadi niks meer met zijn schepping te maken hebben, maar diverse personen hebben intussen interesse voor zijn schepping opgevat. Zo is er brigadier Soeroer Madjied, het hoofd van de Afdeling Opsporing en Vervolging, die er alles aan gelegen is om de mysterieuze moordenaar zo snel mogelijk te pakken te krijgen en zo in aanzien bij de machthebbers te stijgen en Mahmoed al-Sawadi, een journalist, die een sensationeel verhaal ruikt. Er komen nog heel wat meer figuren langs, waardoor het soms wat lastig is om alle gebeurtenissen en iedereen bij te houden. De lijst met personages achterin het boek is dan ook bepaald geen overbodige luxe.

Ahmed Saadawi heeft er voor gekozen om niet met Ć©Ć©n hoofdpersoon te werken, maar in elk hoofdstuk een ander personage het verhaal te laten vertellen. Dat werkt best goed aangezien de belevenissen en de ervaringen van de diverse personages mooi in elkaar doorlopen en niet ten koste gaan van de verhaallijn. Zelfs het monster krijgt een eigen kijk op de zaken en vertelt waarom hij zijn gruweldaden pleegt. Het monster dat van zijn schepper Hadi de naam Dinges krijgt wordt net als in het originele verhaal van Mary Shelley als een tragisch personage neergezet. De vraag is wie in werkelijkheid de Ć©chte monsters zijn. Dinges is een schepsel dat er niet om heeft gevraagd om in zijn vorm op de wereld te worden gezet en hij wordt vooral tot zijn moorden aangezet door het enorme onrecht dat hij mensen ziet worden aangedaan. Het geeft Dinges een interessante gelaagde persoonlijkheid. Hij wordt geleid door morele ambiguĆÆteit, hij laveert constant tussen Goed en Kwaad.

Niet elk personage in het boek komt even goed uit de verf en sommige vertellers blijven wat vlak, maar eigenlijk maakt dat niet zoveel uit. Het gaat uiteindelijk om het verhaal of beter gezegd om de verschillende verhalen die zich dagelijks in Bagdad afspelen. Over mensen die zich in alle chaos en onzekerheid staande proberen te houden en proberen te overleven. Frankenstein in Bagdad kan gemakkelijk als een politieke roman worden opgevat, maar het vertelt toch vooral het verhaal van het hedendaagse leven in Bagdad door mensen die moeite hebben om de eindjes aan elkaar vast te knopen. Door voor zoveel verschillende verhaalperspectieven te kiezen toont Ahmed Saadawi het leven van Bagdad tot in de haarvaten met alle onrecht, de politieke machinaties en de onzekerheid waarmee mensen te maken hebben. Het levert een bonte cocktail aan beelden op, waarvoor je alleen maar bewondering kunt hebben.

Schrijven Magazine

Voor het eerst gepubliceerd op De Leesclub van Alles