Vrijdag, 21 juni, 2019

Geschreven door: Harstad, Johan
Recensie door: Lierop, Tea van

Max, Mischa & Het Tet-offensief

Ver weg van de oppervlakte…

[Recensie] Deze zeer lijvige roman is er eentje van de buitencategorie. Hij zou nu al een moderne klassieker genoemd kunnen worden. Door thema’s volop de ruimte te geven krijgt het boek diepte, inhoud en verband. Harstad doet niet aan ‘aanstippen’, hij gaat grondig te werk met opsommingen, lange beschouwingen en gedetailleerde observaties van gedachten en handelingen.

De thema’s zitten al in de titel, Max is een van de hoofdpersonages, een Noorse jongen die als tiener met zijn ouders emigreert naar de V.S. Mischa is zijn grote liefde en kunstenares, het Tet-offensief heeft alles te maken met wat zijn oom Owen meemaakte. Uiteindelijk lopen al deze verhaallijnen naast en door elkaar. Het boek is opgedeeld in forse hoofdstukken. De openingszin “De dag begint” wordt gevolgd door een beknopte terugblik op wat er allemaal gebeurd is met Max en is tevens een vooruitblik op wat er in het boek allemaal aan bod zal komen.

“Ik zal over jullie allemaal vertellen. Ik schrijf dit tenslotte voor jullie, voor ons, voor mijzelf. Ik schrijf dit voordat ik het vergeet, zoals jullie het misschien al vergeten zijn, zoals alles vroeg of laat in shit verandert, zoals Wohlman ook altijd zei (Mordecai had een theorie dat hij in werkelijkheid 仕手 bedoelde – het Japanse woord shite; de hoofdpersoon in no-drama’s).”

Ellenlange zinnen gebruikt de auteur, er komt bijna geen einde aan en het verveelt niet, je wilt weten hoe het verder gaat en waarom, hoe en wanneer! Dat is meteen ook de reden van het enorme aantal pagina’s, de schrijver houdt de lezer vast, eenmaal gegrepen laat hij niet meer los. Het sterke is dat je het boek ook gewoon een paar weken kunt laten liggen, je bent zo weer in het verhaal.
Verhaal, ja waar gaat het over? Max emigreert met zijn ouders naar de V.S., ontworteling, aanpassing en vriendschap met Mordecai geven hem een nieuw leven onder compleet andere omstandigheden. Totaal anders dan in Noorwegen waar hij met zijn vrienden scenes uit Apocalypse Now naspeelde, dit is de link met de broer van z’n vader, Owen, die werkelijk vocht in Vietnam.

Owen is ook in de V.S. terechtgekomen, heeft geen contact meer met zijn familie. Hij heeft een prominente plaats in het boek. Er wordt diep ingegaan op zijn leven voor, tijdens en na Vietnam. Hoe komt iemand in zo’n oorlog terecht, met welke verwachtingen en hoe komt de man eruit? In een prachtig hoofdstuk wordt verteld hoe hij liefdevol opgevangen wordt door een echtpaar zonder kinderen. Hun zoon leeft niet meer en het paste allemaal zo mooi, Owen die muzikaal is en werk zoekt, het echtpaar in chique Apthorp, dat voldoende plaats heeft. Maar het drama is nog niet ten einde, niets is wat het lijkt en alles is eindig. Het komt tot een ontmoeting met zijn neef Max, die inmiddels een vriendin heeft, Mischa, de kunstenares.

Yoga Magazine

Een tweede, zeer belangrijk thema, de kunst in al zijn vormen. Er is toneel, vele namen passeren de revue zoals Samuel Beckett.

“En tot slot zou ik zeggen: kijk naar Beckett, de laatste regieaanwijzing aan het eind van Godot, als Vladimir en Estragon samen besloten hebben om op te stappen, bestaat slechts uit de volgende woorden: ‘Ze blijven staan’.’’

