Zaterdag, 21 februari, 2009

Geschreven door: Zandberg, Lucas
Artikel door: Voskamp, Nico

Sisi’s winterlied

Tragisch om de verkeerde redenen

We wisten het al. Sisi was een tragische vrouw die voortdurend op de vlucht was voor het keizerinschap, haar man en vooral haar schoonmoeder. Lucas Zandberg schreef het allemaal toch nog een keer op in een campy stijl waarmee zijn Sisi’s winterlied ondanks alle misère toch nog wat te grinniken biedt, al zal dat onbedoeld zijn.

Het begint als Elisabeth (dan al jaren keizerin) ruw gestoord wordt door een noodlotsbericht: haar zoon is dood gevonden. Erger nog: naakt in bed, samen met zijn minnares. Ze lijken samen zelfmoord gepleegd te hebben. Geknakt licht Elisabeth de andere leden van het hof in, als eerste haar man, keizer Franz Joseph. Hij reageert zoals verwacht, huilend zoekt hij steun op de schouder van een ander. Franz Joseph is een zwakke man, een moederskind, en dat is altijd zo geweest, blijkt als we na dit eerste hoofdstuk teruggaan in de tijd, naar het moment dat Elisabeth net getrouwd is met Franz Josheph. Het spijkerharde protocol waarin ze terechtkomt is niets voor haar. Telkens als ze één stap verkeerd zet, wordt ze op het matje geroepen door aartshertoging Sophie. Wat de strenge Sophie zegt, gebeurt, en ook Franz Josheph luistert braaf naar haar.

Daarop volgt het boek het overbekende leven van Elisabeth, tot op het punt dat ze met een vijl vermoord wordt. Het moment van de moord beschrijft Zandberg door de ogen van vriendin Irma:

‘Irma praatte tegen haar maar scheed daarmee uit toen ze Elisabeth eens goed aankeek. Van het ene op het andere moment waren haar pupillen groot en was haar expressie grauw geworden. Een knellende band om haar schedel deed haar kortstondig wankelen…’

Sociologie Magazine

Dat is de bizarre stijl waarin dit boek is gegoten. Is stijl belangrijk? Wel als je een dramatisch verhaal goed wilt vertellen. Dan moet stijl ondersteunen, niet onderbreken. Dus als Zandberg schetst wat er gebeurt als het noodlotsbericht van haar in zonde gestorven zoon Elisabeth bereikt: ‘Elisabeth keek geschokt op. De werkelijkheid kwam in volle kracht op haar neer. Vastberaden duwde ze de golf van zelfmedelijden opzij.’ Je ziet de werkelijkheid neerkomen, en Sisi de golf opzij duwen, en het lachen staat je nader dan het huilen.

Als Sisi’s schoondochter wordt ondervraagd: ‘Ze [Sisi] keerde terug naar het heden om te zien hoe haar schoondochter na een lang verhoor begon af te druipen.’ Begon af te druipen? Of: ‘Valerie kondigde zich met een gezicht als oude lappen aan.’ En: ‘”Wat zei je?”, vroeg Ida verwonderd. “Ach niets,” antwoordde Elisabeth met een snik in haar stem.’ Zandberg weet wonderlijk doeltreffend steeds nét de verkeerde woorden te kiezen. Daarbij kiest hij steevast voor beschrijving boven illustratie en maakt het verhaal daarmee traag, zet het op afstand van de lezer.

Sisi’s verhaal is verfilmd, beschreven en vermusicald. Begrijpelijk, want het is een verhaal over een leven dat het waard is verteld te worden. Als je dat wilt hervertellen, doe het dan fatsoenlijk, probeer tenminste te verrassen of ontroeren. Het enige dramatische aan Sisi’s winterlied is dat Lucas Zandberg er een fout meisjesboek van maakt. Advies: alleen lezen als je van camp houdt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *