zondag, 24 april 2022

Uit de hoek 59: De biecht van een wanhopige

Marc Schoorls brutale vrijplaats

[Column] Rijk ben ik niet bepaald, zuinig op mijn tijd wel. In de loop der jaren heb ik vele duizenden boeken gekocht en heel veel van mijn tijd doorgebracht met een boek. Of eigenlijk: met een stapel boeken. Gek die ik ben, is mijn kamer een universum van boeken waarin ik me heel erg thuis voel. Ik verkeer liever met boeken dan met mensen, vrees ik. Een tikkeltje ongezond is het misschien wel. Wat dat betreft heb ik iets van een maniak.

En dat gaat dan om lezen. Mijn op Ć©Ć©n na meest geliefde bezigheid. Want mijn ware en eigenlijk enige echte liefhebberij, afgezien dan van het obligate voldoen aan de dierlijke behoeften, is schrijven. Alleen als ik schrijf kan ik zoiets als geluk ervaren. Mijn vrouw zegt het weleens tegen anderen die er dan niks van begrijpen. Zij snapt het ook niet. Sterker nog: ik evenmin. Maar het is zo. Soms, in zoā€™n zogenaamde flow, tijdens die verrukkelijke vlagen vervoering op de vleugels van de verbeelding (excusez le clichĆ©), voel ik me een engel op verlof. Een heilige in een orgastisch bordeel. Schrijven is ronduit geil: geestelijke wellust, zelfs als het kwaadaardig is ā€“ misschien wel juist als het kwaadaardig is. Voor mij bestaat schrijven ook uit wraak op het leven. En ja, ik weet ā€™t: het klinkt belachelijk. Maar het Ƭs zo. Het heeft te maken met de traumatische teleurstelling die het leven is. In mijn jeugdjaren heb ik lang gedacht dat dit leven niet echt was. Dat alles zou overgaan. Dat dit leven een leugen was, een vergissing misschien, maar dat er hemelse tijden zouden aanbreken. O zeker. Iedereen zou gelukkig zijn! Wat een grap. Wat een misselijkmakende vergissing! 

Dus ik ben gefrustreerd en geperverteerd: ik wil de vinger op de zere plek drukken. Ik heb er een welhaast satanisch genoegen in de duivel op zijn staart te trappen. De alom aanwezige duivel. Die man in zijn eeuwige element, de man die gemƔƔkt is voor dit tranendal. De man die met volle teugen en kwijlend van genot de menselijke kommer en kwel aanziet.

TijdvoorTijdschriften

Maar de ware boosdoener is natuurlijk zijn tegenstrever, die mallotige optimist, de Opschepper Die Zogenaamd Zag dat het Goed was. Veel liever nog wil ik die onmachtige demiurg hatelijk in zijn gezicht uitlachen, die mislukte god van ons. Zijn tronie onderspuwen met stinkend speeksel. Die Jahweh, God, Allah of hoe je hem noemen wil. De schepping is een uit de hand gelopen grap die echt al heel lang niet meer leuk is. Want zo ervaar ik dat: dat er een slechte grap met ons wordt uitgehaald. Het ligt aan je gemoed of je er alsnog om lachen kunt. Momenteel kunnen de meesten dat niet. Ik in ieder geval niet. Ach wat, zelfs jongeren zijn nog nooit zo weinig gelukkig geweest. Terwijl het aan de jeugd is om gelukkig te zijn.

Wat te zeggen? Dit. Voor de verdere rest vind ik het mensenleven, dat van mij en vaak veel meer nog dat van anderen, doorgaans maar Ć©Ć©n grote, doffe ellende. En dat is natuurlijk nooit anders geweest. En nee, natuurlijk is daar geen duivel of god voor aan te wijzen.

We zijn het zelf! Ik bekend het ronduit: ik hƔƔt de mensheid, hartgrondig en fel, omdat we zoā€™n afschuwelijk zooitje van het leven op aarde maken, met onze lakse vernielzucht en kwaaddoenerij. Tegelijkertijd heb ik medelijden met ieder die geboren is. Wat een lot! Wat een doffe ellende. Ik neig er steeds vaker toe moord als een deugd te zien. Momenteel maak ik aantekeningen voor een roman met een hoofdpersonage die die morele perversie als grondhouding heeft. De werktitel: De biecht van een wanhopige. Ik hoop dat ik er echt aan toe kom.

Want ja, schrijven. Dat kost tijd, veel tijd, en, als ik het uitgeef, veel geld. Sinds corona ben ik nu zoā€™n 12.000 euro armer en heb er evenzoveel uren in gestoken, in die boekenliefhebberij van me. Het leverde in een paar jaar tijd een boek of zeven op. Dat is allemaal best veel. Maar spijt heb ik niet. Ach ja, een ander koopt een mooie auto voor dat bedrag en die uren besteden verreweg de meesten liever aan iets anders dan achter een toetsenbord plaatsnemen om de gedachten enigszins te ordenen, de woorden te kneden en de volzinnen te polijsten.

Zelf ken ik, zie bovenstaande, niets mooiers. Een vorm van waanzin is het wel. De dichter Menno Wigman, een geestverwant met wie ik een tijdje ben opgetrokken, schreef: een heelkunst is het niet. En dat is waar. Het heeft meer weg van een ziekte. Een ongeneeslijke ziekte. Eentje waarmee je moet zien te leven. Wat op zich al een levenstaak is. ā€˜For life is quite absurd and deathā€™s the final word.ā€™ Een wiebeltenende waarheid.

Van Marc Schoorl (Wassenaar, 1962) verschenen in onder meer De Gids, Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer literaire artikelen en beschouwingen. De laatste tien jaar werkte hij vooral aan zijn ā€˜grote trilogieā€™ Autobiografie van een romanpersonage. Deel 1 is Zes broers en een zus dat in december 2020 verscheen. Het werd deels als feuilleton gepubliceerd op Bazarow.com.
Deel 2, Zo Vader, zo zoon, is sinds juli verkrijgbaar en deel 3 verschijnt binnenkort. Eind augustus verscheen Glas in lood, 100 jaar W.F. Hermans.



vrijdag, 20 mei 2022

Arnon Grunberg ontvangt P.C. Hooft-prijs

[Nieuws] Gisteravond ontving Arnon Grunberg in theater Diligentia in Den Haag de P.C. Hooft-prijs voor proza. Bij de prijs hoort een bedrag van 60.000 euro. Grunberg heeft een ā€œimmense bijdrage geleverd aan de Nederlandse literatuurā€, aldus de Jury. Eerder ontving...


vrijdag, 20 mei 2022

Zeg het met boeken

[Lifestyle] Wie leest er nog een boek? Het is een veel gestelde vraag. Er lijkt een tweedeling te zijn ontstaan als het om ā€˜het echte lezenā€™ gaat, ofwel om het lezen van een boek. Het is de boekenwurm versus de...


zaterdag, 14 mei 2022

De Grote Poƫzieprijs 2022 naar Roelof ten Napel

[Nieuws] Gisteravond maakt de jury van deĀ Grote PoĆ«zieprijsĀ bekend dat Roelof ten Napel met zijn bundelĀ Dagen in huisĀ (Hollands Diep) de winnaar is geworden van De Grote PoĆ«zieprijs 2022. Ten Napel ontvangt een geldbedrag van ā‚¬ 20.000,-. Uit het Laudatio van De...