Mischa schildert, ze heeft een heel eigen stijl, is succesvol en exposeert. De auteur is zelfs zover gegaan de fictieve kunstwerken te construeren op de computer en catalogusteksten geschreven , zie de link Mischa Grey – A Retrospective. https://issuu.com/lacktr/docs/mmt1

Veel aandacht is er voor film, Apocalypse Now heeft een bijzondere plek tussen alle andere films, de link met Owen is nadrukkelijk aanwezig en wanneer je de film gezien hebt geeft dat het boek een extra dimensie.

“Dit is de ergste gebeurtenis na de oorlog: over een paar dagen mag het gips eraf (dat van boven tot onder is volgeschreven door bijna alle leerlingen van de Gauselschool, lijkt het wel, op creatieve wijze aangebracht rond de woorden CHARLIE DON’T SURF! en I LOVE THE SMELL OF NAPALM IN THE MORNING”

En de muziek natuurlijk… er gaat een wereld voor je open. Prachtig gecomponeerd komt na het hoofdstuk Bladblazerblues, een hoofdstuk met de zakelijk aandoende titel KPM. Een uitgebreid verslag van de strijd die Owen levert met het vinden van betaald werk. Hij maakt muziek, zit zelfs in een band, maar zaken veranderen en op een gegeven moment is er geen sprake meer van enige vastigheid. Bijna aan de grond komt hij in contact met een man die hem onder zijn hoede wil nemen, een absoluut onorthodoxe behandeling staat Owen te wachten. Hij wordt werkelijk door de mangel gehaald, net zolang tot de ‘meester’ tevreden is en hij geschikt geacht wordt te gaan werken voor KPM.

“De musici die de opnames voor KPM verzorgen, vormen een geheim leger van artiesten die een eenmalig honorarium ontvangen en die alle toekomstige rechten afstaan, zowel op aarde als in het universum, voor ofwel uitgemolken kwaliteitsmuziek of voor albums vol absoluut identiteitsloos muzikaal behang, voor elk denkbaar gebruik.”

Na vele uren lezen is het boek nog steeds niet echt uit, er staat zoveel in dat het nog regelmatig terug zal komen in flashbacks – Vietnam, Noorwegen, Apocalypse now, Beckett, De neushoorn van Ionesco – en zal zorgen voor een herbeleving. Misschien is het boek niet voor iedereen weggelegd, maar voor liefhebbers van een roman met belangrijke thema’s als relaties, liefde, ontworteling, macht, politiek en kunst en die zich kunnen verliezen in het uitgebreide, zeer leesbare taalgebruik is dit een heel fijne, beklijvende roman.

Eerder verschenen op Metdeneusindeboeken

17 reacties op “Max, Mischa & Het Tet-offensief

  1. Ik ben gekomen tot blz 350 en trok de ‘ellenlange’ zinnen niet meer. Zinnen van meer dan 400 woorden zijn geen uitzondering. Dit heeft niets te maken met de kwaliteit van de auteur, maar is het gevolg van foutief gebruik van leestekens. Waar een punt hoort, wordt een komma gebruikt, waardoor het irritant is om te lezen: gekunsteld lange zinnen maken voegt niets toe aan een boek. Ik heb ook nergens kunnen ontdekken waarom een zin van twee bladzijden noodzakelijk was. Zonde, heb genoten van de beschrijving over het Tet-offensief in het bos: hoe jeugd denkt en handelt. Jammer dat de ‘kunstvorm lange zinnen maken’ mij het boek heeft doen sluiten.

  2. Wat jammer Rob dat je juist niet van die ellenlange zinnen hebt kunnen genieten. Ik ben nu op bladzij 795, nog 300 bladzijden dus, maar ik verlang beslist niet naar het eind. Heb ook niet de neiging om op de laatste bladzijden te kijken hoe het afloopt, Onderga met plezier iedere pagina.

  3. Zouteloze, humorloze, spanningloze droge elitaire literatuuuuuur. Niet mijn ding. Absoluut niet ” het mooiste boek ” (DWDD)

  4. Vanaf blz 700 tot 800 vond ik het boek erg saai. Teveel ging het over de performance kunst van Mischa. Je moet wel echt een insider zijn om daar iets van te begrijpen. Verder vond ik het een prachtig boek, mooie verhaallijn. Wel jammer: een minimum aan intimiteit. Alles wordt even aangetipt, waarop de lezer denkt dat de schrijver hier nog op zal terugkomen, maar helaas….

  5. Dit boek begint goed, maar ontspoort volledig. Het is uiteindelijk denk ik alleen interessant voor mensen in de kunstwereld.

    Dat verklaart de extreem positieve recensies door professionals en eronder de vrij negatieve reacties door gewone lezers die weigeren kun leven in dienst te stellen van Micha/Johan.

  6. Eindelijk weer eens een boek van wereldklasse! Je kan het niet wegleggen, toch ook weer wel. Het verhaal blijft door je hoofd spoken, maar je zoekt het rustige moment om in alle rust verder te lezen. Heb geduld! Een soort intellectuele opvoeding in alle vormen van kunst, in een bepaald tijdsbeeld. Fenomenaal. Laat je meevoeren, dit is zo knap geschreven, dat het overkomt als autobiografisch. Fantastisch!@

  7. Ik heb het boek in een maand gelezen. Prachtig om het leven van Max, Mischa en Owen mee te maken. De schrijfstijl is heel mooi. De lange zinnen vallen na verloop van tijd niet eens meer op. Ik ben zeer onder de indruk van de ‘ kleine zinnetjes’ als…toen begon het Tet-Offensief. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Tip: als je dit leest en je overweegt te stoppen: niet doen. Groet, Aart

  8. Geweldig boek. Het helpt als je geboren bent in 50-tiger jaren. Dan krijgt het naast al zijn kwaliteiten ook nog een nostalgische laag. Voor wie moderne kunst niet aantrekkelijk vindt : lees de technische beschrijvingen dan diagonaal. Maar zelfs al ken je niet zoveel van muziek de onconventionele opleiding die Owen door de strot geramd krijgt is toch heel boeiend om te lezen. Je leeft heel erg mee met de relatie tussen Max en Mischa. Een aanrader van dezelfde kwaliteit als die andere kanjer : Het achtste leven. Ook daar helpt een geboortejaar in de jaren 50.

  9. Ik zoek alle plekken op die in het boek voorkomen, op Google Earth. Alle plekken. Dan krijg je een mooi beeld van de leegte van Noorwegen, het onbezorgde van Fire Island en de diversiteit van New York. Als ik een kunstenaar niet ken, dan bekijk ik zijn/haar werk. Ben blij dat in dit artikel ook een link staat naar het retrospectief van Mischa Grey. Zo gaat het boek in alle facetten leven. Neem gewoon de tijd, en het wordt een reis op zich. De lange zinnen hebben juist een dynamische werking. Laat los dat je in een zin zit, en laat je meevoeren in het verhaal dankzij het onuitputtelijke waarnemings-vermogen van de schrijver en diens talent om dat op schitterende, overrompelende en meeslepende wijze in woorden te vatten die zich laten lezen als beelden. Gelukkig ben ik nog maar op de helft.

  10. Fenomenaal boek! Beschreven vanuit de verteller Max die op prachtige wijze heel beeldend personen beschrijft. Goed gekozen dat Max regisseur is, omdat hij elke beweging ziet , hoort en weer geeft. Je kent als je het boek uit hebt de personen als je broekzak. En ook heel invoelbaar ‘ je nergens thuis voelen’ als je een immigrant bent,

  11. Fantastisch boek… ik mis Max nog steeds en ik heb het al een poosje geleden uitgelezen. Wist niet dat er een echte catalogus was van Mischa. Ben een beetje perplex… wat een uitgediept werk <3

  12. Wauw , ongelooflijk dat ik , die dagelijks maximaal een uurtje lees , dit boek met veel aandacht helemaal hebt uitgelezen.
    Er zit zoveel boeiends in , in de wereld van Max en Owen door verschillende decennia.
    Ik leefde me helemaal in en genoot van de vele linken met de afgelopen 60 jaar.
    En inderdaad veel gegoogled…waar je ooit iets van gehoord hebt, maar het fijne niet van weet, zoals het festival Burning Man

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Alleen inhoudelijke reacties die gaan over het besproken boek en/of de recensie worden geplaatst.